Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Dāsakattheragāthāvaṇṇanā MiddhīM1.85 yadāti āyasmato dāsakattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira ito ekanavute kappe anuppanne tathāgate ajitassa nāma paccekabuddhassa gandhamādanato manussapathaṃ otaritvā aññatarasmiṃ gāme piṇḍāya carantassa manoramāni

Author: _System_commentary_ @ Administrator

7. Dāsakattheragāthāvaṇṇanā MiddhīM1.85 yadāti āyasmato dāsakattherassa gāthā . Kā uppatti ? So kira ito ekanavute kappe anuppanne tathāgate ajitassa nāma paccekabuddhassa gandhamādanato manussapathaṃ otaritvā aññatarasmiṃ gāme piṇḍāya carantassa manoramāni ambaphalāni adāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto kassapassa bhagavato kāle sāsane pabbajitvā vivaṭṭūpanissayaṃ bahuṃ puññaṃ akāsi . Evaṃ kusalakammappasuto hutvā sugatitoP1.73 sugatiṃ upagacchanto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatti . Dāsako tissa nāmaṃ ahosi . So anāthapiṇḍikena gahapatinā vihārapaṭijagganakamme ṭhapito sakkaccaṃ vihāraṃ paṭijagganto abhiṇhaṃ buddhadassanena dhammassavanena ca paṭiladdhasaddho pabbaji . Keci pana bhaṇanti – ‘‘ ayaṃ kassapassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā vayappatto aññataraṃ khīṇāsavattheraṃ upaṭṭhahanto kiñci kammaṃ kārāpetukāmo theraṃ āṇāpesi . So tena kammena amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ anāthapiṇḍikassa dāsiyā kucchimhi nibbatto vayappatto seṭṭhinā vihārapaṭijaggane ṭhapito vuttanayeneva paṭiladdhasaddho ahosi . Mahāseṭṭhi tassa sīlācāraṃ ajjhāsayañca ñatvā bhujissaṃ katvā ‘ yathāsukhaṃ pabbajā ’ ti āha . Taṃ bhikkhū pabbājesun ’’ ti . So pabbajitakālato paṭṭhāya kusīto hīnavīriyo hutvā na kiñci vattapaṭivattaṃ karoti , kuto samaṇadhammaṃ , kevalaṃ yāvadatthaṃ bhuñjitvā niddābahulo viharati . Dhammassavanakālepi ekaṃ koṇaṃ pavisitvā parisapariyante nisinno ghurughurupassāsī niddāyateva . Athassa bhagavā pubbūpanissayaṃ oloketvā saṃvegajananatthaṃ ‘‘ middhī yadā hoti mahagghaso cā ’’ ti gāthaṃ abhāsi .

17. Tattha middhīti thinamiddhābhibhūto , yañhi middhaṃ abhibhavati , taṃ thinampi abhibhavateva . Yadāti yasmiṃ kāle . Mahagghasoti mahābhojano , āharahatthakaalaṃsāṭakatatthavaṭṭakakākamāsakabhuttavamitakānaṃV1.71 aññataro viya . Niddāyitāti supanasīlo . Samparivattasāyīti samparivattakaṃ samparivattakaṃ nipajjitvā ubhayenapi seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃM1.86 anuyuttoti dasseti . Nivāpapuṭṭhoti kuṇḍakādinā sūkarabhattena puṭṭho bharito . Gharasūkaro hi bālakālato paṭṭhāya posiyamāno thūlasarīrakāle gehā bahi nikkhamituṃ alabhanto heṭṭhāmañcādīsuP1.74 samparivattetvā samparivattetvā sayateva . Idaṃ vuttaṃ hoti – yadā puriso middhī ca hoti mahagghaso ca nivāpapuṭṭho mahāvarāho viya aññena iriyāpathena yāpetuṃ asakkonto niddāyanasīlo samparivattasāyī , tadā so ‘‘ aniccaṃ dukkhaṃ anattā ’’ ti tīṇi lakkhaṇāni manasikātuṃ na sakkoti . Tesaṃ amanasikārā mandapañño punappunaṃ gabbhaṃ upeti , gabbhāvāsato na parimuccatevāti .
Taṃ sutvā dāsakatthero saṃvegajāto vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ sacchākāsi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.51.74,80-84)– ‘‘ Ajito nāma sambuddho , himavante vasī tadā ; Caraṇena ca sampanno , samādhikusalo muni . ‘‘ Suvaṇṇavaṇṇe sambuddhe , āhutīnaṃ paṭiggahe ; Rathiyaṃ paṭipajjante , ambaphalamadāsahaṃ . ‘‘ Ekanavute ito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ; Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā thero imāya gāthāya maṃ bhagavā ovadi ,‘‘ ayaṃ gāthā mayhaṃ aṅkusabhūtā ’’ ti tameva gāthaṃ paccudāhāsi . Tayidaṃ therassa parivattāhāranayena aññābyākaraṇaṃ jātaṃ . Dāsakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .