Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Kimilattheragāthāvaṇṇanā Abhisattova nipatatīti āyasmato kimilattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto kakusandhassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto parinibbute satthari tass

Author: _System_commentary_ @ Administrator

8. Kimilattheragāthāvaṇṇanā Abhisattova nipatatīti āyasmato kimilattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto kakusandhassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto parinibbute satthari tassa dhātuyo uddissa saḷalamālāhi maṇḍapākārena pūjaṃ akāsi . So tena puññakammena tāvatiṃse nibbattitvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare sākiyarājakule nibbatti , kimilo tissa nāmaṃ ahosi . So vayappatto bhogasampattiyā sampanno viharati . Tassa ñāṇaparipākaṃ disvā saṃvegajananatthaṃ anupiyāyaṃ viharanto satthā paṭhamayobbane ṭhitaṃ dassanīyaṃ itthirūpaṃ abhinimminitvā purato dassetvā puna anukkamena yathā jarārogavipattīhi abhibhūtā dissati , tathā akāsi . Taṃ disvā kimilakumāro ativiya saṃvegaṃ pakāsento –

118. ‘‘ AbhisattovaM1.299 nipatati vayo , rūpaṃ aññamiva tatheva santaṃ ; TassevaP1.245 sato avippavasato , aññasseva sarāmi attānan ’’ ti . – Gāthaṃ abhāsi .
Tattha abhisattovāti ‘‘ tvaṃ sīghaṃ gaccha mā tiṭṭhā ’’ ti devehi anusiṭṭho āṇatto viya . ‘‘ AbhisaṭṭhoV1.256 vā ’’ tipi pāṭho ,‘‘ tvaṃ lahuṃ gacchā ’’ ti kenaci abhilāsāpito viyāti attho . Nipatatīti atipatati abhidhāvati na tiṭṭhati , khaṇe khaṇe khayavayaṃ pāpuṇātīti attho . Vayoti bālyayobbanādiko sarīrassa avatthāviseso . Idha panassa yobbaññaṃ adhippetaṃ , taṃ hissa abhipatantaṃ khīyantaṃ hutvā upaṭṭhitaṃ . Rūpan ti rūpasampadāti vadati . Rūpan ti pana sarīraṃ ‘‘ aṭṭhiñca paṭicca nhāruñca paṭicca maṃsañca paṭicca ākāso parivārito rūpaṃtveva saṅkhaṃ gacchatī ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.306) viya . Aññamiva tatheva santan ti idaṃ rūpaṃ yādisaṃ , sayaṃ tatheva tenevākārena santaṃ vijjamānaṃ aññaṃ viya mayhaṃ upaṭṭhātīti adhippāyo . ‘‘ Tadeva santan ’’ ti ca keci paṭhanti .
Tasseva satoti tasseva me anaññassa sato samānassa . Avippavasatoti na vippavasantassa , ciravippavāsena hi sato anaññampi aññaṃ viya upaṭṭhāti idampi idha natthīti adhippāyo . Aññasseva sarāmi attānan ti imaṃ mama attabhāvaṃ aññassa sattassa viya sarāmi upadhāremi sañjānāmīti attho . Tassevaṃ aniccataṃ manasi karontassa daḷhataro saṃvego udapādi , so saṃvegajāto satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.56.42-48)– ‘‘ Nibbute kakusandhamhi , brāhmaṇamhi vusīmati ; Gahetvā saḷalaṃ mālaṃ , maṇḍapaṃ kārayiṃ ahaṃ . ‘‘ Tāvatiṃsaṃ gato santo , labhimha byamhamuttamaṃ ; Aññe devetirocāmi , puññakammassidaṃ phalaṃ . ‘‘ DivāM1.300 vā yadi vā rattiṃ , caṅkamanto ṭhito cahaṃ ; Channo saḷalapupphehi , puññakammassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Imasmiṃyeva kappamhi , yaṃ buddhamabhipūjayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvāpi thero attano purimuppannaṃ aniccatāmanasikāraṃ vibhāvento tameva gāthaṃ paccudāhāsi . Tenetaṃ imassa therassa aññābyākaraṇampi ahosi . Kimilattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Vajjiputtattheragāthāvaṇṇanā