Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Abhayattheragāthāvaṇṇanā SutvāM1.103 subhāsitaṃ vācan ti āyasmato abhayattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira padumuttarassa bhagavato sāsane pabbajitvā dhammakathiko hutvā dhammakathanakāle paṭhamaṃ catūhi gāthāhi bhagavantaṃ abhitthavitvā pacchā dhamm

Author: _System_commentary_ @ Administrator

6. Abhayattheragāthāvaṇṇanā SutvāM1.103 subhāsitaṃ vācan ti āyasmato abhayattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira padumuttarassa bhagavato sāsane pabbajitvā dhammakathiko hutvā dhammakathanakāle paṭhamaṃ catūhi gāthāhi bhagavantaṃ abhitthavitvā pacchā dhammaṃ kathesi . Tenassa puññakammabalena kappānaṃ satasahassaṃ apāyapaṭisandhi nāma nāhosi . Tathā hi vuttaṃ – ‘‘ Abhitthavitvā padumuttaraṃ jinaṃ , pasannacitto abhayo sayambhuṃ ; Na gacchi kappāni apāyabhūmiṃ , satasahassāni uḷārasaddho ’’ ti .( apa . thera 2.55.221) Khettasampattiyādīhi tassa ca pubbapacchimasanniṭṭhānacetanānaṃ ativiya uḷārabhāvena so aparimeyyo puññābhisando kusalābhisando tādiso ahosi . ‘‘ Acintiye pasannānaṃ , vipāko hoti acintiyo ’’ ti ( apa . thera 1.1.82) hi vuttaṃ . Tattha tattha hi bhave upacitaṃ puññaṃ tassa upatthambhakamahosi . Tathā hi so vipassissa bhagavato ketakapupphehi pūjamakāsi . Evaṃ uḷārehi puññavisesehi sugatīsu eva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rañño bimbisārassa puttoP1.88 hutvā nibbatti . Abhayo tissa nāmaṃ ahosi . Tassa uppatti parato āvi bhavissati . So nigaṇṭhena nāṭaputtena ubhatokoṭikaṃ pañhaṃ sikkhāpetvā ‘‘ imaṃ pañhaṃ pucchitvā samaṇassa gotamassa vādaṃ āropehī ’’ ti vissajjito bhagavantaṃ upasaṅkamitvā taṃ pañhaṃ pucchitvā tassa pañhassa anekaṃsabyākaraṇabhāve bhagavatā kathite nigaṇṭhānaṃ parājayaṃ , satthu ca sammāsambuddhabhāvaṃ viditvā upāsakattaṃ paṭivedesi . Tato raññe bimbisāre kālaṅkate sañjātasaṃvego sāsane pabbajitvā tālacchiggaḷūpamasuttadesanāya sotāpanno hutvā puna vipassanaṃ ārabhitvā arahattaṃ sacchākāsi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.52.17-22)– ‘‘ VinatānadiyāV1.87 tīre , vihāsi purisuttamo ; Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , ekaggaṃ susamāhitaṃ . ‘‘ MadhugandhassaM1.104 pupphena , ketakassa ahaṃ tadā ; Pasannacitto sumano , buddhaseṭṭhamapūjayiṃ . ‘‘ Ekanavute ito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattikittanena aññaṃ byākaronto ‘‘ sutvā subhāsitaṃ vācan ’’ ti gāthaṃ abhāsi .

26. Tattha sutvāti sotaṃ odahitvā , sotadvārānusārena upadhāretvā .
Subhāsitan ti suṭṭhu bhāsitaṃ , sammadeva bhāsitaṃ , sammāsambuddhabhāvato mahākāruṇikatāya ca kiñci avisaṃvādetvā yathādhippetassa atthassa ekantato sādhanavasena bhāsitaṃ catusaccavibhāvanīyadhammakathaṃ . Na hi saccavinimuttā bhagavato dhammadesanā atthi . Buddhassāti sabbaññubuddhassa . Ādiccabandhunoti ādiccavaṃse sambhūtattā ādicco bandhu etassāti ādiccabandhu , bhagavā . Tassa ādiccabandhuno . Ādiccassa vā bandhūti ādiccabandhu , bhagavā . Tassa bhagavato orasaputtabhāvato . Tenāha bhagavā – ‘‘ Yo andhakāre tamasī pabhaṅkaro , verocano maṇḍalī uggatejo ; Mā rāhu gilī caramantalikkhe , pajaṃ mamaṃ rāhu pamuñca sūriyan ’’ ti .( saṃ . ni .1.91);
Paccabyadhin tiP1.89 paṭivijjhiṃ . Hī-ti nipātamattaṃ . Nipuṇan ti saṇhaṃ paramasukhumaṃ , nirodhasaccaṃ , catusaccameva vā . Hī-ti vā hetuatthe nipāto . Yasmā paccabyadhiṃ nipuṇaṃ catusaccaṃ , tasmā na dāni kiñci paṭivijjhitabbaṃ atthīti attho . Yathā kiṃ paṭivijjhīti āha ‘‘ vālaggaṃ usunā yathā ’’ ti . Yathā sattadhā bhinnassa vālassa koṭiṃ susikkhito kusalo issāso usunā kaṇḍena avirajjhanto vijjheyya , evaṃ paccabyadhiṃ nipuṇaṃ ariyasaccanti yojanā .
Abhayattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .