1. Samitiguttattheragāthāvaṇṇanā YaṃV1.189 mayā pakataṃ pāpan ti āyasmato samitiguttattherassa gāthā . Kā uppatti ? Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavantaṃ passitvā pasannacitto jātisumanapupphehi pūjaṃ akāsi . So tena puññakammena yattha yattha bhave nibbatti , tattha tattha kularūpaparivārasampadāya aññe satte abhibhavitvā aṭṭhāsi . Ekasmiṃ pana attabhāve aññataraṃ paccekabuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā ‘‘ ayaṃ muṇḍako kuṭṭhī maññe , tenāyaṃ paṭicchādetvā vicaratī ’’ ti niṭṭhubhitvā pakkāmi . So tena kammena bahuṃ kālaṃ niraye paccitvā kassapassa bhagavato kāle manussaloke nibbatto paribbājakapabbajjaṃ upagato ekaṃ sīlācārasampannaṃ upāsakaṃ disvā dosantaro hutvā ,‘‘ kuṭṭharogī bhaveyyāsī ’’ ti akkosi , nhānatitthe ca manussehi ṭhapitāniP1.186 nhānacuṇṇāni dūsesi . So tena kammena puna niraye nibbattitvā bahūni vassāni dukkhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti , samitigutto tissa nāmaṃ ahosi . So vayappatto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā suvisuddhasīlo hutvā viharati . Tassa purimakammanissandena kuṭṭharogo uppajji , tena tassa sarīrāvayavā yebhuyyena chinnabhinnā hutvā paggharanti . So gilānasālāyaṃ vasati . Athekadivasaṃ dhammasenāpati gilānapucchaṃ gantvā tattha tattha gilāne bhikkhū pucchanto taṃ bhikkhuṃ disvā ‘‘ āvuso , yāvatā khandhappavatti nāma , sabbaṃ dukkhameva vedanā . Khandhesu pana asantesuyeva natthiM1.222 dukkhan ’’ ti vedanānupassanākammaṭṭhānaṃ kathetvā agamāsi . So therassa ovāde ṭhatvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā chaḷabhiññā sacchākāsi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.12.82-90)– ‘‘ Jāyantassa vipassissa , āloko vipulo ahu ; Pathavī ca pakampittha , sasāgarā sapabbatā . ‘‘ NemittāV1.190 ca viyākaṃsu , buddho loke bhavissati ; Aggo ca sabbasattānaṃ , janataṃ uddharissati . ‘‘ Nemittānaṃ suṇitvāna , jātipūjamakāsahaṃ ; Edisā pūjanā natthi , yādisā jātipūjanā . ‘‘ Saṅkharitvāna kusalaṃ , sakaṃ cittaṃ pasādayiṃ ; Jātipūjaṃ karitvāna , tattha kālaṅkato ahaṃ . ‘‘ Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi , devattaṃ atha mānusaṃ ; Sabbe satte abhibhomi , jātipūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Dhātiyo maṃ upaṭṭhenti , mama cittavasānugā ; Na tā sakkonti kopetuṃ , jātipūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ pūjamakariṃ tadā ; Duggatiṃ nābhijānāmi , jātipūjāyidaṃ phalaṃ . ‘‘ Supāricariyā nāma , catuttiṃsa janādhipā ; Ito tatiyakappamhi , cakkavattī mahabbalā . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Chaḷabhiñño pana hutvā pahīnakilesapaccavekkhaṇena etarahi anubhuyyamānarogavasena purimajātīsu attanā kataṃ pāpakammaṃ anussaritvā tassa idāni sabbaso pahīnabhāvaṃ vibhāvento –