Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Sandhitattheragāthāvaṇṇanā Assatthe haritobhāseti āyasmato sandhitattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle eko gopālako ahosi . So satthari parinib

Author: _System_commentary_ @ Administrator

9. Sandhitattheragāthāvaṇṇanā Assatthe haritobhāseti āyasmato sandhitattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle eko gopālako ahosi . So satthari parinibbute aññataraṃ theraṃ upasaṅkamitvāM1.432 tassa santike buddhaguṇapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ sutvā pasannamānaso ‘‘ kuhiṃ bhagavā ’’ ti pucchitvā parinibbutabhāvaṃ sutvā ‘‘ evaṃ mahānubhāvā buddhāpi nāma aniccatāvasaṃ gacchanti , aho saṅkhārā addhuvā ’’ ti aniccasaññaṃ paṭilabhi . Taṃ thero bodhipūjāya ussāhesi . So kālena kālaṃ bodhirukkhasamīpaṃ gantvāP2.82 vipassanaṃ paṭṭhapetvā buddhaguṇe anussaranto bodhiṃ vandati . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ibbhakule nibbattitvā sandhitoti laddhanāmo vayappatto aniccatāpaṭisaṃyuttaṃ dhammakathaṃ sutvā saṃvegajāto pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā ñāṇassa paripākaṃ gatattā nacirasseva chaḷabhiñño ahosi . So attano pubbenivāsaṃ anussaranto sikhissa bhagavato kāle bodhivandanaṃ buddhānussatiṃ aniccasaññāpaṭilābhañca anussaritvā tadupanissayena attano visesādhigamaṃ pakāsento –

217.
‘‘ Assatthe haritobhāse , saṃvirūḷhamhi pādape ;
Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ , alabhitthaṃ patissato .
218.
‘‘ EkatiṃseV1.368 ito kappe , yaṃ saññamalabhiṃ tadā ; Tassā saññāya vāhasā , patto me āsavakkhayo ’’ ti . – Dve gāthā abhāsi . Tattha assattheti assatthaṭṭhānīye , yvāyaṃ etarahi amhākaṃ bhagavato bodhirukkho assattho , etassa ṭhāne tadā sikhissa bhagavato bodhirukkho puṇḍarīko ṭhitoti so assatthaṭṭhānīyatāya ‘‘ assatthe ’’ ti vuttaṃ . Sattānaṃ assāsajananato vā . Apare pana ‘‘ assattharukkhamūle nisīditvā tadā buddhānussatiyā bhāvitattā thero ‘ assatthe ’ ti avocā ’’ ti vadanti . Haritobhāseti haritehi sāramaṇivaṇṇehi obhāsamāne . Saṃvirūḷhamhīti suṭṭhu virūḷhe suppatiṭṭhite , sughananicitapattapalāsapallavehi virūḷhasañchanneti ca vadanti . Pādapeti rukkhe . Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ , alabhitthaṃ patissatoti buddhārammaṇaṃM1.433 ārammaṇassa ekajātiyattā ekaṃ ‘‘ itipi so bhagavā ’’ tiādinayappavattaṃ buddhānussatisahagataṃ saññaṃ buddhaguṇānaṃ patipatisaraṇato patissato hutvā alabhiṃ . Kadā pana sā saññā laddhā , kīvatāya siddhāti āha ‘‘ ekatiṃse ito kappe ’’ tiādi . Ito bhaddakappato uddhaṃ ārohanavasena ekatiṃse kappe . Yaṃ saññan ti yaṃ buddhānussatisahagataṃ saññaṃ , yaṃ vā buddhānaṃ aniccataṃ disvā tadanusārena sabbāsaṅkhāresu tadā aniccasaññaṃ alabhiṃ . Tassā saññāya vāhasāti tassā yathāvuttāya saññāya kāraṇabhāvena taṃ upanissayaṃ katvā . Patto me āsavakkhayoti idāniP2.83 mayā āsavānaṃ khayo nirodho adhigatoti imāyeva ca imassa therassa apadānagāthāpi . Yathāha ( apa . thera 1.22.27-30)– ‘‘ Assatthe haritobhāse … pe … patto me āsavakkhayo . ‘‘ Ito terasakappamhi , dhaniṭṭho nāma khattiyo ; Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Sandhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā . Pañcamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā . Niṭṭhitā ca dukanipātavaṇṇanā .