2. Sivakattheragāthāvaṇṇanā
AniccāniV1.334 gahakānīti āyasmato sivakattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ piṇḍāya carantaṃ passitvā pasannamānaso pattaṃ ādāya kummāsassa pūretvā adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbatti , sivako tissa nāmaṃ ahosi .
So vayappatto vijjāsippesu nipphattiṃM1.392 gato nekkhammajjhāsayatāya kāme pahāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā vicaranto satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.56.117-121)–
‘‘ Esanāya carantassa , vipassissa mahesino ;
Rittakaṃ pattaṃ disvāna , kummāsaṃ pūrayiṃ ahaṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ bhikkhamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , kummāsassa idaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākaronto –
V1.334 gahakānīti āyasmato sivakattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ piṇḍāya carantaṃ passitvā pasannamānaso pattaṃ ādāya kummāsassa pūretvā adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbatti , sivako tissa nāmaṃ ahosi .
So vayappatto vijjāsippesu nipphattiṃM1.392 gato nekkhammajjhāsayatāya kāme pahāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā vicaranto satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.56.117-121)–
‘‘ Esanāya carantassa , vipassissa mahesino ;
Rittakaṃ pattaṃ disvāna , kummāsaṃ pūrayiṃ ahaṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ bhikkhamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , kummāsassa idaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākaronto – 183.
‘‘ Aniccāni gahakāni , tattha tattha punappunaṃ ;
Gahakāraṃ gavesanto , dukkhā jāti punappunaṃ .
184.
‘‘ Gahakāraka diṭṭhosi , puna gehaṃ na kāhasi ;
Sabbā te phāsukā bhaggā , thūṇikā ca vidālitā ;
Vimariyādikataṃ cittaṃ , idheva vidhamissatī ’’ ti .
– gāthādvayaṃ abhāsi ;
Tattha aniccāni gahakāni , tattha tattha punappunan ti tasmiṃ tasmiṃ bhave punappunaṃ nibbattamānāni gahakāni attabhāvagehāni na nibbāni anavaṭṭhitāni ittarāni parittakālāni .
Gahakāraṃ gavesantoti imassa attabhāvagehassa kārakaṃ taṇhāvaḍḍhakiṃ pariyesanto ettakaṃ kālaṃ anuvicarinti adhippāyo .
Dukkhā jāti punappunan ti idaṃ gahakārakagavesanassa kāraṇavacanaṃ
P2.56 .
YasmāV1.335 jarābyādhimaraṇamissatāya jāti nāmesā punappunaṃ upagantuṃ dukkhā , na ca sā tasmiṃ adiṭṭhe nivattati , tasmā taṃ gavesanto vicarinti attho .
GahakārakaM1.393 diṭṭhosīti idāni pana yena so sakkā daṭṭhuṃ , tena ariyamaggañāṇacakkhunā gahakāraka diṭṭho asi .
Puna gehan ti puna imasmiṃ saṃsāravaṭṭe attabhāvasaṅkhātaṃ mama gehaṃ na kāhasi na karissasi .
Sabbā te phāsukā bhaggāti tava sabbā anavasesakilesaphāsukā mayā bhaggā .
Thūṇikā ca vidālitāti idāni tayā kātabbassa attabhāvagehassa avijjāsaṅkhātā kaṇṇikā ca bhinnā .
Vimariyādikataṃ cittan ti mama cittaṃ vigatantaṃ kataṃ , āyatiṃ anuppattidhammataṃ āpāditaṃ .
Tato eva idheva vidhamissati imasmiṃyeva bhave viddhaṃsissati , carimakacittanirodhena nirujjhissatīti attho .
Sivakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .