Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā VihariM1.66V1.54P1.56 apekkhan ti āyasmato puṇṇamāsattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira vipassissa bhagavato kāle cakkavākayoniyaṃ nibbatto bhagavantaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso attano mukhatuṇḍakena sālapupphaṃ gahetv

Author: _System_commentary_ @ Administrator

10. Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā VihariM1.66V1.54P1.56 apekkhan ti āyasmato puṇṇamāsattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira vipassissa bhagavato kāle cakkavākayoniyaṃ nibbatto bhagavantaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso attano mukhatuṇḍakena sālapupphaṃ gahetvā pūjaṃ akāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto ito sattarase kappe aṭṭhakkhattuṃ cakkavattī rājā ahosi . Imasmiṃ pana kappe kassapassa bhagavato sāsane osakkamāne kuṭumbiyakule nibbattitvā pabbajitvā samaṇadhammaṃ katvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthinagare samiddhissa nāma brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti . Tassa jātadivase tasmiṃ gehe sabbā rittakumbhiyo suvaṇṇamāsānaṃ puṇṇā ahesuṃ . Tenassa puṇṇamāsoti nāmaṃ akaṃsu . So vayappatto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ patvā vivāhakammaṃ katvā ekaṃ puttaṃ labhitvā upanissayasampannatāya gharāvāsaṃ jigucchanto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā laddhūpasampado pubbakiccasampanno catusaccakammaṭṭhāne yuttappayutto vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.7.13-19)– ‘‘ Sindhuyā nadiyā tīre , cakkavāko ahaṃ tadā ; Suddhasevālabhakkhohaṃ , pāpesu ca susaññato . ‘‘ Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , gacchantaṃ anilañjase ; Tuṇḍena sālaṃ paggayha , vipassissābhiropayiṃ . ‘‘ Yassa saddhā tathāgate , acalā suppatiṭṭhitā ; Tena cittappasādena , duggatiṃ so na gacchati . ‘‘ Svāgataṃ vata me āsi , buddhaseṭṭhassa santike ; Vihaṅgamena santena , subījaṃ ropitaṃ mayā . ‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ SucārudassanāM1.67 nāma , aṭṭhete ekanāmakā ; Kappe sattarase āsuṃ , cakkavattī mahabbalā . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Athassa purāṇadutiyikā taṃ palobhetukāmā alaṅkatapaṭiyattā puttena saddhiṃ upagantvā piyālāpabhāvādikehiV1.55 bhāvavivaraṇakammaṃ nāma kātuṃ ārabhi . Thero tassā kāraṇaṃ disvā attano katthacipi alaggabhāvaṃ pakāsento ‘‘ vihari apekkhan ’’ ti gāthaṃ abhāsi .

10. Tattha viharīti visesato hari apahari apanesi .
Apekkhan ti taṇhaṃ . Idhāti imasmiṃ loke attabhāve vā . Huran ti aparasmiṃ anāgate attabhāve vā . Idhāti vā ajjhattikesu āyatanesu . Huran ti bāhiresuP1.57 . Vā -saddo samuccayattho ‘‘ apadā vā dvipadā vā ’’ tiādīsu ( itivu .90; a . ni .4.34;5.32) viya . Yoti attānameva paraṃ viya dasseti . Vedagūti vedena gato maggañāṇena nibbānaṃ gato adhigato , cattāri vā saccāni pariññāpahānasacchikiriyābhāvanābhisamayavasena abhisamecca ṭhito . Yatattoti maggasaṃvarena saṃyatasabhāvo , sammāvāyāmena vā saṃyatasabhāvo . Sabbesu dhammesu anūpalittoti sabbesu ārammaṇesu dhammesu taṇhādiṭṭhilepavasena na upalitto , tena lābhādilokadhamme samatikkamaṃ dasseti . Lokassāti upādānakkhandhapañcakassa . Tañhi lujjanapalujjanaṭṭhena loko . Jaññāti jānitvā . Udayabbayañcāti uppādañceva vayañca , etena yathāvuttaguṇānaṃ pubbabhāgapaṭipadaṃ dasseti . Ayaṃ panettha attho – yo sakalassa khandhādilokassa samapaññāsāya ākārehi udayabbayaṃ jānitvā vedagū yatatto katthaci anupalitto , so sabbattha apekkhaṃ vineyya santusito tādisānaṃ vippakārānaṃ na kiñci maññati , tasmā tvaṃ andhabāle yathāgatamaggeneva gacchāti . Atha sā itthī ‘‘ ayaṃ samaṇo mayi putte ca nirapekkho , na sakkā imaṃ palobhetun ’’ ti pakkāmi . Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Paramatthadīpaniyā theragāthāsaṃvaṇṇanāya Paṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .