Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Abhibhūtattheragāthāvaṇṇanā SuṇāthaV1.406 ñātayo sabbeti āyasmato abhibhūtattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto tādisena kal

Author: _System_commentary_ @ Administrator

13. Abhibhūtattheragāthāvaṇṇanā SuṇāthaV1.406 ñātayo sabbeti āyasmato abhibhūtattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto tādisena kalyāṇamittasannissayena sāsane abhippasanno ahosi . So satthari parinibbute tassa dhātuṃ gahetuṃ mahājane ussāhaṃ karonte sayaṃ sabbapaṭhamaṃ gandhodakena citakaṃ nibbāpesi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde veṭhapuranagare rājakule nibbattitvā abhibhūtoti laddhanāmo pitu accayena rajjaṃ kāreti . Tasmiñca samaye bhagavā janapadacārikaṃ caranto anupubbena taṃ nagaraṃ pāpuṇi . Tato so rājā ‘‘ bhagavā kira mama nagaraṃ anuppatto ’’ ti sutvā satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā dutiyadivase mahādānaṃ pavattesi . Bhagavā bhuttāvī tassa rañño ajjhāsayānurūpaṃ anumodanaṃ karontoyeva vitthārato dhammaṃ desesi . So dhammaṃ sutvā laddhappasādo rajjaṃ pahāya pabbajitvā arahattaṃ sacchākāsi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.47.11-15)– ‘‘ DayhamāneM1.479 sarīramhi , vessabhussa mahesino ; Gandhodakaṃ gahetvāna , citaṃ nibbāpayiṃ ahaṃ . ‘‘ Ekatiṃse ito kappe , citaṃ nibbāpayiṃ ahaṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , gandhodakassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhena viharante tasmiṃ tassa ñātakā amaccā pārisajjā nāgarā jānapadāti sabbe samāgantvā ,‘‘ bhante , kasmā tvaṃ amhe anāthe katvā pabbajito ’’ ti parideviṃsu . Thero te ñātipamukhe manusse paridevante disvā tesaṃ attano pabbajjakāraṇavibhāvanamukhena dhammaṃ kathento –

255.
‘‘ SuṇāthaP2.105 ñātayo sabbe , yāvantettha samāgatā ;
Dhammaṃ vo desayissāmi , dukkhā jāti punappunaṃ .
256.
‘‘ Ārambhatha nikkamatha , yuñjatha buddhasāsane ;
Dhunātha maccuno senaṃ , naḷāgāraṃva kuñjaro .
257.
‘‘ YoV1.407 imasmiṃ dhammavinaye , appamatto vihassati ; Pahāya jātisaṃsāraṃ , dukkhassantaṃ karissatī ’’ ti . – tisso gāthā abhāsi ; Tattha suṇāthāti nisāmetha , idāni mayā vuccamānaṃ ohitasotā sotadvārānusārena upadhārethāti attho . Ñātayoti ñātī pamukhe katvā tesaṃ sabbesaṃ ālapanaṃ , tenāha ‘‘ sabbe yāvantettha samāgatā ’’ ti , yāvanto yattakā ettha samāgame , etissaṃ vā mama pabbajjāya samāgatāti attho . Idāni yaṃ sandhāya ‘‘ suṇāthā ’’ ti savanāṇattikavacanaṃ kataṃ , taṃ ‘‘ dhammaṃ vo desayissāmī ’’ ti paṭijānitvā ‘‘ dukkhā jāti punappunan ’’ tiādinā desetuṃ ārabhi . Tattha dukkhā jāti punappunan ti jāti nāmesā gabbhokkantimūlakādibhedassa jarādibhedassa ca anekavihitassa dukkhassa adhiṭṭhānabhāvato dukkhā . Sā punappunaṃ pavattamānā ativiya dukkhā . TassāM1.480 pana jātiyā samatikkamanatthaṃ ussāho karaṇīyoti dassento āha ‘‘ ārambhathā ’’ tiādi . Tattha ārambhathāti ārambhadhātusaṅkhātaṃ vīriyaṃ karotha . Nikkamathāti kosajjapakkhato nikkhantattā nikkamadhātusaṅkhātaṃ taduttariṃ vīriyaṃ karotha . Yuñjatha buddhasāsaneti yasmā sīlasaṃvaro indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā satisampajaññanti imesu dhammesu patiṭṭhitānaṃ jāgariyānuyogavasena ārambhanikkamadhātuyo sampajjanti , tasmā tathābhūtā samathavipassanāsaṅkhāte adhisīlasikkhādisaṅkhāte vā bhagavato sāsane yuttappayuttā hotha . Dhunātha maccuno senaṃ , naḷāgāraṃva kuñjaroti evaṃ paṭipajjantā ca tedhātuissarassa maccurājassa vasaṃ satte netīti tassa senāsaṅkhātaṃ abalaṃ dubbalaṃ yathā nāma thāmabalūpapanno kuñjaro naḷehi kataṃ agāraṃ khaṇeneva viddhaṃseti , evameva kilesagaṇaṃ dhunātha vidhamatha viddhaṃsethāti attho . Evaṃ pana buddhasāsane ussāhaṃ karontassa ekaṃsiko jātidukkhassa samatikkamoti dassento ‘‘ yo imasmin ’’ tiādinā tatiyaṃ gāthamāha . Taṃ suviññeyyameva .
Abhibhūtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .