Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Ātumattheragāthāvaṇṇanā YathāV1.172 kaḷīro susu vaḍḍhitaggoti āyasmato ātumattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ ācinanto ito ekanavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto vipas

Author: _System_commentary_ @ Administrator

2. Ātumattheragāthāvaṇṇanā YathāV1.172 kaḷīro susu vaḍḍhitaggoti āyasmato ātumattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ ācinanto ito ekanavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto vipassiṃ bhagavantaṃ antaravīthiyaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso gandhodakena gandhacuṇṇena ca pūjaṃ akāsi . So tena puññakammena devaloke nibbatto aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto kassapassa bhagavato sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ akāsi , ñāṇassa pana aparipakkattā visesaṃ nibbattetuṃ nāsakkhi . Atha imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ seṭṭhiputto hutvā nibbatti , ātumo tissa nāmaṃ ahosi . Tassa vayappattassa mātā ‘‘ puttassa me bhariyaṃ ānessāmā ’’ ti ñātakehi sammantesi . So taṃ upadhāretvā hetusampattiyā codiyamāno ‘‘ kiṃ mayhaṃ gharāvāsena , idāneva pabbajissāmī ’’ ti bhikkhūnaṃ santikaṃ gantvā pabbaji . Pabbajitampi naṃ mātā uppabbājetukāmā nānānayehi palobheti . So tassā avasaraṃ adatvā attano ajjhāsayaṃ pakāsento –

72.
‘‘ Yathā kaḷīro susu vaḍḍhitaggo , dunnikkhamo hoti pasākhajāto ; – GāthaṃP1.172 abhāsi .
Evaṃ ahaṃ bhariyāyānītāya , anumañña maṃ pabbajitomhi dānī ’’ ti . TatthaM1.203 kaḷīroti aṅkuro , idha pana vaṃsaṅkuro adhippeto . Susūti taruṇo . Vaḍḍhitaggoti pavaḍḍhitasākho . Susuvaḍḍhitaggoti vā suṭṭhu vaḍḍhitasākho sañjātapattasākho . Dunnikkhamoti veḷugumbato nikkhāmetuṃ nīharituṃ asakkuṇeyyo . Pasākhajātoti jātapasākho , sākhānampi pabbe pabbe uppannaanusākho . Evaṃ ahaṃ bhariyāyānītāyāti yathā vaṃso vaḍḍhitaggo vaṃsantaresu saṃsaṭṭha sākhāpasākho veḷugumbato dunnīharaṇīyo hoti , evaṃ ahampi bhariyāya mayhaṃ ānītāya puttadhītādivasena vaḍḍhitaggo āsattivasena gharāvāsato dunnīharaṇīyo bhaveyyaṃ . Yathā pana vaṃsakaḷīro asañjātasākhabandho veḷugumbato sunīharaṇīyova hoti , evaṃ ahampi asañjātaputtadārādibandho sunīharaṇīyo homi , tasmā anānītāya eva bhariyāya anumañña maṃ attanāva maṃ anujānāpetvā . Pabbajitomhi dānīti ,‘‘ idāni pana pabbajito amhi , sādhu suṭṭhū ’’ ti attano nekkhammābhiratiṃ pakāsesi , atha vā ‘‘ anumañña maṃ pabbajitomhi dānī ’’ ti mātu katheti . Ayañhettha attho – yadipi tāya pubbe nānumataṃ , idāni pana pabbajito amhi , tasmā anumañña anujānāhi maṃ samaṇabhāveyeva ṭhātuṃ , nāhaṃ tayā nivattanīyotiV1.173 . Evaṃ pana kathento yathāṭhitova vipassanaṃ vaḍḍhetvā maggapaṭipāṭiyā kilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.13.35-40)– ‘‘ Nisajja pāsādavare , vipassiṃ addasaṃ jinaṃ ; Kakudhaṃ vilasantaṃva , sabbaññuṃ tamanāsakaṃ . ‘‘ Pāsādassāvidūre ca , gacchati lokanāyako ; Pabhā niddhāvate tassa , yathā ca sataraṃsino . ‘‘ Gandhodakañca paggayha , buddhaseṭṭhaṃ samokiriṃ ; Tena cittappasādena , tattha kālaṅkato ahaṃ . ‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ gandhodakamākiriṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Ekatiṃse ito kappe , sugandho nāma khattiyo ; Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . ChaḷabhiññoM1.204 pana hutvā mātaraṃ āpucchitvā tassā pekkhantiyāyeva ākāsena pakkāmi . So arahattappattiyā uttarikālampi antarantarā tameva gāthaṃ paccudāhāsi . Tattha ‘‘ pabbajitomhī ’’ ti imināpadesena ayampi therassa aññābyākaraṇagāthā ahosiP1.173 attano santāne rāgādimalassa pabbājitabhāvadīpanato . Tenāha bhagavā – ‘‘ pabbājayamattano malaṃ , tasmā ‘ pabbajito ’ ti vuccatī ’’ ti ( dha . pa .388). Ātumattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .