Dutiyakuṭivihārittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Ramaṇīyakuṭikattheragāthāvaṇṇanā
RamaṇīyāM1.166P1.141 me kuṭikāti āyasmato ramaṇīyakuṭikattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Sopi kira padumuttarassa bhagavato kāle kusalabījaropanaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto ito aṭṭhārasakappasatamatthake atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto buddhārahaṃV1.141 āsanaṃ bhagavato adāsi .
Pupphehi ca bhagavantaṃ pūjetvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Sesaṃ añjanavaniyattherassa vatthumhi vuttasadisameva .
Ayaṃ pana viseso – ayaṃ kira vuttanayena pabbajitvā katapubbakicco vajjiraṭṭhe aññatarasmiṃ gāmakāvāse kuṭikāyaṃ viharati , sā hoti kuṭikā abhirūpā dassanīyā pāsādikā suparikammakatabhittibhūmikā ārāmapokkharaṇirāmaṇeyyādisampannā muttājālasadisavālikākiṇṇabhūmibhāgā therassa ca vattasampannatāya susammaṭṭhaṅgaṇatādinā bhiyyosomattāya ramaṇīyatarā hutvā tiṭṭhati .
So tattha viharanto vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahatte patiṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.11.47-52)–
‘‘ Kānanaṃ vanamoggayha , appasaddaṃ nirākulaṃ ;
Sīhāsanaṃ mayā dinnaṃ , atthadassissa tādino .
‘‘ Mālāhatthaṃ gahetvāna , katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ ;
Satthāraṃ payirupāsitvā , pakkāmiṃ uttarāmukho .
‘‘ Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;
Sannibbāpemi attānaṃ , bhavā sabbe samūhatā .
‘‘ Aṭṭhārasakappasate , yaṃ dānamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , sīhāsanassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Ito sattakappasate , sannibbāpakakhattiyo ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā there tattha viharante kuṭikāya ramaṇīyabhāvato vihārapekkhakā manussā tato tato āgantvā kuṭiṃ passantiM1.167 .
Athekadivasaṃ katipayā dhuttajātikā itthiyo tattha gatā kuṭikāya ramaṇīyabhāvaṃ disvā ,‘‘ ettha vasanto ayaṃ samaṇo siyā amhehi ākaḍḍhanīyahadayo ’’ ti adhippāyena –
‘‘ ramaṇīyaṃ vo , bhante , vasanaṭṭhānaṃ .
Mayampi ramaṇīyarūpā paṭhamayobbane ṭhitā ’’ ti vatvā itthikuttādīni dassetuṃ ārabhiṃsu .
Thero attano vītarāgabhāvaṃ pakāsento ‘‘ ramaṇīyā me kuṭikā , saddhādeyyā manoramā ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
M1.166P1.141 me kuṭikāti āyasmato ramaṇīyakuṭikattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Sopi kira padumuttarassa bhagavato kāle kusalabījaropanaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto ito aṭṭhārasakappasatamatthake atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto buddhārahaṃV1.141 āsanaṃ bhagavato adāsi .
Pupphehi ca bhagavantaṃ pūjetvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Sesaṃ añjanavaniyattherassa vatthumhi vuttasadisameva .
Ayaṃ pana viseso – ayaṃ kira vuttanayena pabbajitvā katapubbakicco vajjiraṭṭhe aññatarasmiṃ gāmakāvāse kuṭikāyaṃ viharati , sā hoti kuṭikā abhirūpā dassanīyā pāsādikā suparikammakatabhittibhūmikā ārāmapokkharaṇirāmaṇeyyādisampannā muttājālasadisavālikākiṇṇabhūmibhāgā therassa ca vattasampannatāya susammaṭṭhaṅgaṇatādinā bhiyyosomattāya ramaṇīyatarā hutvā tiṭṭhati .
So tattha viharanto vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahatte patiṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.11.47-52)–
‘‘ Kānanaṃ vanamoggayha , appasaddaṃ nirākulaṃ ;
Sīhāsanaṃ mayā dinnaṃ , atthadassissa tādino .
‘‘ Mālāhatthaṃ gahetvāna , katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ ;
Satthāraṃ payirupāsitvā , pakkāmiṃ uttarāmukho .
‘‘ Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;
Sannibbāpemi attānaṃ , bhavā sabbe samūhatā .
‘‘ Aṭṭhārasakappasate , yaṃ dānamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , sīhāsanassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Ito sattakappasate , sannibbāpakakhattiyo ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā there tattha viharante kuṭikāya ramaṇīyabhāvato vihārapekkhakā manussā tato tato āgantvā kuṭiṃ passantiM1.167 .
Athekadivasaṃ katipayā dhuttajātikā itthiyo tattha gatā kuṭikāya ramaṇīyabhāvaṃ disvā ,‘‘ ettha vasanto ayaṃ samaṇo siyā amhehi ākaḍḍhanīyahadayo ’’ ti adhippāyena –
‘‘ ramaṇīyaṃ vo , bhante , vasanaṭṭhānaṃ .
Mayampi ramaṇīyarūpā paṭhamayobbane ṭhitā ’’ ti vatvā itthikuttādīni dassetuṃ ārabhiṃsu .
Thero attano vītarāgabhāvaṃ pakāsento ‘‘ ramaṇīyā me kuṭikā , saddhādeyyā manoramā ’’ ti gāthaṃ abhāsi . 58. Tattha ramaṇīyā me kuṭikāti ‘‘ ramaṇīyā te , bhante , kuṭikā ’’ ti yaṃ tumhehi vuttaṃ , taṃ saccaṃ .
Ayaṃ mama vasanakuṭikā ramaṇīyā manuññarūpā , sā ca kho saddhādeyyā ,‘‘ evarūpāya
V1.142 manāpaṃP1.142 katvā pabbajitānaṃ dinnāya idaṃ nāma phalaṃ hotī ’’ ti kammaphalāni saddahitvā saddhāya dhammacchandena dātabbattā saddhādeyyā , na dhanena nibbattitā .
Sayañca tathādinnāni saddhādeyyāni passantānaṃ paribhuñjantānañca mano rametīti manoramā .
Saddhādeyyattā eva hi manoramā , saddhādīhi deyyadhammaṃ sakkaccaṃ abhisaṅkharitvā denti , saddhādeyyañca paribhuñjantā sappurisā dāyakassa avisaṃvādanatthampi payogāsayasampannā honti , na tumhehi cintitākārena payogāsayavipannāti adhippāyo .Na me attho kumārīhīti yasmā sabbaso kāmehi vinivattitamānaso ahaṃ , tasmā na me attho kumārīhi .
Kappiyakārakakammavasenapi hi mādisānaṃ itthīhi payojanaṃ nāma natthi , pageva rāgavasena , tasmā na me attho kumārīhīti .
Kumāriggahaṇañcettha upalakkhaṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Mādisassa nāma santike evaṃ paṭipajjāhīti ayuttakārinīhi yāva aparaddhañca tumhehi samānajjhāsayānaṃ purato ayaṃ kiriyā sobheyyāti dassento āha ‘‘ yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo ’’ ti .
Tattha yesan ti kāmesu avītarāgānaṃ .
Atthoti payojanaṃ .
Tahin ti tattha tesaṃ santikaṃ .
Nāriyoti ālapanaṃ .
Taṃ sutvā itthiyo maṅkubhūtā pattakkhandhā āgatamaggeneva gatā .
Ettha ca ‘‘ na me attho kumārīhī ’’ ti kāmehi anatthikabhāvavacaneneva therena arahattaṃ byākatanti daṭṭhabbaṃ .
Ramaṇīyakuṭikattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .