4. Isidinnattheragāthāvaṇṇanā
DiṭṭhāV1.340 mayāti āyasmato isidinnattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bījaniṃ gahetvā bodhiyā pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sunāparantajanapade seṭṭhikule nibbattitvā isidinnoti laddhanāmo vayappatto satthu candanamāḷapaṭiggahaṇe pāṭihāriyaṃ disvā pasannamānaso satthāraṃP2.58 upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā sotāpanno hutvā agāraṃ ajjhāvasati .
Tassa hitānukampinī devatā taṃ codentī –
V1.340 mayāti āyasmato isidinnattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bījaniṃ gahetvā bodhiyā pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sunāparantajanapade seṭṭhikule nibbattitvā isidinnoti laddhanāmo vayappatto satthu candanamāḷapaṭiggahaṇe pāṭihāriyaṃ disvā pasannamānaso satthāraṃP2.58 upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā sotāpanno hutvā agāraṃ ajjhāvasati .
Tassa hitānukampinī devatā taṃ codentī – 187.
‘‘ Diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā , kāmā aniccā iti bhāsamānā ;
Sārattarattā maṇikuṇḍalesu , puttesu dāresu ca te apekkhā .
188.
‘‘ Addhā na jānanti yatodha dhammaṃ , kāmā aniccā iti cāpi āhu ;
Rāgañca tesaṃ na balatthi chettuṃ , tasmā sitā puttadāraṃ dhanañcā ’’ ti .
–
Gāthādvayamabhāsi .
Tattha diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā , kāmā aniccā iti bhāsamānāti idhekacce pariyattidhammadharā upāsakā mayā diṭṭhā , pariyattidhammadharattā
M1.400 eva ‘‘ kāmā nāmete aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā ’’ ti kāmesu ādīnavapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ bhāsamānā , sayaṃ pana sārattarattā maṇikuṇḍalesu , puttesu dāresu ca te apekkhāti sārattā hutvā bahalarāgarattā maṇīsu kuṇḍalesu ca , maṇicitesu vā kuṇḍalesu , puttesu puttadhītāsu dāresu ca adhigatasnehā , aññaṃ bhaṇantā aññaṃ karontā diṭṭhā mayāti attho .
Yatoti yasmā te upāsakā sārattarattā maṇikuṇḍalesu puttesu dāresu ca apekkhavanto , tasmā idha imasmiṃ buddhasāsane dhammaṃ yāthāvato addhā ekaṃsena na jānanti .
Evaṃ bhūtā ca ‘‘ kāmā aniccā ’’ iti cāpi āhu ahosi , sattapakati vicittasabhāvāti adhippāyo .
Rāgañca tesaṃ na balatthi chettun ti tesaṃ upāsakānaṃ yasmā rāgaṃ chettuṃ samucchindituṃ tādisaṃ ñāṇabalaṃ natthi , tasmā tena kāraṇena sitā taṇhāvasena nissitā puttadāraṃ dhanañca allīnā na vissajjentīti sabbametaṃ devatā taṃyeva upāsakaṃ uddissa aññāpadesena kathesi .
Taṃ sutvā upāsako saṃvegajāto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.48.46-50)–
‘‘ VipassinoV1.341 bhagavato , bodhiyā pādaputtame ;
Sumano bījaniṃ gayha , abījiṃ bodhimuttamaṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , abījiṃ bodhimuttamaṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , bījanāya idaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākaronto imā eva gāthā abhāsīti .
Isidinnattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .