33. Tattha yathāti opammatthe nipāto . Ekaputtasmin ti punāti ca kulavaṃsaṃ tāyati cāti putto , atrajādibhedo putto . Eko putto ekaputto , tasmiṃ ekaputtasmiṃ . Visaye cetaṃ bhummavacanaṃ . Piyasmin ti piyāyitabbatāya ceva ekaputtatāya ca rūpasīlācārādīhi ca pemakaraṇaṭṭhānabhūte . Kusalīti kusalaṃ vuccati khemaṃ sotthibhāvo , taṃ labhitabbaṃ etassa atthīti kusalī , sattānaṃ hitesīP1.101 mettajjhāsayo . Sabbesu pāṇesūti sabbesu sattesu . Sabbatthāti sabbāsu disāsu sabbesu vā bhavādīsu , sabbāsu vā avatthāsu . Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā ekaputtake piye manāpe mātāpitā kusalī ekantahitesī bhaveyya , evaṃ puratthimādibhedāsu sabbāsu disāsu , kāmabhavādibhedesu sabbesu bhavesu daharādibhedāsu sabbāsu avatthāsu ca ṭhitesu sabbesu sattesu ekantahitesitāya kusalī bhaveyya ,‘‘ mitto udāsīno pañcatthiko ’’ ti sīmaṃ akatvā sīmāsambhedavasena sabbattha ekarasaṃ mettaṃ bhāveyyāti . Imaṃ pana gāthaṃ vatvā ‘‘ sace tumhe āyasmanto evaṃ mettābhāvanaṃM1.120 anuyuñjeyyātha , ye te bhagavatā ‘ sukhaṃ supatī ’ tiādināV1.101 ( a . ni .11.15) ekādasa mettānisaṃsā vuttā , ekaṃsena tesaṃ bhāgino bhavathā ’’ ti ovādamadāsi . Sopākattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .

4. Posiyattheragāthāvaṇṇanā Anāsannavarāti āyasmato posiyattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ bahuṃ kusalaṃ upacinitvā sugatīsu eva saṃsaranto ito dvenavute kappe tissassa bhagavato kāle migaluddo hutvā araññe vicarati . Atha bhagavā tassa anuggahaṃ kātuṃ araññaṃ gantvā tassa cakkhupathe attānaṃ dassesi . So bhagavantaṃ disvā pasannacitto āvudhaṃ nikkhipitvā upasaṅkamitvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi . Bhagavā nisīditukāmataṃ dassesi . So tāvadeva tiṇamuṭṭhiyo gahetvā same bhūmibhāge sakkaccaṃ santharitvā adāsi . Nisīdi tattha bhagavā anukampaṃ upādāya . Nisinne pana bhagavati anappakaṃ pītisomanassaṃ paṭisaṃvedento bhagavantaṃ vanditvā sayampi ekamantaṃ nisīdi . Atha bhagavā ‘‘ ettakaṃ vaṭṭati imassa kusalabījan ’’ ti uṭṭhāyāsanā pakkāmi . Acirapakkante bhagavati taṃ sīho migarājā ghātesi . SoP1.102 kālaṅkato devaloke nibbatti . ‘‘ So kira bhagavati anupagacchante sīhena ghātito niraye nibbattissatī ’’ ti taṃ disvā bhagavā sugatiyaṃ nibbattanatthaṃ kusalabījaropanatthañca upasaṅkami . So tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato devalokato cavitvā sugatīsuyeva parivattento imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa mahāvibhavassa seṭṭhino putto saṅgāmajitattherassa kaniṭṭhabhātā hutvā nibbatti . Posiyo tissa nāmaṃ ahosi . So vayappatto dārapariggahaṃ katvā ekaṃ puttaṃ labhitvā antimabhavikatāya dhammatāya codiyamāno jātiādiṃ paṭicca uppannasaṃvego pabbajitvā araññaṃ pavisitvā vūpakaṭṭho hutvāM1.121 catusaccakammaṭṭhānabhāvanaṃ anuyuñjanto nacirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.53.1-12)– ‘‘ Himavantassāvidūre , lambako nāma pabbato ; Tattheva tisso sambuddho , abbhokāsamhi caṅkami . ‘‘ MigaluddoV1.102 tadā āsiṃ , araññe kānane ahaṃ ; Disvāna taṃ devadevaṃ , tiṇamuṭṭhimadāsahaṃ . ‘‘ Nisīdanatthaṃ buddhassa , datvā cittaṃ pasādayiṃ ; Sambuddhaṃ abhivādetvā , pakkāmiṃ uttarāmukho . ‘‘ Aciraṃ gatamattassa , migarājā apothayi ; Sohena pothito , santo tattha kālaṅkato ahaṃ . ‘‘ Āsanne me kataṃ kammaṃ , buddhaseṭṭhe anāsave ; Sumutto saravegova , devalokamagacchahaṃ . ‘‘ Yūpo tattha subho āsi , puññakammābhinimmito ; Sahassakaṇḍo satabheṇḍu , dhajālu haritāmayo . ‘‘ Pabhā niddhāvate tassa , sataraṃsīva uggato ; Ākiṇṇo devakaññāhi , āmodiṃ kāmakāmihaṃ . ‘‘ Devalokā cavitvāna , sukkamūlena codito ; Āgantvāna manussattaṃ , pattomhi āsavakkhayaṃ . ‘‘ Catunnavutito kappe , nisīdanamadāsahaṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , tiṇamuṭṭhe idaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā bhagavantaṃ vandituṃ sāvatthiṃ āgato ñātiṃ anukampāya ñātigehaṃ agamāsi . Tattha naṃ purāṇadutiyikā vanditvā āsanadānādinā paṭhamaṃ upāsikā viya vattaṃ dassetvā therassa ajjhāsayaṃ ajānantī pacchā itthikuttādīhi palobhetukāmā ahosiM1.122 . Thero ‘‘ aho andhabālā mādisepi nāma evaṃ paṭipajjatī ’’ ti cintetvā kiñci avatvā uṭṭhāyāsanā araññameva gato . Taṃ āraññakā bhikkhū ‘‘ kiṃ , āvuso , atilahuṃ , nivattosi , ñātakehi na diṭṭhosī ’’ ti pucchiṃsu . Thero tattha pavattiṃ ācikkhanto ‘‘ anāsannavarā etā ’’ ti gāthaṃ abhāsi .