Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Suhemantattheragāthāvaṇṇanā Sataliṅgassa atthassāti āyasmato suhemantattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito dvānavute kappe tissassa bhagavato kāle vanacaro hutvā vane

Author: _System_commentary_ @ Administrator

6. Suhemantattheragāthāvaṇṇanā Sataliṅgassa atthassāti āyasmato suhemantattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito dvānavute kappe tissassa bhagavato kāle vanacaro hutvā vane vasati , taṃ anuggahituṃ bhagavā araññaṃ pavisitvā tassa āsanne ṭhāne aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi . So bhagavantaṃ disvā pasannacitto sugandhāni punnāgapupphāni ocinitvā bhagavantaṃ pūjesi . So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde pāriyantadese vibhavasampannassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti , suhemanto tissa nāmaṃ ahosi . So viññutaṃ patto saṅkassanagare migadāye viharantaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā tepiṭako hutvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva chaḷabhiññoP1.226 paṭisambhidāpatto ahosi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.16.46-50)– ‘‘ Kānanaṃ vanamogayha , vasāmi luddako ahaṃ ; Punnāgaṃ pupphitaṃ disvā , buddhaseṭṭhaṃ anussariṃ . ‘‘ TaṃM1.270 pupphaṃ ocinitvāna , sugandhaṃ gandhitaṃ subhaṃ ; Thūpaṃ karitvā puline , buddhassa abhiropayiṃ . ‘‘ Dvenavute ito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Ekamhi navute kappe , eko āsiṃ tamonudo ; Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . ArahattaṃV1.232 pana patvā evaṃ cintesi – ‘‘ mayā kho yaṃ sāvakena pattabbaṃ , taṃ anuppattaṃ , yaṃnūnāhaṃ idāni bhikkhūnaṃ anuggahaṃ kareyyan ’’ ti . Evaṃ cintetvā pabhinnapaṭisambhidatāya akilāsutāya ca attano santikaṃ upagate bhikkhū yathārahaṃ ovadanto anusāsanto kaṅkhaṃ chindanto dhammaṃ kathento kammaṭṭhānaṃ niggumbaṃ nijjaṭaṃ katvā ācikkhanto viharati . Athekadivasaṃ attano santikaṃ upagatānaṃ bhikkhūnaṃ viññūnañca puggalānaṃ visesaṃ ācikkhanto –

106.
‘‘ Sataliṅgassa atthassa , satalakkhaṇadhārino ;
Ekaṅgadassī dummedho , satadassī ca paṇḍito ’’ ti . – gāthaṃ abhāsi ;
Tattha sataliṅgassāti līnamatthaṃ gamentīti liṅgāni , atthesu saddassa pavattinimittāni , tāni pana sataṃ anekāni liṅgāni etassāti sataliṅgo . Anekattho hi idha satasaddo ,‘‘ sataṃ sahassan ’’ tiādīsu viya na saṅkhyāvisesattho tassa sataliṅgassa . Atthassāti ñeyyassa , ñeyyañhi ñāṇena araṇīyato ‘‘ attho ’’ ti vuccati . So ca ekopi anekaliṅgo , yathā ‘‘ sakko purindado maghavā ’’ ti ,‘‘ paññā vijjā medhā ñāṇan ’’ ti ca . Yena liṅgena pavattinimittena tāvatiṃsādhipatimhi indasaddo pavatto , na tena tattha sakkādisaddā pavattā , atha kho aññena . Tathā yena sammādiṭṭhimhi paññāsaddo pavatto , na tena vijjādisaddā . Tena vuttaṃ ‘‘ sataliṅgassa atthassā ’’ ti . SatalakkhaṇadhārinotiM1.271 anekalakkhaṇavato . Lakkhīyati etenāti lakkhaṇaṃ , paccayabhāvino atthassa attano phalaṃ paṭicca paccayabhāvo , tena hi so ayaṃ imassa kāraṇanti lakkhīyati . So ca ekasseva atthassa anekappabhedo upalabbhatiP1.227 , tenāha ‘‘ satalakkhaṇadhārino ’’ ti . Atha vā lakkhīyantīti lakkhaṇāni , tassa tassa atthassa saṅkhatatādayo pakāravisesā te pana atthato avatthāvisesā veditabbā . Te ca pana tesaṃ aniccatādisāmaññalakkhaṇaṃ liṅgenti ñāpentīti ‘‘ liṅgānī ’’ ti ca vuccanti . Tassime ākārā , yasmā ekassāpi atthassa aneke upalabbhanti . Tena vuttaṃ ‘‘ sataliṅgassa atthassa , satalakkhaṇadhārino ’’ ti . Tenāha āyasmā dhammasenāpati – ‘‘ sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṃ āgacchantī ’’ ti ( mahāni .156; cūḷani . mogharājamāṇavapucchāniddesa 85; paṭi . ma .3.5). Ekaṅgadassī dummedhoti evaṃ anekaliṅge anekalakkhaṇe atthe yo tattha ekaṅgadassī aputhupaññatāya ekaliṅgamattaṃ ekalakkhaṇamattañca disvā attanā diṭṭhameva ‘‘ idameva saccan ’’ ti abhinivissaV1.233 ‘‘ moghamaññan ’’ ti itaraṃ paṭikkhipati , hatthidassanakaandho viya ekaṅgagāhī dummedho duppañño tattha vijjamānānaṃyeva pakāravisesānaṃ ajānanato micchā abhinivisanato ca . Satadassī ca paṇḍitoti paṇḍito pana tattha vijjamāne anekepi pakāre attano paññācakkhunā sabbaso passati . Yo vā tattha labbhamāne aneke paññācakkhunā attanāpi passati , aññesampi dasseti pakāseti , so paṇḍito vicakkhaṇo atthesu kusalo nāmāti . Evaṃ thero ukkaṃsagataṃ attano paṭisambhidāsampattiṃ bhikkhūnaṃ vibhāvesi . Suhemantattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .