818.
‘‘ Paripuṇṇakāyo suruci , sujāto cārudassano ;
Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā , susukkadāṭhosi vīriyavā .
819.
‘‘ Narassa
M2.306 hi sujātassa , ye bhavanti viyañjanā ;
Sabbe te tava kāyasmiṃ , mahāpurisalakkhaṇā . 820.
‘‘ Pasannanetto sumukho , brahā uju patāpavā ;
Majjhe samaṇasaṅghassa , ādiccova virocasi .
822.
‘‘ Rājā arahasi bhavituṃ , cakkavattī rathesabho ;
Cāturanto vijitāvī , jambusaṇḍassa issaro .
825.
‘‘ Sambuddho
M2.309 paṭijānāsi ,( iti selo brāhmaṇo ) dhammarājā anuttaro ;Dhammena cakkaṃ vattemi , iti bhāsatha gotama .
826.
‘‘ Ko nu senāpati bhoto , sāvako satthuranvayo ;
Ko tetamanuvatteti , dhammacakkaṃ pavattitan ’’ ti .
– gāthādvayamāha ;
Tattha ko nu senāpatīti dhammarañño bhoto dhammena pavattitassa cakkassa anupavattanako senāpati ko nūti pucchi .
Tena ca samayena bhagavato dakkhiṇapasse āyasmā sāriputto nisinno hoti , suvaṇṇapuñjo viya siriyā sobhamāno .
Taṃ dassento bhagavā –
827.
‘‘ Mayā pavattitaṃ cakkaṃ ,( selāti bhagavā ) dhammacakkaṃ anuttaraṃ ;
Sāriputto anuvatteti , anujāto tathāgatan ’’ ti .
– gāthamāha ;
Tattha anujāto tathāgatan ti , tathāgataṃ anujāto , tathā gatena hetunā ariyāya jātiyā jātoti attho .
Evaṃ ‘‘ ko nu senāpati bhoto ’’ ti selena vuttapañhaṃ byākaritvā yaṃ selo āha ‘‘ sambuddho paṭijānāsī ’’ ti tattha naṃ nikkaṅkhaṃ kātukāmo ‘‘ nāhaṃ paṭiññāmatteneva paṭijānāmi , api cāhaṃ iminā kāraṇena buddho ’’ ti ñāpetuṃ –
828.
‘‘ Abhiññeyyaṃ
V2.263P3.49 abhiññātaṃ , bhāvetabbañca bhāvitaṃ ;
Pahātabbaṃ pahīnaṃ me , tasmā buddhosmi brāhmaṇā ’’ ti .
– gāthamāha ;
Tattha abhiññeyyan ti cattāri saccāni cattāri ariyasaccāni .
Catunnañhi saccānaṃ ariyasaccānañca sāmaññaggahaṇametaṃ yadidaṃ abhiññeyyanti .
Tattha ariyasaccesu yaṃ bhāvetabbaṃ maggasaccaṃ , yañca pahātabbaṃ samudayasaccaṃ , tadubhayaggahaṇenaM2.310 tesaṃ phalabhūtāni nirodhasaccadukkhasaccānipi gahitāneva honti hetuggahaṇeneva phalasiddhito .
Tena tattha ‘‘ sacchikātabbaṃ sacchikataṃ , pariññeyyaṃ pariññātan ’’ ti idampi vuttameva hoti .
‘‘ Abhiññeyyaṃ abhiññātan ’’ ti vā iminā ca sabbassapi ñeyyassa abhiññātasambuddhabhāvaṃ uddesavasena pakāsetvā tadekadesaṃ niddesavasena dassento ‘‘ bhāvetabbañca bhāvitan ’’ tiādimāha .
Atha vā ‘‘ bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ , pahātabbaṃ pahīnan ’’ ti iminā attano ñāṇapahānasampadākittanamukhena taṃmūlakattā sabbepi buddhaguṇā kittitā hontīti āha ‘‘ tasmā buddhosmi , brāhmaṇā ’’ ti .
Abhiññeyyaabhiññātaggahaṇena hi sabbaso vijjāvimuttīnaṃ gahitattā saphalaṃ catusaccabhāvaṃ saddhiṃ hetusampattiyā dassento bujjhitabbaṃ sabbaṃ bujjhitvā buddho jātosmīti ñāyena hetunā attano buddhabhāvaṃ vibhāveti .
Evaṃ nippariyāyena attānaṃ pātukaritvā attani kaṅkhāvitaraṇatthaṃ brāhmaṇaṃ ussāhento – 829.
‘‘ Vinayassu mayi kaṅkhaṃ , adhimuccassu brāhmaṇa ;
Dullabhaṃ dassanaṃ hoti , sambuddhānaṃ abhiṇhaso .
830.
‘‘ Yesaṃ ve dullabho loke , pātubhāvo abhiṇhaso ;
Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi , sallakatto anuttaro .
832.
‘‘ Idaṃ bhonto nisāmetha , yathā bhāsati cakkhumā ;
Sallakatto mahāvīro , sīhova nadatī vane .
833.
‘‘ Brahmabhūtaṃ atitulaṃ , mārasenappamaddanaṃ ;
Ko disvā nappasīdeyya , api kaṇhābhijātiko .
835.
‘‘ Etaṃ ce ruccati bhoto , sammāsambuddhasāsanaṃ ;
Mayampi pabbajissāma , varapaññassa santike ’’ ti .
–
Gāthamāhaṃsu , yathā taṃ tena saddhiṃ katādhikārā kulaputtā .
Atha selo tesu māṇavakesu tuṭṭhacitto te dassento pabbajjañca yācamāno –
836.
‘‘ Brāhmaṇā tisatā ime , yācanti pañjalīkatā ;
Brahmacariyaṃ carissāma , bhagavā tava santike ’’ ti .
– gāthamāha ;
Tato
M2.312 bhagavā yasmā selo heṭṭhā vuttanayena padumuttarassa bhagavato kāle tesaṃyeva tiṇṇaṃ purisasatānaṃ gaṇajeṭṭho hutvā ropitakusalamūlo , idāni pacchimabhavepi tesaṃyeva ācariyo hutvāV2.265 nibbatto , ñāṇañcassa tesañca paripakkaṃ , ehibhikkhubhāvassa ca upanissayo atthi , tasmā te sabbeva ehibhikkhubhāvena pabbajjāya pabbājento – 839.
‘‘ Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā , tuvaṃ mārābhibhū muni ;
Tuvaṃ anusaye chetvā , tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ .
840.
‘‘ Upadhī te samatikkantā , āsavā te padālitā ;
Sīhova anupādāno , pahīnabhayabheravo ’’ ti .
–
Imāhi dvīhi gāthāhi abhitthavitvā osānagāthāya satthāraṃ vandanaṃ yācati –