Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Na nūnāyaṃ paramahitānukampinoti āyasmato saṅgharakkhitattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito catunavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ pabbatapādeP1.230 vasante sat

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Na nūnāyaṃ paramahitānukampinoti āyasmato saṅgharakkhitattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito catunavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ pabbatapādeP1.230 vasante satta paccekasambuddheM1.275 disvā pasannamānaso kadambapupphāni gahetvā pūjesi . So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ibbhakule nibbatti , tassa saṅgharakkhitoti nāmaṃ ahosi . So viññutaṃ patto paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvāV1.236 aññataraṃ bhikkhuṃ sahāyaṃ katvā araññe viharati . Therassa vasanaṭṭhānato avidūre vanagumbe ekā migī vijāyitvā taruṇaṃ chāpaṃ rakkhantī chātajjhattāpi puttasinehena dūre gocarāya na gacchati , āsanne ca tiṇodakassa alābhena kilamati . Taṃ disvā thero ,‘‘ aho vatāyaṃ loko taṇhābandhanabaddho mahādukkhaṃ anubhavati , na taṃ chindituṃ sakkotī ’’ ti saṃvegajāto tameva aṅkusaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.16.30-34)– ‘‘ Himavantassāvidūre , kukkuṭo nāma pabbato ; Tamhi pabbatapādamhi , satta buddhā vasanti te . ‘‘ Kadambaṃ pupphitaṃ disvā , dīparājaṃva uggataṃ ; Ubho hatthehi paggayha , satta buddhe samokiriṃ . ‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Dvenavute ito kappe , sattāsuṃ pupphanāmakā ; Sattaratanasampannā , cakkavattī mahabbalā . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā attano dutiyakaṃ bhikkhuṃ micchāvitakkabahulaṃ viharantaṃ ñatvā tameva migiṃ upamaṃ karitvā taṃ ovadanto –

109.
‘‘ Na nūnāyaṃ paramahitānukampino , rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ ; Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo , migī yathā taruṇajātikā vane ’’ ti . – Gāthaṃ abhāsi . TatthaM1.276 na nūnāyan ti na -iti paṭisedhe nipāto . Nūnāti parivitakke . Nūna ayanti padacchedo . Paramahitānukampinoti paramaṃ ativiya , paramena vā anuttarena hitena satte anukampanasīlassa bhagavato . Rahogatoti rahasi gato , suññāgāragato kāyavivekayuttoti attho . Anuvigaṇetīti ettha ‘‘ na nūnā ’’ ti padadvayaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ ‘‘ nānuvigaṇeti nūnā ’’ ti , na cintesi maññe ,‘‘ nānuyuñjatī ’’ ti takkemīti attho . Sāsanan ti paṭipattisāsanaṃ , catusaccakammaṭṭhānabhāvananti adhippāyoP1.231 . Tathā hīti teneva kāraṇena , satthu sāsanassa ananuyuñjanato eva . Ayan ti ayaṃ bhikkhu . Pākatindriyoti manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ yathāsakaṃ visayesu vissajjanato sabhāvabhūtaindriyoV1.237 , asaṃvutacakkhudvārādikoti attho . Yassa taṇhāsaṅgassa acchinnatāya so bhikkhu pākatindriyo viharati , tassa upamaṃ dassento ‘‘ migī yathā taruṇajātikā vane ’’ ti āha . Yathā ayaṃ taruṇasabhāvā migī puttasnehassa acchinnatāya vane dukkhaṃ anubhavati , na taṃ ativattati , evamayampi bhikkhu saṅgassa acchinnatāya pākatindriyo viharanto vaṭṭadukkhaṃ nātivattatīti adhippāyo . ‘‘ Taruṇavijātikā ’’ ti vā pāṭho . Abhinavappasutā bālavacchāti attho . Taṃ sutvā so bhikkhu sañjātasaṃvego vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi . Saṅgharakkhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Usabhattheragāthāvaṇṇanā Nagā nagaggesu susaṃvirūḷhāti āyasmato usabhattherassa gāthā . Kā uppati ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni karonto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle devaputto hutvā nibbatto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso dibbapupphehi pūjaṃ akāsi . Sā pupphapūjā sattāhaṃ pupphamaṇḍapākārena aṭṭhāsi . Devamanussānaṃ mahāsamāgamo ahosi . SoM1.277 tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ibbhakule nibbatti , tassa usabhoti nāmaṃ ahosi . So viññutaṃ patto jetavanapaṭiggahaṇe satthari laddhappasādo pabbajitvā katapubbakicco araññe pabbatapāde viharati . Tena ca samayena pāvusakālameghe abhippavuṭṭhe pabbatasikharesu rukkhagacchalatāya ghanapaṇṇasaṇḍino hontiP1.232 . Athekadivasaṃ thero leṇato nikkhamitvā taṃ vanarāmaṇeyyakaṃ pabbatarāmaṇeyyakañca disvā yonisomanasikāravasena ‘‘ imepi nāma rukkhādayo acetanā utusampattiyā vaḍḍhiṃ pāpuṇanti , atha kasmā nāhaṃ utusappāyaṃ labhitvā guṇehi vaḍḍhiṃ pāpuṇissāmī ’’ ti cintento –