Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Sāṭimattiyattheragāthāvaṇṇanā Ahu tuyhaṃ pure saddhāti āyasmato sāṭimattiyattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

10. Sāṭimattiyattheragāthāvaṇṇanā Ahu tuyhaṃ pure saddhāti āyasmato sāṭimattiyattherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso tālavaṇṭaṃ adāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā sāṭimattiyoti laddhanāmo vayappatto hetusampannatāya āraññakabhikkhūnaṃ santike pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto chaḷabhiñño ahosi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.38.43-47)– ‘‘ SiddhatthassaM1.461 bhagavato , tālavaṇṭamadāsahaṃ ; Sumanehi paṭicchannaṃ , dhārayāmi mahārahaṃ . ‘‘ Catunnavutito kappe , tālavaṇṭamadāsahaṃ ; Duggatiṃ nābhijānāmi , tālavaṇṭassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Chaḷabhiñño pana hutvā bhikkhū ovadati anusāsati bahū ca satte dhammaṃ kathetvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpesi . Aññatarañca kulaṃ assaddhaṃ appasannaṃ saddhaṃ pasannaṃ akāsi . Tena tasmiṃ kule manussā there abhippasannā ahesuṃ . Tatthekā dārikā abhirūpā dassanīyā theraṃ piṇḍāya paviṭṭhaṃ sakkaccaṃ bhojanena parivisati . Athekadivasaṃ māro ‘‘ evaṃ imassa ayaso vaḍḍhissati , appatiṭṭho bhavissatī ’’ ti cintetvā therassa rūpena gantvā taṃ dārikaṃ hatthe aggahesi . Dārikā ‘‘ nāyaṃ manussasamphasso ’’ ti ca aññāsi , hatthañca muñcāpesi . Taṃ disvā gharajano there appasādaṃ janesi . Punadivase thero taṃ kāraṇaṃ anāvajjento taṃ gharaṃ agamāsi . Tattha manussā anādaraṃ akaṃsu . Thero taṃ kāraṇaṃ āvajjento mārassa kiriyaṃ disvā ‘‘ tassa gīvāyaṃ kukkurakuṇapaṃ paṭimuñcatū ’’ ti adhiṭṭhahitvāV1.392 tassa mocanatthaṃ upagatena mārena atītadivase katakiriyaṃP2.100 kathāpetvā taṃ tajjetvā vissajjesi . Taṃ disvā gharasāmiko ‘‘ khamatha , bhante , accayan ’’ ti khamāpetvā ‘‘ ajjatagge ahameva , bhante , tumhe upaṭṭhahāmī ’’ ti āha . Thero tassa dhammaṃ kathento –

246.
‘‘ Ahu tuyhaṃ pure saddhā , sā te ajja na vijjati ;
Yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ , natthi duccaritaṃ mama .
247.
‘‘ Aniccā hi calā saddhā , evaṃ diṭṭhā hi sā mayā ;
Rajjantipi virajjanti , tattha kiṃ jiyyate muni .
248.
‘‘ Paccati munino bhattaṃ , thokaṃ thokaṃ kule kule ;
Piṇḍikāya carissāmi , atthi jaṅghabalaṃ mamā ’’ ti . – Tisso gāthā abhāsi . TatthaM1.462 ahu tuyhaṃ pure saddhā , sā te ajja na vijjatīti , upāsaka , ito pubbe tava mayi ‘‘ ayyo dhammacārī samacārī ’’ tiādinā saddhā ahosi , sā saddhā te tava ajja idāni na upalabbhati . Tasmā yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetan ti catupaccayadānaṃ , tuyhameva etaṃ hotu , na tena mayhaṃ attho , sammā pasannacittena hi dānaṃ nāma dātabbanti adhippāyo . Atha vā yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetan ti yaṃ tava mayi ajja agāravaṃ pavattaṃ , taṃ tuyhameva , tassa phalaṃ tayā eva paccanubhavitabbaṃ , na mayāti attho . Natthi duccaritaṃ mamāti mama pana duccaritaṃ nāma natthi maggeneva duccaritahetūnaṃ kilesānaṃ samucchinnattā . Aniccā hi calā saddhāti yasmā pothujjanikā saddhā aniccā ekantikā na hoti , tato eva calā assapiṭṭhe ṭhapitakumbhaṇḍaṃ viya , thusarāsimhi nikhātakhāṇukaṃ viya ca anavaṭṭhitā . Evaṃ diṭṭhā hi sā mayāti evaṃ bhūtā ca sā saddhā mayā tayi diṭṭhā paccakkhato viditā . Rajjantipi virajjantīti evaṃ tassā anavaṭṭhitattā eva ime sattā kadāci katthaci mittasanthavavasena rajjanti sinehampi karonti , kadāci virajjanti virattacittā honti . Tattha kiṃ jiyyate munīti tasmiṃ puthujjanānaṃ rajjane virajjane ca muni pabbajito kiṃ jiyyati , kā tassa hānīti attho . ‘‘ Sace mama paccaye na gaṇhatha , kathaṃ tumhe yāpethā ’’ ti evaṃ mā cintayīti dassento ‘‘ paccatī ’’ ti gāthamāha . Tassattho munino pabbajitassa bhattaṃ nāma kule kule anugharaṃ divase divaseV1.393 thokaṃ thokaṃ paccate , na ca tuyhaṃ eva gehe . Piṇḍikāya carissāmi , atthi jaṅghabalaṃ mamāti atthi me jaṅghabalaṃ , nāhaṃ obhaggajaṅgho na khañjo na ca pādarogī , tasmāP2.101 piṇḍikāya missakabhikkhāya carissāmi ,‘‘ yathāpi bhamaro pupphan ’’ tiādinā ( dha . pa .49; netti .123) satthārā vuttanayena piṇḍāya caritvā yāpessāmīti dasseti .
Sāṭimattiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā . 11. Upālittheragāthāvaṇṇanā SaddhāyaM1.463 abhinikkhammāti āyasmato upālittherassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulaghare nibbatto ekadivasaṃ satthu dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ vinayadharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi . So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kappakagehe paṭisandhiṃ gaṇhi , upālī tissa nāmaṃ akaṃsu . So vayappatto anuruddhādīnaṃ channaṃ khattiyānaṃ pasādako hutvā tathāgate anupiyambavane viharante pabbajanatthāya nikkhamantehi chahi khattiyehi saddhiṃ nikkhamitvā pabbaji . Tassa pabbajjāvidhānaṃ pāḷiyaṃ āgatameva ( cūḷava .330). So pabbajitvā upasampanno satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā ‘‘ mayhaṃ , bhante , araññavāsaṃ anujānāthā ’’ ti āha . Bhikkhu tava araññe vasantassa ekameva dhuraṃ vaḍḍhissati , amhākaṃ pana santike vasantassa ganthadhurañca vipassanādhurañca paripūressatīti . Thero satthu vacanaṃ sampaṭicchitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.1.441-595)– ‘‘ Nagare haṃsavatiyā , sujāto nāma brāhmaṇo ; Asītikoṭinicayo , pahūtadhanadhaññavā . ‘‘ Ajjhāyako mantadharo , tiṇṇaṃ vedāna pāragū ; Lakkhaṇe itihāse ca , sadhamme pāramiṃ gato . ‘‘ Paribbājā ekasikhā , gotamā buddhasāvakā ; Carakā tāpasā ceva , caranti mahiyā tadā . ‘‘ TepiV1.394 maṃ parivārenti , brāhmaṇo vissuto iti ; Bahujjano maṃ pūjeti , nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ . ‘‘ Pūjārahaṃ na passāmi , mānatthaddho ahaṃ tadā ; Buddhoti vacanaṃ natthi , tāva nuppajjate jino . ‘‘ Accayena ahorattaṃ , padumuttaranāmako ; Sabbaṃ tamaṃ vinodetvā , loke uppajji cakkhumā . ‘‘ VitthārikeM1.464 bāhujaññe , puthubhūte ca sāsane ; Upāgami tadā buddho , nagaraṃ haṃsasavhayaṃ . ‘‘ Pitu atthāya so buddho , dhammaṃ desesi cakkhumā ; Tena kālena parisā , samantā yojanaṃ tadā . ‘‘ Sammato manujānaṃ so , sunando nāma tāpaso ; Yāvatā buddhaparisā , pupphehacchādayī tadā . ‘‘ Catusaccaṃ pakāsente , seṭṭhe ca pupphamaṇḍape ; Koṭisatasahassānaṃ , dhammābhisamayo ahu . ‘‘ Sattarattindivaṃ buddho , vassetvā dhammavuṭṭhiyo ; Aṭṭhame divase patte , sunandaṃ kittayī jino . ‘‘ Devaloke manusse vā , saṃsaranto ayaṃ bhave ; Sabbesaṃ pavaro hutvā , bhavesu saṃsarissati . ‘‘ Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo ; Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati . ‘‘ Tassa dhammesu dāyādo , oraso dhammanimmito ; Mantāṇiputto puṇṇoti , hessati satthu sāvako . ‘‘ Evaṃ kittayi sambuddho , sunandaṃ tāpasaṃ tadā ; Hāsayanto janaṃ sabbaṃ , dassayanto sakaṃ balaṃ . ‘‘ Katañjalī namassanti , sunandaṃ tāpasaṃ janā ; Buddhe kāraṃ karitvāna , sodhesi gatimattano . ‘‘ Tattha me ahu saṅkappo , sutvāna munino vacaṃ ; Ahampi kāraṃ kassāmi , yathā passāmi gotamaṃ . ‘‘ Evāhaṃ cintayitvāna , kiriyaṃ cintayiṃ mama ; Kyāhaṃ kammaṃ ācarāmi , puññakkhette anuttare . ‘‘ Ayañca pāṭhiko bhikkhu , sabbapāṭhissa sāsane ; Vinaye agganikkhitto , taṃ ṭhānaṃ patthaye ahaṃ . ‘‘ IdaṃM1.465V1.395 me amitaṃ bhogaṃ , akkhobhaṃ sāgarūpamaṃ ; Tena bhogena buddhassa , ārāmaṃ māpaye ahaṃ . ‘‘ Sobhanaṃ nāma ārāmaṃ , nagarassa puratthato ; Kiṇitvā satasahassena , saṅghārāmaṃ amāpayiṃ . ‘‘ Kūṭāgāre ca pāsāde , maṇḍape hammiye guhā ; Caṅkame sukate katvā , saṅghārāmaṃ amāpayiṃ . ‘‘ Jantāgharaṃ aggisālaṃ , atho udakamāḷakaṃ ; Nhānagharaṃ māpayitvā , bhikkhusaṅghassadāsahaṃ . ‘‘ Āsandiyo pīṭhake ca , paribhoge ca bhājane ; Ārāmikañca bhesajjaṃ , sabbametaṃ adāsahaṃ . ‘‘ Ārakkhaṃ paṭṭhapetvāna , pākāraṃ kārayiṃ daḷhaṃ ; Mā naṃ koci viheṭhesi , santacittāna tādinaṃ . ‘‘ Satasahassenāvāsaṃ , saṅghārāme amāpayiṃ ; Vepullaṃ taṃ māpayitvā , sambuddhaṃ upanāmayiṃ . ‘‘ Niṭṭhāpito mayārāmo , sampaṭiccha tuvaṃ muni ; Niyyādessāmi taṃ vīra , adhivāsehi cakkhuma . ‘‘ Padumuttaro lokavidū , āhutīnaṃ paṭiggaho ; Mama saṅkappamaññāya , adhivāsesi nāyako . ‘‘ Adhivāsanamaññāya , sabbaññussa mahesino ; Bhojanaṃ paṭiyādetvā , kālamārocayiṃ ahaṃ . ‘‘ Ārocitamhi kālamhi , padumuttaranāyako ; Khīṇāsavasahassehi , ārāmaṃ me upāgami . ‘‘ Nisinnaṃ kālamaññāya , annapānena tappayiṃ ; Bhuttāviṃ kālamaññāya , idaṃ vacanamabraviṃ . ‘‘ Kīto satasahassena , tattakeneva kārito ; Sobhano nāma ārāmo , sampaṭiccha tuvaṃ muni . ‘‘ IminārāmadānenaM1.466 , cetanāpaṇidhīhi ca ; Bhave nibbattamānohaṃ , labhāmi mama patthitaṃ . ‘‘ Paṭiggahetvā sambuddho , saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ ; Bhikkhusaṅghe nisīditvā , idaṃ vacanamabravi . ‘‘ Yo so buddhassa pādāsi , saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ ; Tamahaṃ kittayissāmi , suṇātha mama bhāsato . ‘‘ HatthīV1.396 assā rathā pattī , senā ca caturaṅginī ; Parivāressantimaṃ niccaṃ , saṅghārāmassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Saṭṭhi tūrasahassāni , bheriyo samalaṅkatā ; Parivāressantimaṃ niccaṃ , saṅghārāmassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Chaḷasītisahassāni , nāriyo samalaṅkatā ; Vicittavatthābharaṇā , āmuttamaṇikuṇḍalā . ‘‘ Aḷārapamhā hasulā , susaññā tanumajjhimā ; Parivāressantimaṃ niccaṃ , saṅghārāmassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Tiṃsakappasahassāni , devaloke ramissati ; Sahassakkhattuṃ devindo , devarajjaṃ karissati . ‘‘ Devarājena pattabbaṃ , sabbaṃ paṭilabhissati ; Anūnabhogo hutvāna , devarajjaṃ karissati . ‘‘ Sahassakkhattuṃ cakkavattī , rājā raṭṭhe bhavissati . Pathabyā rajjaṃ vipulaṃ , gaṇanāto asaṅkhiyaṃ . ‘‘ Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo ; Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati . ‘‘ Tassa dhammesu dāyādo , oraso dhammanimmito ; Upāli nāma nāmena , hessati satthu sāvako . ‘‘ Vinaye pāramiṃ patvā , ṭhānāṭhāne ca kovido ; Jinasāsanaṃ dhārento , viharissatināsavo . ‘‘ SabbametaṃM1.467 abhiññāya , gotamo sakyapuṅgavo ; Bhikkhusaṅghe nisīditvā , etadagge ṭhapessati . ‘‘ Aparimeyyupādāya , patthemi tava sāsanaṃ ; So me attho anuppatto , sabbasaṃyojanakkhayo . ‘‘ Yathā sūlāvuto poso , rājadaṇḍena tajjito ; Sūle sātaṃ avindanto , parimuttiṃva icchati . ‘‘ Tathevāhaṃ mahāvīra , bhavadaṇḍena tajjito ; Kammasūlāvuto santo , pipāsāvedanaṭṭito . ‘‘ Bhave sātaṃ na vindāmi , ḍayhanto tīhi aggibhi ; Parimuttiṃ gavesāmi , yathāpi rājadaṇḍito . ‘‘ Yathā visādo puriso , visena paripīḷito ; Agadaṃ so gaveseyya , visaghātāyupālanaṃ . ‘‘ GavesamānoV1.397 passeyya , agadaṃ visaghātakaṃ ; Taṃ pivitvā sukhī assa , visamhā parimuttiyā . ‘‘ Tathevāhaṃ mahāvīra , yathā visahato naro ; Sampīḷito avijjāya , saddhammāgadamesahaṃ . ‘‘ Dhammāgadaṃ gavesanto , addakkhiṃ sakyasāsanaṃ ; Aggaṃ sabbosadhānaṃ taṃ , sabbasallavinodanaṃ . ‘‘ Dhammosadhaṃ pivitvāna , visaṃ sabbaṃ samūhaniṃ ; Ajarāmaraṃ sītibhāvaṃ , nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ . ‘‘ Yathā bhūtaṭṭito poso , bhūtaggāhena pīḷito ; Bhūtavejjaṃ gaveseyya , bhūtasmā parimuttiyā . ‘‘ Gavesamāno passeyya , bhūtavijjāsu kovidaṃ ; Tassa so vihane bhūtaṃ , samūlañca vināsaye . ‘‘ Tathevāhaṃ mahāvīra , tamaggāhena pīḷito ; Ñāṇālokaṃ gavesāmi , tamato parimuttiyā . ‘‘ AthaddasaṃM1.468 sakyamuniṃ , kilesatamasodhanaṃ ; So me tamaṃ vinodesi , bhūtavejjova bhūtakaṃ . ‘‘ Saṃsārasotaṃ sañchindiṃ , taṇhāsotaṃ nivārayiṃ ; Bhavaṃ ugghāṭayiṃ sabbaṃ , bhūtavejjova mūlato . ‘‘ Garuḷo yathā opatati , pannagaṃ bhakkhamattano ; Samantā yojanasataṃ , vikkhobheti mahāsaraṃ . ‘‘ Pannagaṃ so gahetvāna , adhosīsaṃ viheṭhayaṃ ; Ādāya so pakkamati , yenakāmaṃ vihaṅgamo . ‘‘ Tathevāhaṃ mahāvīra , yathāpi garuḷo balī ; Asaṅkhataṃ gavesanto , dose vikkhālayiṃ ahaṃ . ‘‘ Diṭṭho ahaṃ dhammavaraṃ , santipadamanuttaraṃ ; Ādāya viharāmetaṃ , garuḷo pannagaṃ yathā . ‘‘ Āsāvatī nāma latā , jātā cittalatāvane ; Tassā vassasahassena , ekaṃ nibbattate phalaṃ . ‘‘ Taṃ devā payirupāsanti , tāvadūraphale sati ; Devānaṃ sā piyā evaṃ , āsāvatī latuttamā . ‘‘ Satasahassupādāya , tāhaṃ paricare muni ; Sāyaṃ pātaṃ namassāmi , devā āsāvatiṃ yathā . ‘‘ AvañjhāV1.398 pāricariyā , amoghā ca namassanā ; Dūrāgatampi maṃ santaṃ , khaṇoyaṃ na virādhayi . ‘‘ Paṭisandhiṃ na passāmi , vicinanto bhave ahaṃ ; Nirūpadhi vippamutto , upasanto carāmahaṃ . ‘‘ Yathāpi padumaṃ nāma , sūriyaraṃsena pupphati ; Tathevāhaṃ mahāvīra , buddharaṃsena pupphito . ‘‘ Yathā balākayonimhi , na vijjati pumo sadā ; Meghesu gajjamānesu , gabbhaṃ gaṇhanti tā sadā . ‘‘ CirampiM1.469 gabbhaṃ dhārenti , yāva megho na gajjati ; Bhārato parimuccanti , yadā megho pavassati . ‘‘ Padumuttarabuddhassa , dhammameghena gajjato ; Saddena dhammameghassa , dhammagabbhaṃ agaṇhahaṃ . ‘‘ Satasahassupādāya , puññagabbhaṃ dharemahaṃ ; Nappamuccāmi bhārato , dhammamegho na gajjati . ‘‘ Yadā tuvaṃ sakyamuni , ramme kapilavatthave ; Gajjasi dhammameghena , bhārato parimuccahaṃ . ‘‘ Suññataṃ animittañca , tathāppaṇihitampi ca ; Caturo ca phale sabbe , dhammevaṃ vijanayiṃ ahaṃ . ‘‘ Aparimeyyupādāya , patthemi tava sāsanaṃ ; So me attho anuppatto , santipadamanuttaraṃ . ‘‘ Vinaye pāramiṃ patto , yathāpi pāṭhiko isi ; Na me samasamo atthi , dhāremi sāsanaṃ ahaṃ . ‘‘ Vinaye khandhake cāpi , tikacchede ca pañcake ; Ettha me vimati natthi , akkhare byañjanepi vā . ‘‘ Niggahe paṭikamme ca , ṭhānāṭhāne ca kovido ; Osāraṇe vuṭṭhāpane , sabbattha pāramiṃ gato . ‘‘ Vinaye khandhake vāpi , nikkhipitvā padaṃ ahaṃ ; Ubhato viniveṭhetvā , rasato osareyyahaṃ . ‘‘ Niruttiyā sukusalo , atthānatthe ca kovido ; Anaññātaṃ mayā natthi , ekaggo satthu sāsane . ‘‘ Rūpadakkho ahaṃ ajja , sakyaputtassa sāsane ; Kaṅkhaṃ sabbaṃ vinodemi , chindāmi sabbasaṃsayaṃ . ‘‘ PadaṃV1.399 anupadañcāpi , akkharañcāpi byañjanaṃ ; Nidāne pariyosāne , sabbattha kovido ahaṃ . ‘‘ YathāpiM1.470 rājā balavā , niggaṇhitvā parantape ; Vijinitvāna saṅgāmaṃ , nagaraṃ tattha māpaye . ‘‘ Pākāraṃ parikhañcāpi , esikaṃ dvārakoṭṭhakaṃ ; Aṭṭālake ca vividhe , kāraye nagare bahū . ‘‘ Siṅghāṭakaṃ caccarañca , suvibhattantarāpaṇaṃ ; Kārayeyya sabhaṃ tattha , atthānatthavinicchayaṃ . ‘‘ Nigghātatthaṃ amittānaṃ , chiddāchiddañca jānituṃ ; Balakāyassa rakkhāya , senāpaccaṃ ṭhapeti so . ‘‘ Ārakkhatthāya bhaṇḍassa , nidhānakusalaṃ naraṃ ; Mā me bhaṇḍaṃ vinassīti , bhaṇḍarakkhaṃ ṭhapeti so . ‘‘ Mamatto hoti yo rañño , vuddhiṃ yassa ca icchati ; Tassādhikaraṇaṃ deti , mittassa paṭipajjituṃ . ‘‘ Uppātesu nimittesu , lakkhaṇesu ca kovidaṃ ; Ajjhāyakaṃ mantadharaṃ , porohicce ṭhapeti so . ‘‘ Etehaṅgehi sampanno , khattiyoti pavuccati ; Sadā rakkhanti rājānaṃ , cakkavākova dukkhitaṃ . ‘‘ Tatheva tvaṃ mahāvīra , hatāmittova khattiyo ; Sadevakassa lokassa , dhammarājāti vuccati . ‘‘ Titthiye nihanitvāna , mārañcāpi sasenakaṃ ; Tamandhakāraṃ vidhamitvā , dhammanagaraṃ amāpayi . ‘‘ Sīlaṃ pākārakaṃ tattha , ñāṇaṃ te dvārakoṭṭhakaṃ ; Saddhā te esikā vīra , dvārapālo ca saṃvaro . ‘‘ Satipaṭṭhānamaṭṭālaṃ , paññā te caccaraṃ mune ; Iddhipādañca siṅghāṭaṃ , dhammavīthi sumāpitā . ‘‘ Suttantaṃ abhidhammañca , vinayañcāpi kevalaṃ ; Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ , esā dhammasabhā tava . ‘‘ SuññataṃM1.471 animittañca , vihārañcappaṇīhitaṃ ; Āneñjañca nirodho ca , esā dhammakuṭī tava . ‘‘ Paññāya aggo nikkhitto , paṭibhāne ca kovido ; Sāriputtoti nāmena , dhammasenāpatī tava . ‘‘ CutūpapātakusaloV1.400 , iddhiyā pāramiṃ gato ; Kolito nāma nāmena , porohicco tavaṃ mune . ‘‘ Porāṇakavaṃsadharo , uggatejo durāsado ; Dhutavādīguṇenaggo , akkhadasso tavaṃ mune . ‘‘ Bahussuto dhammadharo , sabbapāṭhī ca sāsane ; Ānando nāma nāmena , dhammārakkho tavaṃ mune . ‘‘ Ete sabbe atikkamma , pamesi bhagavā mamaṃ ; Vinicchayaṃ me pādāsi , vinaye viññudesitaṃ . ‘‘ Yo koci vinaye pañhaṃ , pucchati buddhasāvako ; Tattha me cintanā natthi , taññevatthaṃ kathemahaṃ . ‘‘ Yāvatā buddhakhettamhi , ṭhapetvā taṃ mahāmuni ; Vinaye mādiso natthi , kuto bhiyyo bhavissati . ‘‘ Bhikkhusaṅghe nisīditvā , evaṃ gajjati gotamo ; Upālissa samo natthi , vinaye khandhakesu ca . ‘‘ Yāvatā buddhabhaṇitaṃ , navaṅgaṃ satthusāsanaṃ ; Vinayogadhaṃ taṃ sabbaṃ , vinayamūlapassino . ‘‘ Mama kammaṃ saritvāna , gotamo sakyapuṅgavo ; Bhikkhusaṅghe nisīditvā , etadagge ṭhapesi maṃ . ‘‘ Satasahassupādāya , imaṃ ṭhānaṃ apatthayiṃ ; So me attho anuppatto , vinaye pāramiṃ gato . ‘‘ Sakyānaṃ nandijanano , kappako āsahaṃ pure ; Vijahitvāna taṃ jātiṃ , putto jāto mahesino . ‘‘ ItoM1.472 dutiyake kappe , añjaso nāma khattiyo ; Anantatejo amitayaso , bhūmipālo mahaddhano . ‘‘ Tassa rañño ahaṃ putto , candano nāma khattiyo ; Jātimadenupatthaddho , yasabhogamadena ca . ‘‘ Nāgasatasahassāni , sabbālaṅkārabhūsitā ; Tidhāpabhinnā mātaṅgā , parivārenti maṃ sadā . ‘‘ Sabalehi paretohaṃ , uyyānaṃ gantukāmako ; Āruyha sirikaṃ nāgaṃ , nagarā nikkhamiṃ tadā . ‘‘ Caraṇena ca sampanno , guttadvāro susaṃvuto ; Devalo nāma sambuddho , āgacchi purato mama . ‘‘ PesetvāV1.401 sirikaṃ nāgaṃ , buddhaṃ āsādayiṃ tadā ; Tato sañjātakopo so , nāgo nuddharate padaṃ . ‘‘ Nāgaṃ ruṇṇamanaṃ disvā , buddhe kodhaṃ akāsahaṃ ; Vihesayitvā sambuddhaṃ , uyyānaṃ agamāsahaṃ . ‘‘ Sātaṃ tattha na vindāmi , siro pajjalito yathā ; Pariḷāhena ḍayhāmi , macchova baḷisādako . ‘‘ Sasāgarantā pathavī , ādittā viya hoti me ; Pitu santikupāgamma , idaṃ vacanamabraviṃ . ‘‘ Āsīvisaṃva kupitaṃ , aggikkhandhaṃva āgataṃ ; Mattaṃva kuñjaraṃ dantiṃ , yaṃ sayambhumasādayiṃ . ‘‘ Āsādito mayā buddho , ghoro uggatapo jino ; Purā sabbe vinassāma , khamāpessāma taṃ muniṃ . ‘‘ No ce taṃ nijjhāpessāma , attadantaṃ samāhitaṃ ; Orena sattadivasā , raṭṭhaṃ me vidhamissati . ‘‘ Sumekhalo kosiyo ca , siggavo cāpi sattako ; Āsādayitvā isayo , duggatā te saraṭṭhakā . ‘‘ YadāM1.473 kuppanti isayo , saññatā brahmacārino ; Sadevakaṃ vināsenti , sasāgaraṃ sapabbataṃ . ‘‘ Tiyojanasahassamhi , purise sannipātayiṃ ; Accayaṃ desanatthāya , sayambhuṃ upasaṅkamiṃ . ‘‘ Allavatthā allasirā , sabbeva pañjalīkatā ; Buddhassa pāde nipatitvā , idaṃ vacanamabravuṃ . ‘‘ Khamassu tvaṃ mahāvīra , abhiyācati taṃ jano ; Pariḷāhaṃ vinodehi , mā no raṭṭhaṃ vināsaya . ‘‘ Sadevamānusā sabbe , sadānavā sarakkhasā ; Ayomayena kūṭena , siraṃ bhindeyyu me sadā . ‘‘ Dake aggi na saṇṭhāti , bījaṃ sele na rūhati ; Agade kimi na saṇṭhāti , kopo buddhe na jāyati . ‘‘ Yathā ca bhūmi acalā , appameyyo ca sāgaro ; Anantako ca ākāso , evaṃ buddhā akhobhiyā . ‘‘ Sadā khantā mahāvīrā , khamitā ca tapassino ; Khantānaṃ khamitānañca , gamanaṃ taṃ na vijjati . ‘‘ IdaṃV1.402 vatvāna sambuddho , pariḷāhaṃ vinodayaṃ ; Mahājanassa purato , nabhaṃ abbhuggamī tadā . ‘‘ Tena kammenahaṃ vīra , hīnattaṃ ajjhupāgato ; Samatikkamma taṃ jātiṃ , pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ . ‘‘ Tadāpi maṃ mahāvīra , ḍayhamānaṃ susaṇṭhitaṃ ; Pariḷāhaṃ vinodesi , sayambhuñca khamāpayiṃ . ‘‘ Ajjāpi maṃ mahāvīra , ḍayhamānaṃ tihaggibhi ; Nibbāpesi tayo aggī , sītibhāvañca pāpayiṃ . ‘‘ Yesaṃ sotāvadhānatthi , suṇātha mama bhāsato ; Atthaṃ tuyhaṃ pavakkhāmi , yathā diṭṭhaṃ padaṃ mama . ‘‘ SayambhuṃM1.474 taṃ vimānetvā , santacittaṃ samāhitaṃ ; Tena kammenahaṃ ajja , jātomhi nīcayoniyaṃ . ‘‘ Mā vo khaṇaṃ virādhetha , khaṇātītā hi socare ; Sadatthe vāyameyyātha , khaṇo vo paṭipādito . ‘‘ Ekaccānañca vamanaṃ , ekaccānaṃ virecanaṃ ; Visaṃ halāhalaṃ eke , ekaccānañca osadhaṃ . ‘‘ Vamanaṃ paṭipannānaṃ , phalaṭṭhānaṃ virecanaṃ ; Osadhaṃ phalalābhīnaṃ , puññakkhettaṃ gavesinaṃ . ‘‘ Sāsanena viruddhānaṃ , visaṃ halāhalaṃ yathā ; Āsīviso diṭṭhaviso , evaṃ jhāpeti taṃ naraṃ . ‘‘ Sakiṃ pītaṃ halāhalaṃ , uparundhati jīvitaṃ ; Sāsanena virujjhitvā , kappakoṭimhi ḍayhati . ‘‘ Khantiyā avihiṃsāya , mettacittavatāya ca ; Sadevakaṃ so tāreti , tasmā te avirādhiyā . ‘‘ Lābhālābhe na sajjanti , sammānanavimānane ; Pathavīsadisā buddhā , tasmā te na virādhiyā . ‘‘ Devadatte ca vadhake , core aṅgulimālake ; Rāhule dhanapāle ca , sabbesaṃ samako muni . ‘‘ Etesaṃ paṭigho natthi , rāgomesaṃ na vijjati ; Sabbesaṃ samako buddho , vadhakassorasassa ca . ‘‘ Panthe disvāna kāsāvaṃ , chaḍḍitaṃ mīḷhamakkhitaṃ ; Sirasmiṃ añjaliṃ katvā , vanditabbaṃ isiddhajaṃ . ‘‘ AbbhatītāV1.403 ca ye buddhā , vattamānā anāgatā ; Dhajenānena sujjhanti , tasmā ete namassiyā . ‘‘ Satthukappaṃ suvinayaṃ , dhāremi hadayenahaṃ ; Namassamāno vinayaṃ , viharissāmi sabbadā . ‘‘ VinayoM1.475 āsayo mayhaṃ , vinayo ṭhānacaṅkamaṃ ; Kappemi vinaye vāsaṃ , vinayo mama gocaro . ‘‘ Vinaye pāramippatto , samathe cāpi kovido ; Upāli taṃ mahāvīra , pāde vandati satthuno . ‘‘ So ahaṃ vicarissāmi , gāmā gāmaṃ purā puraṃ ; Namassamāno sambuddhaṃ , dhammassa ca sudhammataṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Tattha hi naṃ satthā sayameva sakalaṃ vinayapiṭakaṃ uggaṇhāpesi . So aparabhāge bhārukacchakavatthuṃ ( pārā .78) ajjukavatthuṃ ( pārā .158) kumārakassapavatthunti imāni tīṇi vatthūni vinicchayi . Satthā ekekasmiṃ vinicchite sādhukāraṃ datvā tayopi vinicchaye aṭṭhuppattiṃ katvā theraṃ vinayadharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi . So aparabhāge ekasmiṃ uposathadivase pātimokkhuddesasamaye bhikkhū ovadanto –