Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Channattheragāthāvaṇṇanā SutvānaM1.195 dhammaṃ mahato mahārasan ti āyasmato channattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā v

Author: _System_commentary_ @ Administrator

9. Channattheragāthāvaṇṇanā SutvānaM1.195 dhammaṃ mahato mahārasan ti āyasmato channattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ aññataraṃ rukkhamūlaṃ upagacchantaṃ disvā pasannacitto mudusamphassaṃ paṇṇasantharaṃ santharitvā adāsi . Pupphehi caP1.166 samantato okiritvā pūjaṃ akāsi . So tena puññakammena devaloke nibbattitvā punapi aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle suddhodanamahārājassa gehe dāsiyā kucchimhi nibbatti , channo tissa nāmaṃ ahosi , bodhisattena sahajāto . So satthu ñātisamāgame paṭiladdhasaddho pabbajitvā bhagavati pemena ,‘‘ amhākaṃ buddho , amhākaṃ dhammo ’’ ti mamattaṃ uppādetvā sinehaṃ chindituṃ asakkonto samaṇadhammaṃ akatvā satthari parinibbute satthārā āṇattavidhinā katena brahmadaṇḍena santajjito saṃvegappatto hutvā sinehaṃ chinditvā vipassanto nacireneva arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.10.45-50)– ‘‘ Siddhatthassa bhagavato , adāsiṃ paṇṇasantharaṃ ; Samantā upahārañca , kusumaṃ okiriṃ ahaṃ . ‘‘ Pāsādevaṃ guṇaṃ rammaṃ , anubhomi mahārahaṃ ; Mahagghāni ca pupphāni , sayanebhisavanti me . ‘‘ Sayanehaṃ tuvaṭṭāmi , vicitte pupphasanthate ; Pupphavuṭṭhi ca sayane , abhivassati tāvade . ‘‘ Catunnavutito kappe , adāsiṃ paṇṇasantharaṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , santharassa idaṃ phalaṃ . ‘‘ TiṇasantharakāV1.166 nāma , sattete cakkavattino ; Ito te pañcame kappe , uppajjiṃsu janādhipā . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . ArahattaṃM1.196 pana patvā vimuttisukhasantappito pītivegavissaṭṭhaṃ udānaṃ udānento –

69.
‘‘ Sutvāna dhammaṃ mahato mahārasaṃ , Sabbaññutaññāṇavarena desitaṃ ; Maggaṃ papajjiṃ amatassa pattiyā , So yogakkhemassa pathassa kovido ’’ ti . – gāthaṃ abhāsi ; Tattha sutvānāti suṇitvā , sotena gahetvā ohitasoto sotadvārānusārena upadhāretvā . Dhamman ti catusaccadhammaṃ . Mahatoti bhagavato . Bhagavā hi mahantehi uḷāratamehi sīlādiguṇehi samannāgatattā , sadevakena lokena visesato mahanīyatāya ca ‘‘ mahā ’’ ti vuccati , yā tassa mahāsamaṇoti samaññā jātā . Nissakkavacanañcetaṃ ‘‘ mahato dhammaṃ sutvānā ’’ ti . Mahārasan ti vimuttirasassa dāyakattā uḷārarasaṃ . Sabbaññutaññāṇavarena desitan ti sabbaṃ jānātīti sabbaññū , tassa bhāvo sabbaññutā . Ñāṇameva varaṃ , ñāṇesu vā varanti ñāṇavaraṃ , sabbaññutā ñāṇavaraṃ etassāti sabbaññutaññāṇavaro , bhagavā . Tena sabbaññutaññāṇasaṅkhātaaggañāṇena vā karaṇabhūtena desitaṃ kathitaṃ dhammaṃ sutvānātiP1.167 yojanā . Yaṃ panettha vattabbaṃ , taṃ paramatthadīpaniyaṃ itivuttakavaṇṇanāyaṃ vuttanayena veditabbaṃ .
Maggan ti aṭṭhaṅgikaṃ ariyamaggaṃ . Papajjin ti paṭipajjiṃ . Amatassa pattiyāti nibbānassa adhigamāya upāyabhūtaṃ paṭipajjinti yojanā . Soti so bhagavā . Yogakkhemassa pathassa kovidoti catūhi yogehi anupaddutassa nibbānassa yo patho , tassa kovido tattha sukusalo . Ayañhettha attho – bhagavato catusaccadesanaṃ sutvā amatādhigamūpāyamaggaṃ ahaṃ paṭipajjiṃ paṭipajjanamaggaṃ mayā kataṃ , so eva pana bhagavā sabbathā yogakkhemassa pathassa kovido , parasantāne vā paramanesu kusalo , yassa saṃvidhānamāgamma ahampi maggaṃ paṭipajjinti . Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthā ahosīti .
Channattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .