7. Ujjayattheragāthāvaṇṇanā
NamoP1.127 te buddha vīratthūti āyasmato ujjayattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto ito dvānavute kappe tissaṃ bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso kaṇikārapupphehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devalokeM1.149 nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe aññatarassa sottiyabrāhmaṇassa putto hutvā nibbatti , ujjayo tissa nāmaṃ ahosi .
So vayappatto tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū hutvā tattha sāraṃ apassanto upanissayasampattiyā codiyamāno veḷuvanaṃ gantvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.21.1-4)–
‘‘ Kaṇikāraṃ pupphitaṃ disvā , ocinitvānahaṃ tadā ;
Tissassa abhiropesiṃ , oghatiṇṇassa tādino .
‘‘ Dvenavute ito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Pañcatiṃse ito kappe , aruṇapāṇīti vissuto ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
ArahattaṃV1.126 pana patvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā bhagavato thomanākārena aññaṃ byākaronto ‘‘ namo te buddha vīratthū ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
P1.127 te buddha vīratthūti āyasmato ujjayattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto ito dvānavute kappe tissaṃ bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso kaṇikārapupphehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devalokeM1.149 nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe aññatarassa sottiyabrāhmaṇassa putto hutvā nibbatti , ujjayo tissa nāmaṃ ahosi .
So vayappatto tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū hutvā tattha sāraṃ apassanto upanissayasampattiyā codiyamāno veḷuvanaṃ gantvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.21.1-4)–
‘‘ Kaṇikāraṃ pupphitaṃ disvā , ocinitvānahaṃ tadā ;
Tissassa abhiropesiṃ , oghatiṇṇassa tādino .
‘‘ Dvenavute ito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Pañcatiṃse ito kappe , aruṇapāṇīti vissuto ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
ArahattaṃV1.126 pana patvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā bhagavato thomanākārena aññaṃ byākaronto ‘‘ namo te buddha vīratthū ’’ ti gāthaṃ abhāsi . 47. Tattha namoti paṇāmakittanaṃ .
Teti paṇāmakiriyāya sampadānakittanaṃ , tuyhanti attho .
Buddha vīrāti ca bhagavato ālapanaṃ .
Bhagavā hi yathā abhiññeyyādibhedassa atthassa abhiññeyyādibhedena sayambhūñāṇena anavasesato buddhattā ‘‘ buddho ’’ ti vuccati .
Evaṃ pañcannampi mārānaṃ abhippamaddanavasena padahantena mahatā vīriyena samannāgatattā ‘‘ vīro ’’ ti vuccati .
Atthūti hotu , tassa ‘‘ namo ’’ ti iminā sambandho .
Vippamuttosi sabbadhīti sabbehi kilesehi sabbasmiñca saṅkhāragate vippamutto visaṃyutto asi bhavasi , na tayā kiñci avippamuttaṃ nāma atthi , yatohaṃ tuyhāpadāne viharaṃ , viharāmi anāsavoti tuyhaṃ tava apadāne ovāde
P1.128 gatamagge paṭipatticariyāya viharaṃ yathāsattiM1.150 yathābalaṃ paṭipajjanto kāmāsavādīnaṃ catunnampi āsavānaṃ suppahīnattā anāsavo viharāmi , tādisassa namo te buddha-vīratthūti .Vippamuttosi sabbadhīti sabbehi kilesehi sabbasmiñca saṅkhāragate vippamutto visaṃyutto asi bhavasi , na tayā kiñci avippamuttaṃ nāma atthi , yatohaṃ tuyhāpadāne viharaṃ , viharāmi anāsavoti tuyhaṃ tava apadāne ovāde
P1.128 gatamagge paṭipatticariyāya viharaṃ yathāsattiM1.150 yathābalaṃ paṭipajjanto kāmāsavādīnaṃ catunnampi āsavānaṃ suppahīnattā anāsavo viharāmi , tādisassa namo te buddha-vīratthūti .Ujjayattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .