8. Jambugāmiyaputtattheragāthāvaṇṇanā
KacciM1.107 no vatthapasutoti āyasmato jambugāmiyaputtattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira purimabuddhesu katādhikāro hutvā tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ ācinanto ito ekatiṃse kappe vessabhussa bhagavato kāle ekadivasaṃ kiṃsukāni pupphāni disvā tāni pupphāni gahetvā buddhaguṇe anussaranto bhagavantaṃ uddissa ākāse khipanto pūjesi .
So tena puññakammena tāvatiṃsesu nibbatto .
Tato paraṃ puññāni katvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde campāyaṃ jambugāmiyassa nāma upāsakassa putto hutvā nibbatti .
TenaV1.90 puññakammena tāvatiṃsesu nibbatto .
Tato paraṃ puññāni katvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde campāyaṃ jambugāmiyassa nāma upāsakassa putvā nibbatti .
Tenassa jambugāmiyaputto tveva samaññā ahosi .
So vayappatto bhagavato santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaṃvego pabbajitvā katapubbakicco kammaṭṭhānaṃ gahetvā sākete añjanavane vasati .
Athassa pitā ‘‘ kiṃ nu kho mama putto sāsane abhirato viharati , udāhu no ’’ ti vīmaṃsanatthaṃ ‘‘ kacci no vatthapasuto ’’ ti gāthaṃ likhitvā pesesi .
So taṃ vācetvā ,‘‘ pitā me pamādavihāraṃ āsaṅkati , ahañca ajjāpi puthujjanabhūmiṃ nātivatto ’’ ti saṃvegajāto ghaṭento vāyamanto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.50.25-30)–
‘‘ KiṃsukaṃP1.92 pupphitaṃ disvā , paggahetvāna añjaliṃ ;
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna , ākāse abhipūjayiṃ .
‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ kammamakariṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā ñātīnaṃ vasananagaraṃ gantvā sāsanassa niyyānikabhāvaṃ pakāsento iddhipāṭihāriyaṃ dassesi .
Taṃ disvā ñātakā pasannamānasā bahū saṅghārāme kāresuṃ .
Theropi sakapitarā pesitaṃM1.108 gāthaṃ aṅkusaṃ katvā ghaṭento vāyamanto arahattaṃ sacchākāsi .
Aññaṃ byākarontopi pitupūjanatthaṃ ‘‘ kacci no vatthapasuto ’’ ti tameva gāthaṃ abhāsi .
M1.107 no vatthapasutoti āyasmato jambugāmiyaputtattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira purimabuddhesu katādhikāro hutvā tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ ācinanto ito ekatiṃse kappe vessabhussa bhagavato kāle ekadivasaṃ kiṃsukāni pupphāni disvā tāni pupphāni gahetvā buddhaguṇe anussaranto bhagavantaṃ uddissa ākāse khipanto pūjesi .
So tena puññakammena tāvatiṃsesu nibbatto .
Tato paraṃ puññāni katvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde campāyaṃ jambugāmiyassa nāma upāsakassa putto hutvā nibbatti .
TenaV1.90 puññakammena tāvatiṃsesu nibbatto .
Tato paraṃ puññāni katvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde campāyaṃ jambugāmiyassa nāma upāsakassa putvā nibbatti .
Tenassa jambugāmiyaputto tveva samaññā ahosi .
So vayappatto bhagavato santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaṃvego pabbajitvā katapubbakicco kammaṭṭhānaṃ gahetvā sākete añjanavane vasati .
Athassa pitā ‘‘ kiṃ nu kho mama putto sāsane abhirato viharati , udāhu no ’’ ti vīmaṃsanatthaṃ ‘‘ kacci no vatthapasuto ’’ ti gāthaṃ likhitvā pesesi .
So taṃ vācetvā ,‘‘ pitā me pamādavihāraṃ āsaṅkati , ahañca ajjāpi puthujjanabhūmiṃ nātivatto ’’ ti saṃvegajāto ghaṭento vāyamanto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.50.25-30)–
‘‘ KiṃsukaṃP1.92 pupphitaṃ disvā , paggahetvāna añjaliṃ ;
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna , ākāse abhipūjayiṃ .
‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ kammamakariṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā ñātīnaṃ vasananagaraṃ gantvā sāsanassa niyyānikabhāvaṃ pakāsento iddhipāṭihāriyaṃ dassesi .
Taṃ disvā ñātakā pasannamānasā bahū saṅghārāme kāresuṃ .
Theropi sakapitarā pesitaṃM1.108 gāthaṃ aṅkusaṃ katvā ghaṭento vāyamanto arahattaṃ sacchākāsi .
Aññaṃ byākarontopi pitupūjanatthaṃ ‘‘ kacci no vatthapasuto ’’ ti tameva gāthaṃ abhāsi . 28. Tattha kaccīti pucchāyaṃ nipāto .
Noti paṭisedhe .
Vatthapasutoti vatthe pasuto vatthapasuto , cīvaramaṇḍanābhirato .
Nidassanamattañcetaṃ pattamaṇḍanādicāpallapaṭikkhepassāpi adhippetattā .
‘‘ Kacci na vatthapasuto ’’ tipi pāṭho , so evattho .
Bhūsanāratoti attabhāvavibhūsanāya rato abhirato , yathekacce pabbajitvāpi capalā kāyadaḷhibahulā cīvarādiparikkhārassa attano sarīrassa ca maṇḍanavibhūsanaṭṭhānāya yuttā honti .
Kimeva parikkhārapasuto bhūsanārato ca nāhosīti ayamettha padadvayassāpi attho .
Sīlamayaṃ gandhan ti akhaṇḍādibhāvāpādanena suparisuddhassa catubbidhassapi sīlassa vasena yvāyaṃ ‘‘ yo ca sīlavataṃ pajāti
V1.91 na itarā dussīlapajā , dussīlattāyeva dussilyamayaṃ duggandhaṃ vāyati , evaṃ tvaṃ duggandhaṃ avāyitvā kacci sīlamayaṃ gandhaṃ vāyasītiP1.93 attho .
Atha vā netarā pajāti na itarā dussīlapajā , taṃ kacci na hoti , yato sīlamayaṃ gandhaṃ vāyasīti byatirekena sīlagandhavāyanameva vibhāveti .Jambugāmiyaputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .