Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Khitakattheragāthāvaṇṇanā LahukoP1.222 vata me kāyoti āyasmato khitakattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle yakkhasenāpati hutvā nibbatto ekadivasaṃ yakkhasam

Author: _System_commentary_ @ Administrator

4. Khitakattheragāthāvaṇṇanā LahukoP1.222 vata me kāyoti āyasmato khitakattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle yakkhasenāpati hutvā nibbatto ekadivasaṃ yakkhasamāgame nisinno satthāraṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ disvā upasaṅkamitvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi . Tassa satthā dhammaṃ desesi . So dhammaṃ sutvā uḷāraṃ pītisomanassaṃ pavedento apphoṭento uṭṭhahitvā satthāraṃ vanditvāV1.228 padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti , khitako tissa nāmaṃ ahosi . So viññutaṃ patto mahāmoggallānattherassa mahiddhikabhāvaṃ sutvā ‘‘ iddhimā bhavissāmī ’’ ti pubbahetunā codiyamāno pabbajitvā bhagavato santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā samathavipassanāsu kammaṃ karonto nacirasseva chaḷabhiñño ahosi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.17.1-6)– ‘‘ Padumo nāma nāmena , dvipadindo narāsabho ; Pavanā abhinikkhamma , dhammaṃ deseti cakkhumā . ‘‘ Yakkhānaṃ samayo āsi , avidūre mahesino ; Yena kiccena sampattā , ajjhāpekkhiṃsu tāvade . ‘‘ Buddhassa giramaññāya , amatassa ca desanaṃ ; Pasannacitto sumano , apphoṭetvā upaṭṭhahiṃ . ‘‘ Suciṇṇassa phalaṃ passa , upaṭṭhānassa satthuno ; Tiṃsakappasahassesu , duggatiṃ nupapajjahaṃ . ‘‘ ŪnatiṃseM1.266 kappasate , samalaṅkatanāmako ; Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā savisesaṃ iddhīsu vasībhāvena anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonto iddhipāṭihāriyena anusāsanīpāṭihāriyena ca sattānaṃ anuggahaṃ karonto viharati . So bhikkhūhi ,‘‘ kathaṃ tvaṃ , āvuso , iddhi vaḷañjesī ’’ ti puṭṭho tamatthaṃ ācikkhanto –

104.
‘‘ Lahuko vata me kāyo , phuṭṭho ca pītisukhena vipulena ; Tūlamiva eritaṃ mālutena , pilavatīva me kāyo ’’ ti . – Gāthaṃ abhāsi . ‘‘ Udānavasenā ’’ tipi vadantiyeva .
Tattha lahuko vata me kāyoti nīvaraṇādivikkhambhanena cuddasavidhena cittaparidamanena caturiddhipādakabhāvanāya suṭṭhu ciṇṇavasībhāvena ca me rūpakāyo sallahuko vata , yena dandhaṃ mahābhūtapaccayampi nāma imaṃ karajakāyaṃP1.223 cittavasena pariṇāmemīti adhippāyo . Phuṭṭho ca pītisukhenaV1.229 vipulenāti sabbatthakameva pharantena mahatā uḷārena pītisahitena sukhena phuṭṭho ca me kāyoti yojanā . Idañca yathā kāyo lahuko ahosi , taṃ dassanatthaṃ vuttaṃ . Sukhasaññokkamanena hi saddhiṃyeva lahusaññokkamanaṃ hoti . Sukhassa pharaṇañcettha taṃsamuṭṭhānarūpavasena daṭṭhabbaṃ kathaṃ pana catutthajjhānasamaṅgino pītisukhapharaṇaṃ , samatikkantapītisukhañhi tanti ce ? Saccametaṃ , idaṃ pana na catutthajjhānalakkhaṇavasena vuttaṃ , atha kho pubbabhāgavasena . ‘‘ Pītisukhenā ’’ ti pana pītisahitasadisena sukhena , upekkhā hi idha santasabhāvatāya ñāṇavisesayogato ca sukhanti adhippetaṃ . Tathā hi vuttaṃ ‘‘ sukhasaññañca lahusaññañca okkamatī ’’ ti ( paṭi . ma .1.101). Pādakajjhānārammaṇena rūpakāyārammaṇena vā iddhicittena sahajātaṃ sukhasaññañca lahusaññañca okkamati pavisati phusati sampāpuṇātītiM1.267 ayampi tattha attho . Tathā cāha aṭṭhakathāyaṃ ( paṭi . ma . aṭṭha .2.3.12)– ‘‘ sukhasaññā nāma upekkhāsampayuttā saññā . Upekkhā hi santaṃ sukhanti vuttaṃ sāyeva saññā nīvaraṇehi ceva vitakkādipaccanīkehi ca vimuttattā lahusaññātipi veditabbā . Taṃ okkantassa panassa karajakāyopi tūlapicu viya sallahuko hoti . So evaṃ vātakkhittatūlapicuno viya sallahukena dissamānena kāyena brahmalokaṃ gacchatī ’’ ti . Tenāha ‘‘ tūlamiva eritaṃ mālutena , pilavatīva me kāyo ’’ ti . Tassattho – yadāhaṃ brahmalokaṃ aññaṃ vā iddhiyā gantukāmo homi , tadā mālutena vāyunā eritaṃ cittaṃ tūlapicu viya ākāsaṃ laṅghantoyeva me kāyo hotīti .
Khitakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .