Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Jano janamhi sambaddhoti āyasmato sabbamittattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito dvānavute kappe tissassa bhagavato kāle nesādakule nibbattitvā vanacāriko hutvā vane mige vadhitvā maṃs

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Jano janamhi sambaddhoti āyasmato sabbamittattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito dvānavute kappe tissassa bhagavato kāle nesādakule nibbattitvā vanacāriko hutvā vane mige vadhitvā maṃsaṃ khādanto jīvati . Athassa bhagavā anuggaṇhanatthaṃ vasanaṭṭhānasamīpe tīṇi padacetiyāni dassetvā pakkāmi . So atītakāle sammāsambuddhesu kataparicayattā cakkaṅkitāni disvā pasannamānaso koraṇḍapupphehi pūjaṃ katvā tena puññakammena tāvatiṃsabhavane nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthinagare brāhmaṇakule nibbatti , sabbamitto tissa nāmaṃ ahosi . So viññutaṃ patto jetavanapaṭiggahaṇe buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharanto vassaṃ upagantvā vuṭṭhavasso bhagavantaṃ vandituṃ sāvatthiṃ gacchanto antarāmagge māgavikehi oḍḍite pāse migapotakaṃ baddhaṃ addasa . Mātā panassa migī pāsaṃ appaviṭṭhāpi puttasinehena dūraṃ na gacchati , maraṇabhayena pāsasamīpampi na upagacchati migapotako ca bhīto ito cito ca parivattento karuṇaṃ vilapati , taṃ disvā theroV1.292 ,‘‘ aho sattānaṃ snehahetukaṃ dukkhan ’’ ti gacchanto tato paraṃ sambahule core ekaṃM1.342 purisaṃ jīvagāhaṃ gahetvāP2.26 palālaveṇiyā sarīraṃ veṭhetvā jhāpente , tañca mahāviravaṃ viravantaṃ disvā tadubhayaṃ nissāya sañjātasaṃvego tesaṃ corānaṃ suṇantānaṃyeva –

149.
‘‘ Jano janamhi sambaddho , janamevassito jano ;
Jano janena heṭhīyati , heṭheti ca jano janaṃ .
150. ‘‘ Ko hi tassa janenattho , janena janitena vā ; Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ , heṭhayitvā bahuṃ janan ’’ ti . – gāthādvayaṃ abhāsi ;
Tattha janoti andhabālajano . Janamhīti aññe jane . Sambaddhoti taṇhābandhanena baddho . ‘‘ Ayaṃ me putto , mātā ’’ tiādinā paṭibaddho . Ayameva vā pāṭho ,‘‘ ime maṃ posenti , ahaṃ ime nissāya jīvāmī ’’ ti paṭibaddhacittoti attho . Janamevassito janoti ‘‘ ayaṃ me putto , dhītā ’’ tiādinā aññameva janaṃ añño jano assito taṇhāya allīno pariggayha ṭhito . Jano janena heṭhīyati , heṭheti ca jano janan ti kammassakatāya yathābhūtāvabodhassa ca abhāvato ajjhupekkhanaṃ akatvā lobhavasena yathā jano janaṃ assito , evaṃ dosavasena jano janena heṭhīyati vibādhīyati . ‘‘ Tayidaṃ mayhaṃva upari heṭhanaphalavasena paripatissatī ’’ ti ajānanto heṭheti ca jano janaṃ . Ko hi tassa janenatthoti tassa aññajanassa aññena janena taṇhāvasena assitena dosavasena heṭhitena vā ko attho . Janena janitena vāti mātāpitā hutvā tena aññena janena janitena vā ko attho . Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ , heṭhayitvā bahuṃ janan ti yasmā saṃsāre carato janassa ayamevānurūpā paṭipatti , tasmā taṃ janaṃ , tassa ca bādhikā yā sā taṇhā ca , yo ca so doso eva bahuṃ janaṃ bādhayitvā ṭhito , tañca ohāya sabbaso pahāya pariccajitvāM1.343 gacchaṃ , tehi anupaddutaṃ ṭhānaṃ gaccheyyaṃ pāpuṇeyyanti attho . EvaṃP2.27 pana vatvā thero tāvadeva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattamapāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.50.15-24)– ‘‘ Vanakammiko pure āsiṃ , pitumātumatenahaṃ ; Pasumārena jīvāmi , kusalaṃ me na vijjati . ‘‘ MamaV1.293 āsayasāmantā , tisso lokagganāyako ; Padāni tīṇi dassesi , anukampāya cakkhumā . ‘‘ Akkante ca pade disvā , tissanāmassa satthuno ; Haṭṭho haṭṭhena cittena , pade cittaṃ pasādayiṃ . ‘‘ Koraṇḍaṃ pupphitaṃ disvā , pādapaṃ dharaṇīruhaṃ ; Sakosakaṃ gahetvāna , padaseṭṭhamapūjayiṃ . ‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ . ‘‘ Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi , devattaṃ atha mānusaṃ ; Koraṇḍakachavi homi , suppabhāso bhavāmahaṃ . ‘‘ Dvenavute ito kappe , yaṃ kammamakariṃ tadā ; Duggatiṃ nābhijānāmi , padapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Te pana corā therassa santike dhammaṃ sutvā saṃvegajātā pabbajitvā dhammānudhammaṃ paṭipajjiṃsūti . Sabbamittattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .