9. Rāmaṇeyyakattheragāthāvaṇṇanā
Cihacihābhinaditeti āyasmato rāmaṇeyyakattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pupphehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devaloke nibbatto aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsu eva parivattento imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ibbhakule nibbattitvā vayappatto jetavanapaṭiggahaṇe sañjātappasādo pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharati .
Tassa attano sampattiyā pabbajitasāruppāya ca paṭipattiyā pāsādikabhāvato rāmaṇeyyako tveva samaññā ahosiV1.128 .
Athekadivasaṃ māro theraṃ bhiṃsāpetukāmo bheravasaddaṃ akāsi .
Taṃ sutvā thero thirapakatitāyaM1.152 tena asantasanto ‘‘ māro ayan ’’ ti ñatvā tattha anādaraṃ dassento ‘‘ cihacihābhinadite ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
V1.128 .
Athekadivasaṃ māro theraṃ bhiṃsāpetukāmo bheravasaddaṃ akāsi .
Taṃ sutvā thero thirapakatitāyaM1.152 tena asantasanto ‘‘ māro ayan ’’ ti ñatvā tattha anādaraṃ dassento ‘‘ cihacihābhinadite ’’ ti gāthaṃ abhāsi . 49. Tattha cihacihābhinaditeti cihacihāti abhiṇhaṃ pavattasaddatāya ‘‘ cihacihā ’’ ti laddhanāmānaṃ vaṭṭakānaṃ abhinādanimittaṃ , viravahetūti
P1.130 attho .Sippikābhirutehi cāti sippikā vuccanti devakā paranāmakā gelaññena chātakisadārakākārā sākhāmigā .
‘‘ Mahākalandakā ’’ ti keci , sippikānaṃ abhirutehi mahāviravehi , hetumhi cetaṃ karaṇavacanaṃ , taṃ hetūti attho .
Na me taṃ phandati cittan ti mama cittaṃ na phandati na cavati .
Idaṃ vuttaṃ hoti – imasmiṃ araññe viravahetu sippikābhirutahetu viya , pāpima , tava vissarakaraṇahetu mama cittaṃ kammaṭṭhānato na paripatatīti .
Tattha kāraṇamāha ‘‘ ekattaniratañhi me ’’ ti .
Hi -saddo hetu attho , yasmā mama cittaṃ gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya ekatte ekībhāve , bahiddhā vā vikkhepaṃ pahāya ekatte ekaggatāya , ekatte ekasabhāve vā nibbāne nirataṃ abhirataṃ , tasmā kammaṭṭhānato na phandati na cavatīti , imaṃ kira gāthaṃ vadanto eva thero vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.21.5-9)–
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇo bhagavā , sataraṃsī patāpavā ;
Caṅkamanaṃ samārūḷho , mettacitto sikhīsabho .
‘‘ Pasannacitto sumano , vanditvā ñāṇamuttamaṃ ;
Minelapupphaṃ paggayha , buddhassa abhiropayiṃ .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Ekūnatiṃsakappamhi , sumeghaghananāmako ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthā ahosi .
Rāmaṇeyyakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .