9. Bhāradvājattheragāthāvaṇṇanā
Nadanti evaṃ sappaññāti āyasmato bhāradvājattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito ekatiṃse kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ sumanaṃ nāma paccekabuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānasoM1.386 paripakkaṃ vallikāraphalaṃ adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbattitvā gottanāmena bhāradvājo tveva paññāyittha .
So vayappatto gharāvāsaṃ vasanto ekaputtaṃ labhi .
Tassa ‘‘ kaṇhadinno ’’ ti nāmaṃ akāsi .
Tassa viññutaṃ pattakāle ‘‘ tāta , asukassa nāma ācariyassa santike sippaṃ sikkhitvā ehī ’’ ti taṃ takkasilaṃ pesesi .
So gacchanto antarāmagge satthu sāvakaṃ aññataraṃ mahātheraṃ kalyāṇamittaṃ labhitvā tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā katapubbakicco vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.48.66-70)–
‘‘ SumanoV1.329 nāma sambuddho , takkarāyaṃ vasī tadā ;
Vallikāraphalaṃ gayha , sayambhussa adāsahaṃ .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
AthassaP2.51 pitā bhāradvājo veḷuvane viharantaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ sacchākāsi .
Atha putto satthāraṃ vandituṃ rājagahaṃ āgato satthu santike nisinnaṃ pitaraṃ disvā tuṭṭhacitto ‘‘ pitāpi kho me pabbajito , kiṃ nu kho tena pabbajjākiccaṃ matthakaṃ pāpitan ’’ ti vīmaṃsanto khīṇāsavabhāvaṃ ñatvā taṃ sīhanādaṃ nadāpetukāmo ,‘‘ sādhu , kho tumhehi kataṃ pabbajantehi , pabbajjākiccaṃ pana matthakaṃ pāpitan ’’ ti pucchi .
Bhāradvājo puttassa adhigamaṃ dīpento –
M1.386 paripakkaṃ vallikāraphalaṃ adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbattitvā gottanāmena bhāradvājo tveva paññāyittha .
So vayappatto gharāvāsaṃ vasanto ekaputtaṃ labhi .
Tassa ‘‘ kaṇhadinno ’’ ti nāmaṃ akāsi .
Tassa viññutaṃ pattakāle ‘‘ tāta , asukassa nāma ācariyassa santike sippaṃ sikkhitvā ehī ’’ ti taṃ takkasilaṃ pesesi .
So gacchanto antarāmagge satthu sāvakaṃ aññataraṃ mahātheraṃ kalyāṇamittaṃ labhitvā tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā katapubbakicco vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.48.66-70)–
‘‘ SumanoV1.329 nāma sambuddho , takkarāyaṃ vasī tadā ;
Vallikāraphalaṃ gayha , sayambhussa adāsahaṃ .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
AthassaP2.51 pitā bhāradvājo veḷuvane viharantaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ sacchākāsi .
Atha putto satthāraṃ vandituṃ rājagahaṃ āgato satthu santike nisinnaṃ pitaraṃ disvā tuṭṭhacitto ‘‘ pitāpi kho me pabbajito , kiṃ nu kho tena pabbajjākiccaṃ matthakaṃ pāpitan ’’ ti vīmaṃsanto khīṇāsavabhāvaṃ ñatvā taṃ sīhanādaṃ nadāpetukāmo ,‘‘ sādhu , kho tumhehi kataṃ pabbajantehi , pabbajjākiccaṃ pana matthakaṃ pāpitan ’’ ti pucchi .
Bhāradvājo puttassa adhigamaṃ dīpento – 177.
‘‘ Nadanti evaṃ sappaññā , sīhāva girigabbhare ;
Vīrā vijitasaṅgāmā , jetvā māraṃ savāhanaṃ .
178.
‘‘ Satthā ca pariciṇṇo me , dhammo saṅgho ca pūjito ;
Ahañca vitto sumano , puttaṃ disvā anāsavan ’’ ti .
– gāthādvayaṃ abhāsi ;
Evaṃ vijetabbavijayena sīhanādaṃ dassetvā idāni ārādhetabbasamārādhanena icchitabbasiddhiyā ca taṃ dassetuṃ ,‘‘ satthā ca pariciṇṇo me ’’ ti dutiyaṃ gāthamāha .
Tattha satthā ca pariciṇṇo meti mama satthā sammāsambuddho yathānusiṭṭhaṃ ovādānusāsanīkaraṇena mayā pariciṇṇo upāsito , na dhammādhikaraṇaṃ visositoti adhippāyo .
Dhammo saṅgho ca pūjitoti navavidhopi lokuttaradhammo , yathāpaṭipattiyāgatamaggānuppattiyā sīladiṭṭhisāmaññagamanena ariyasaṅgho ca mayā pūjito mānito .
Ahañca vitto sumano , puttaṃ disvā anāsavan ti mama puttaṃ
V1.330 anāsavaṃ sabbaso khīṇāsavaṃ disvā dassanahetu ahampi vitto nirāmisāya pītiyā tuṭṭho , tatoyeva nirāmisena somanassena sumano jātoti attho .Bhāradvājattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .