Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Anūpamattheragāthāvaṇṇanā Nandamānāgataṃ cittāti āyasmato anūpamattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito ekatiṃse kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ pa

Author: _System_commentary_ @ Administrator

7. Anūpamattheragāthāvaṇṇanā Nandamānāgataṃ cittāti āyasmato anūpamattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito ekatiṃse kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ padumaṃ nāma paccekabuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ rathiyaṃ disvā pasannamānaso aṅkolapupphehi pūjesi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ibbhakule nibbattitvā rūpasampattiyā anūpamoti laddhanāmo vayappatto upanissayasampannatāya kāme pahāya pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto araññe viharati . Tassa cittaṃ bahiddhā rūpādiārammaṇesu vidhāvati . Kammaṭṭhānaṃ parivaṭṭati . Thero vidhāvantaṃ cittaṃ niggaṇhanto –

213.
‘‘ NandamānāgataṃP2.79 cittaṃ , sūlamāropamānakaṃ ;
Tena teneva vajasi , yena sūlaṃ kaliṅgaraṃ .
214. ‘‘ Tāhaṃ cittakaliṃ brūmi , taṃ brūmi cittadubbhakaṃ ; Satthā te dullabho laddho , mānatthe maṃ niyojayī ’’ ti . – Imāhi dvīhi gāthāhi ovadi .
Tattha nandamānāgataṃ cittāti nandamāna abhinandamāna citta abhinandamānaṃ āgataṃ uppannaṃV1.365 . Sūlamāropamānakan ti dukkhuppattiṭṭhānatāya sūlasadisattā sūlaṃ taṃ taṃ bhavaṃ kammakilesehi ettakaṃ kālaṃ āropiyamānaṃ . Tena teneva vajasi , yena sūlaṃ kaliṅgaran ti yattha yattha sūlasaṅkhātāM1.429 bhavā kaliṅgarasaṅkhātā adhikuṭṭanakā kāmaguṇā ca tena teneva , pāpacitta , vajasi , taṃ tadeva ṭhānaṃ upagacchasi , attano anatthaṃ na sallakkhesi . Tāhaṃ cittakaliṃ brūmīti taṃ tasmā pamattabhāvato cittakaliṃ cittakālakaṇṇiṃ ahaṃ kathayāmi . Punapi taṃ brūmi kathemi cittadubbhakaṃ cittasaṅkhātassa attano bahūpakārassa santānassa anatthāvahanato cittadubbhiṃ . ‘‘ Cittadubbhagā ’’ tipi paṭhanti . Cittasaṅkhātaalakkhikaappapuññāti attho . Kinti brūhīti ce ? Āha ‘‘ satthā te dullabho laddho , mānatthe maṃ niyojayī ’’ ti . Kappānaṃ asaṅkhyeyyampi nāma buddhasuñño loko hoti , satthari uppannepi manussattasaddhāpaṭilābhādayo dullabhā eva , laddhesu ca tesu satthāpi dullabhoyeva hoti . Evaṃ dullabho satthā idāni tayā laddho , tasmiṃ laddhe sampatipi anatthe ahite āyatiñca anatthāvahe dukkhāvahe akusale maṃ mā niyojesīti . Evaṃ thero attano cittaṃ ovadanto eva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.37.16-19)– ‘‘ PadumoP2.80 nāma sambuddho , cittakūṭe vasī tadā ; Disvāna taṃ ahaṃ buddhaṃ , sayambhuṃ aparājitaṃ . ‘‘ Aṅkolaṃ pupphitaṃ disvā , ocinitvānahaṃ tadā ; Upagantvāna sambuddhaṃ , pūjayiṃ padumaṃ jinaṃ . ‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Anūpamattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .