Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

6. Selattheragāthā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

818. ‘‘ Paripuṇṇakāyo suruci , sujāto cārudassano ; Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā , susukkadāṭhosi vīriyavā .
819. ‘‘ NarassaM2.306 hi sujātassa , ye bhavanti viyañjanā ; Sabbe te tava kāyasmiṃ , mahāpurisalakkhaṇā .
820.
‘‘ Pasannanetto sumukho , brahā uju patāpavā ;
Majjhe samaṇasaṅghassa , ādiccova virocasi .
822. ‘‘ Rājā arahasi bhavituṃ , cakkavattī rathesabho ; Cāturanto vijitāvī , jambusaṇḍassa issaro .
825.
‘‘ SambuddhoM2.309 paṭijānāsi ,( iti selo brāhmaṇo ) dhammarājā anuttaro ;
Dhammena cakkaṃ vattemi , iti bhāsatha gotama .
826. ‘‘ Ko nu senāpati bhoto , sāvako satthuranvayo ; Ko tetamanuvatteti , dhammacakkaṃ pavattitan ’’ ti . – gāthādvayamāha ; Tattha ko nu senāpatīti dhammarañño bhoto dhammena pavattitassa cakkassa anupavattanako senāpati ko nūti pucchi . Tena ca samayena bhagavato dakkhiṇapasse āyasmā sāriputto nisinno hoti , suvaṇṇapuñjo viya siriyā sobhamāno . Taṃ dassento bhagavā –
827. ‘‘ Mayā pavattitaṃ cakkaṃ ,( selāti bhagavā ) dhammacakkaṃ anuttaraṃ ; Sāriputto anuvatteti , anujāto tathāgatan ’’ ti . – gāthamāha ; Tattha anujāto tathāgatan ti , tathāgataṃ anujāto , tathā gatena hetunā ariyāya jātiyā jātoti attho . Evaṃ ‘‘ ko nu senāpati bhoto ’’ ti selena vuttapañhaṃ byākaritvā yaṃ selo āha ‘‘ sambuddho paṭijānāsī ’’ ti tattha naṃ nikkaṅkhaṃ kātukāmo ‘‘ nāhaṃ paṭiññāmatteneva paṭijānāmi , api cāhaṃ iminā kāraṇena buddho ’’ ti ñāpetuṃ –
828. ‘‘ AbhiññeyyaṃV2.263P3.49 abhiññātaṃ , bhāvetabbañca bhāvitaṃ ; Pahātabbaṃ pahīnaṃ me , tasmā buddhosmi brāhmaṇā ’’ ti . – gāthamāha ; Tattha abhiññeyyan ti cattāri saccāni cattāri ariyasaccāni . Catunnañhi saccānaṃ ariyasaccānañca sāmaññaggahaṇametaṃ yadidaṃ abhiññeyyanti . Tattha ariyasaccesu yaṃ bhāvetabbaṃ maggasaccaṃ , yañca pahātabbaṃ samudayasaccaṃ , tadubhayaggahaṇenaM2.310 tesaṃ phalabhūtāni nirodhasaccadukkhasaccānipi gahitāneva honti hetuggahaṇeneva phalasiddhito . Tena tattha ‘‘ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ , pariññeyyaṃ pariññātan ’’ ti idampi vuttameva hoti . ‘‘ Abhiññeyyaṃ abhiññātan ’’ ti vā iminā ca sabbassapi ñeyyassa abhiññātasambuddhabhāvaṃ uddesavasena pakāsetvā tadekadesaṃ niddesavasena dassento ‘‘ bhāvetabbañca bhāvitan ’’ tiādimāha . Atha vā ‘‘ bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ , pahātabbaṃ pahīnan ’’ ti iminā attano ñāṇapahānasampadākittanamukhena taṃmūlakattā sabbepi buddhaguṇā kittitā hontīti āha ‘‘ tasmā buddhosmi , brāhmaṇā ’’ ti . Abhiññeyyaabhiññātaggahaṇena hi sabbaso vijjāvimuttīnaṃ gahitattā saphalaṃ catusaccabhāvaṃ saddhiṃ hetusampattiyā dassento bujjhitabbaṃ sabbaṃ bujjhitvā buddho jātosmīti ñāyena hetunā attano buddhabhāvaṃ vibhāveti . Evaṃ nippariyāyena attānaṃ pātukaritvā attani kaṅkhāvitaraṇatthaṃ brāhmaṇaṃ ussāhento –
829. ‘‘ Vinayassu mayi kaṅkhaṃ , adhimuccassu brāhmaṇa ; Dullabhaṃ dassanaṃ hoti , sambuddhānaṃ abhiṇhaso .
830. ‘‘ Yesaṃ ve dullabho loke , pātubhāvo abhiṇhaso ; Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi , sallakatto anuttaro .
832. ‘‘ Idaṃ bhonto nisāmetha , yathā bhāsati cakkhumā ; Sallakatto mahāvīro , sīhova nadatī vane .
833. ‘‘ Brahmabhūtaṃ atitulaṃ , mārasenappamaddanaṃ ; Ko disvā nappasīdeyya , api kaṇhābhijātiko .
835. ‘‘ Etaṃ ce ruccati bhoto , sammāsambuddhasāsanaṃ ; Mayampi pabbajissāma , varapaññassa santike ’’ ti . – Gāthamāhaṃsu , yathā taṃ tena saddhiṃ katādhikārā kulaputtā . Atha selo tesu māṇavakesu tuṭṭhacitto te dassento pabbajjañca yācamāno –
836. ‘‘ Brāhmaṇā tisatā ime , yācanti pañjalīkatā ; Brahmacariyaṃ carissāma , bhagavā tava santike ’’ ti . – gāthamāha ; TatoM2.312 bhagavā yasmā selo heṭṭhā vuttanayena padumuttarassa bhagavato kāle tesaṃyeva tiṇṇaṃ purisasatānaṃ gaṇajeṭṭho hutvā ropitakusalamūlo , idāni pacchimabhavepi tesaṃyeva ācariyo hutvāV2.265 nibbatto , ñāṇañcassa tesañca paripakkaṃ , ehibhikkhubhāvassa ca upanissayo atthi , tasmā te sabbeva ehibhikkhubhāvena pabbajjāya pabbājento –
839.
‘‘ Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā , tuvaṃ mārābhibhū muni ;
Tuvaṃ anusaye chetvā , tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ .
840. ‘‘ Upadhī te samatikkantā , āsavā te padālitā ; Sīhova anupādāno , pahīnabhayabheravo ’’ ti . – Imāhi dvīhi gāthāhi abhitthavitvā osānagāthāya satthāraṃ vandanaṃ yācati –