Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Vajjitattheragāthāvaṇṇanā SaṃsaraṃM1.430 dīghamaddhānan ti āyasmato vajjitattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito pañcasaṭṭhime kappe ekasmiṃ paccantagāme nibbattitvā viññutaṃ patto van

Author: _System_commentary_ @ Administrator

8. Vajjitattheragāthāvaṇṇanā SaṃsaraṃM1.430 dīghamaddhānan ti āyasmato vajjitattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito pañcasaṭṭhime kappe ekasmiṃ paccantagāme nibbattitvā viññutaṃ patto vanacarako hutvā vicaranto ekadivasaṃ upasantaṃV1.366 nāma paccekabuddhaṃ pabbataguhāyaṃ viharantaṃ addasa . So tassa upasamaṃ disvā pasannamānaso campakapupphena pūjaṃ akāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ibbhakule nibbatto jātadivasato paṭṭhāya mātugāmahatthaṃ gato rodati . Brahmalokato kira cavitvā idhāgato yasmā mātugāmasamphassaṃ na sahati , tasmā mātugāmasamphassavajjanato vajjito tveva nāmaṃ jātaṃ . So vayappatto satthu yamakapāṭihāriyaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā tadaheva chaḷabhiñño ahosi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.37.27-30)– ‘‘ Upasanto ca sambuddho , vasatī pabbatantare ; Ekacampakamādāya , upagacchiṃ naruttamaṃ . ‘‘ Pasannacitto sumano , paccekamunimuttamaṃ ; Ubho hatthehi paggayha , pūjayiṃ aparājitaṃ . ‘‘ Pañcasaṭṭhimhito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Chaḷabhiñño pana hutvā attano pubbenivāsaṃ anussaritvā dhammasaṃvegena –

215.
‘‘ Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ , gatīsu parivattisaṃ ;
Apassaṃ ariyasaccāni , andhabhūto puthujjano .
216.
‘‘ Tassa me appamattassa , saṃsārā vinaḷīkatā ; – dve gāthā abhāsi ;
Sabbā gatī samucchinnā , natthi dāni punabbhavo ’’ ti . TatthaM1.431 saṃsaran ti saṃsaranto , tasmiṃ tasmiṃ bhave ādānanikkhepavasena aparāparaṃ sandhāvanto . Dīghamaddhānan ti cirakālaṃ anādimati saṃsāre aparimāṇakālaṃ . Gatīsūti sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃP2.81 vasena sugatiduggatīsu . Parivattisan ti ghaṭīyantaṃ viya paribbhamanto cavanupapajjanavasena aparāparaṃ parivattiṃ . Tassa pana parivattanassa kāraṇamāha ‘‘ apassaṃ ariyasaccāni , andhabhūto puthujjano ’’ ti . Dukkhādīni cattāri ariyasaccāni ñāṇacakkhunā apassanto appaṭivijjhanto , tato eva avijjandhatāya andhabhūto puthūnaṃ jananādīhi kāraṇehi puthujjano honto gatīsu parivattisanti yojanā , tenevāha bhagavā – ‘‘ CatunnaṃV1.367 , bhikkhave , ariyasaccānaṃ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañcā ’’ ti ( mahāva .287; dī . ni .2.155; saṃ . ni .5.1091; netti .114). Tassa mayhaṃ vuttanayena pubbe puthujjanasseva sato idāni satthārā dinnanayena appamattassa appamādapaṭipattiyā samathavipassanābhāvanaṃ matthakaṃ pāpetvā ṭhitassa . Saṃsārā vinaḷīkatāti saṃsaranti sattā etehīti ‘‘ saṃsārā ’’ ti laddhanāmā kammakilesā aggamaggena samucchinnattā vigatanaḷā nimmūlā katā . Sabbā gatī samucchinnāti evaṃ kammakilesavaṭṭānaṃ vinaḷīkatattā nirayādikā sabbāpi gatiyo sammadeva ucchinnā viddhaṃsitā , tato eva natthi dāni āyatiṃ punabbhavoti idameva ca therassa aññābyākaraṇaṃ ahosīti .
Vajjitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .