Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

5. Sarabhaṅgattheragāthā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

487. ‘‘ Sare hatthehi bhañjitvā , katvāna kuṭimacchisaṃ ; Tena me sarabhaṅgoti , nāmaṃ sammutiyā ahu .
488. ‘‘ Na mayhaṃ kappate ajja , sare hatthehi bhañjituṃ ; Sikkhāpadā no paññattā , gotamena yasassinā ’’ ti . – dve gāthā abhāsi ; Tattha sare hatthehi bhañjitvāti , pubbe tāpasakāle saratiṇāni mama hatthehi chinditvā tiṇakuṭiṃ katvā acchisaṃ vasiṃ , nisīdiñceva nipajjiñca . Tenāti kuṭikaraṇatthaṃ sarānaṃ bhañjanena . Sammutiyāti anvatthasammutiyā sarabhaṅgoti , nāmaṃ ahu ahosi . Na mayhaṃ kappate ajjāti ajja idāni upasampannassa mayhaṃ sare saratiṇe hatthehi bhañjituṃ na kappate na vaṭṭati . Kasmā ? Sikkhāpadā no paññattā , gotamena yasassināti . Tena yaṃ amhākaṃ satthārā sikkhāpadaṃ paññattaṃ , taṃ mayaṃ jīvitahetunāpi nātikkamāmāti dasseti . EvaṃM2.141 ekena pakārena tiṇakuṭikāya apaṭisaṅkharaṇe kāraṇaṃ dassetvā idāni aparenapi pariyāyena naṃ dassento –
489. ‘‘ Sakalaṃ samattaṃ rogaṃ , sarabhaṅgo nāddasaṃ pubbe ; Soyaṃ rogo diṭṭho , vacanakarenātidevassā ’’ ti . – imaṃ gāthamāha ; Tattha sakalan ti sabbaṃ . Samattan ti sampuṇṇaṃ , sabbabhāgato anavasesanti attho . Rogan ti dukkhadukkhatādivasena rujanaṭṭhena rogabhūtaṃ upādānakkhandhapañcakaṃ sandhāya vadati . Nāddasaṃ pubbetiV2.122 satthu ovādapaṭilābhato pubbe na addakkhiṃ . Soyaṃ rogo diṭṭho , vacanakarenātidevassāti sammutidevā upapattidevā visuddhidevāti sabbepi deve attano sīlādiguṇehi atikkamitvā ṭhitattā atidevassa sammāsambuddhassa ovādapaṭikarena sarabhaṅgena so ayaṃ khandhapañcakasaṅkhāto rogo vipassanāpaññāsahitāya maggapaññāya pañcakkhandhato diṭṭho , pariññātoti attho . Etena evaṃ attabhāvakuṭikāyampi anapekkho bāhiraṃ tiṇakuṭikaṃ kathaṃ paṭisaṅkharissatīti dasseti . Idāni yaṃ maggaṃ paṭipajjantena mayā ayaṃ attabhāvarogo yāthāvato diṭṭho , svāyaṃ maggo sabbabuddhasādhāraṇo . Yena nesaṃ ovādadhammopi majjhe bhinnasuvaṇṇasadiso yatthāhaṃ patiṭṭhāya dukkhakkhayaṃ pattotiP2.205 evaṃ attano arahattapaṭipattiṃ byākaronto –
490. ‘‘ Yeneva maggena gato vipassī , yeneva maggena sikhī ca vessabhū ; Kakusandhakoṇāgamano ca kassapo , tenañjasena agamāsi gotamo .
491. ‘‘ Vītataṇhā anādānā , satta buddhā khayogadhā ; Yehāyaṃ desito dhammo , dhammabhūtehi tādibhi .
492. ‘‘ Cattāri ariyasaccāni , anukampāya pāṇinaṃ ; Dukkhaṃ samudayo maggo , nirodho dukkhasaṅkhayo .