Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

7. Vāraṇattheragāthā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

237.
‘‘ Yodha koci manussesu , parapāṇāni hiṃsati ;
Asmā lokā paramhā ca , ubhayā dhaṃsate naro .
238.
‘‘ Yo ca mettena cittena , sabbapāṇānukampati ;
Bahuñhi so pasavati , puññaṃ tādisako naro .
239.
‘‘ Subhāsitassa sikkhetha , samaṇūpāsanassa ca ; Ekāsanassa ca raho , cittavūpasamassā cā ’’ ti . – tisso gāthā abhāsi ;
IdāniM1.454 taṃ sasambhāre samathavipassanādhamme niyojento ‘‘ subhāsitassā ’’ tiādinā tatiyaṃ gāthamāha . Tattha subhāsitassa sikkhethāti appicchakathādibhedaṃ subhāsitaṃ pariyattidhammaṃ savanadhāraṇaparipucchādivasena sikkheyya . Samaṇūpāsanassa cāti samitapāpānaṃ samaṇānaṃ kalyāṇamittānaṃ upāsakānaṃ kālena kālaṃ upasaṅkamitvā payirupāsanañceva paṭipattiyā tesaṃ samīpacariyañcaV1.386 sikkheyya . Ekāsanassa ca raho cittavūpasamassa cāti ekassa asahāyassa kāyavivekaṃ anubrūhantassa raho kammaṭṭhānānuyogavasena āsanaṃ nisajjaṃ sikkheyya . Evaṃ kammaṭṭhānaṃ anuyuñjanto bhāvanañca matthakaṃ pāpento samucchedavasena kilesānaṃ cittassa vūpasamañca sikkheyya . Yāhi adhisīlasikkhādīhi kilesā accantameva vūpasantā pahīnā honti , tā maggaphalasikkhā sikkhantassa accantameva cittaṃ vūpasantaṃ nāma hotīti . Gāthāpariyosāne vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tattha yodha koci manussesūti idha manussesu yo koci khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā . Manussaggahaṇañcettha ukkaṭṭhasattanidassananti daṭṭhabbaṃ . Parapāṇāni hiṃsatīti parasatte māreti vibādhati ca . Asmā lokāti idha lokato . Paramhāti paralokato . Ubhayā dhaṃsateti ubhayato dhaṃsati , ubhayalokapariyāpannahitasukhato parihāyatīti attho . Naroti satto . Evaṃ parapīḷālakkhaṇaṃ pāpadhammaṃ dassetvā idāni parapīḷānivattilakkhaṇaṃ kusalaṃ dhammaṃ dassento ‘‘ yo ca mettenā ’’ tiādinā dutiyaṃ gāthamāha . Tattha mettena cittenāti mettāsampayuttena cittena appanāpattena itarītarena vā . Sabbapāṇānukampatīti sabbe pāṇe attano orasaputte viya mettāyati . Bahuñhi so pasavati , puññaṃ tādisako narotiP2.95 so tathārūpo mettāvihārī puggalo bahuṃ mahantaṃ anappakaṃ kusalaṃ pasavati paṭilabhati adhigacchati . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.47.59-72)– ‘‘ Ajjhogāhetvā himavaṃ , mante vācemahaṃ tadā ; Catupaññāsasahassāni , sissā mayhaṃ upaṭṭhahuṃ . ‘‘ Adhitā vedagū sabbe , chaḷaṅge pāramiṃ gatā ; Sakavijjāhupatthaddhā , himavante vasanti te . ‘‘ Cavitvā tusitā kāyā , devaputto mahāyaso ; Uppajji mātukucchismiṃ , sampajāno patissato . ‘‘ Sambuddhe upapajjante , dasasahassi kampatha ; Andhā cakkhuṃ alabhiṃsu , uppajjantamhi nāyake . ‘‘ Sabbākāraṃ pakampittha , kevalā vasudhā ayaṃ ; Nigghosasaddaṃ sutvāna , ubbijjiṃsu mahājanā . ‘‘ Sabbe janā samāgamma , āgacchuṃ mama santikaṃ ; Vasudhāyaṃ pakampittha , kiṃ vipāko bhavissati . ‘‘ AvacāsiṃM1.455 tadā tesaṃ , mā bhetha natthi vo bhayaṃ ; Visaṭṭhā hotha sabbepi , uppādoyaṃ suvatthiko . ‘‘ Aṭṭhahetūhi samphussa , vasudhāyaṃ pakampati ; Tathā nimittā dissanti , obhāso vipulo mahā . ‘‘ Asaṃsayaṃ buddhaseṭṭho , uppajjissati cakkhumā ; Saññāpetvāna janataṃ , pañcasīle kathesahaṃ . ‘‘ Sutvāna pañcasīlāni , buddhuppādañca dullabhaṃ ; Ubbegajātā sumanā , tuṭṭhahaṭṭhā ahaṃsu te . ‘‘ Dvenavute ito kappe , yaṃ nimittaṃ viyākariṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , byākaraṇassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Vāraṇattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .