Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Gosālattheragāthāvaṇṇanā Ahaṃ kho veḷugumbasmin ti āyasmato gosālattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ ācinanto ito ekanavute kappe aññatarasmiṃ pabbate rukkhasākhāyaṃ olambamānaṃ paccekab

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Gosālattheragāthāvaṇṇanā Ahaṃ kho veḷugumbasmin ti āyasmato gosālattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ ācinanto ito ekanavute kappe aññatarasmiṃ pabbate rukkhasākhāyaṃ olambamānaṃ paccekabuddhassa paṃsukūlacīvaraṃ disvā ‘‘ arahaddhajo vatāyan ’’ ti pasannacitto pupphehi pūjehi . So tena puññakammenaP1.83 tāvatiṃsabhavane nibbattoV1.82 . Tato paṭṭhāya devamanussesuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe ibbhakule nibbatto gosālo nāma nāmena . Soṇena pana koṭikaṇṇena kataparicayattā tassa pabbajitabhāvaṃ sutvā ‘‘ sopi nāma mahāvibhavo pabbajissatiM1.98 , kimaṅgaṃ panāhan ’’ ti sañjātasaṃvego bhagavato santike pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā sappāyaṃ vasanaṭṭhānaṃ gavesanto attano jātagāmassa avidūre ekasmiṃ sānupabbate vihāsi . Tassa mātā divase divase bhikkhaṃ deti . Athekadivasaṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhassa mātā madhusakkharābhisaṅkhataṃ pāyāsaṃ adāsi . So taṃ gahetvā tassa pabbatassa chāyāyaṃ aññatarassa veḷugumbassa mūle nisīditvā paribhuñjitvā dhovitapattapāṇī vipassanaṃ ārabhi . Bhojanasappāyalābhena kāyacittānaṃ kallatāya samāhito udayabbayañāṇādike tikkhe sūre vahante appakasireneva vipassanaṃ ussukkāpetvā maggapaṭipāṭiyā bhāvanaṃ matthakaṃ pāpento saha paṭisambhidāhi arahattaṃ sacchākāsi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.50.8-14)– ‘‘ Himavantassa avidūre , udaṅgaṇo nāma pabbato ; Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ , dumaggamhi vilambitaṃ . ‘‘ Tīṇi kiṅkaṇipupphāni , ocinitvānahaṃ tadā ; Heṭṭhā pahaṭṭhena cittena , paṃsukūlaṃ apūjayiṃ . ‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ . ‘‘ Ekanavute ito kappe , yaṃ kammamakariṃ tadā ; Duggatiṃ nābhijānāmi , pūjitvā arahaddhajaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana adhigantvā diṭṭhadhammasukhavihāratthaṃ pabbatasānumeva gantukāmo attano paṭipattiṃ pavedento ‘‘ ahaṃ kho veḷugumbasmin ’’ ti gāthaṃ abhāsi .

23. Tattha veḷugumbasmin ti veḷugacchassa samīpe , tassa chāyāyaṃ .
Bhutvāna madhupāyasan ti madhupasittapāyāsaṃ bhuñjitvā .
Padakkhiṇan ti padakkhiṇaggāhena , satthu ovādassa sammā sampaṭicchanenāti attho . Sammasanto khandhānaṃP1.84 udayabbayan ti pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ udayabbayañca vipassanto , yadipi idāniM1.99 katakicco , phalasamāpattiṃ pana samāpajjituṃ vipassanaṃ paṭṭhapentoti adhippāyo .
Sānuṃ paṭigamissāmīti pubbe mayā vutthapabbatasānumeva uddissaV1.83 gacchissāmi . Vivekamanubrūhayan ti paṭipassaddhivivekaṃ phalasamāpattikāyavivekañca paribrūhayanto , tassa vā paribrūhanahetu gamissāmīti .
Evaṃ pana vatvā thero tattheva gato , ayameva ca imassa therassa aññābyākaraṇagāthā ahosi . Gosālattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā . 4. Sugandhattheragāthāvaṇṇanā