Issues
Select Version
Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi

Na tāva supituṃ hotīti āyasmato soṇassa poṭiriyaputtassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro sikhissa bhagavato kāle vanacaro hutvā jīvanto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannacitto kurañjiyaphalaṃP2.62 satthuno adāsi . So tena puññakamme

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Na tāva supituṃ hotīti āyasmato soṇassa poṭiriyaputtassa gāthā . Kā uppatti ? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro sikhissa bhagavato kāle vanacaro hutvā jīvanto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannacitto kurañjiyaphalaṃP2.62 satthuno adāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ poṭiriyassa nāma gāmabhojakassa putto hutvā nibbatti , soṇo tissa nāmaṃ ahosi . So vayappatto bhaddiyassa sākiyarañño senāpati ahosi . Atha bhaddiyarāje heṭṭhā vuttanayena pabbajite , senāpatiM1.405 ‘‘ rājāpi nāma pabbaji , kiṃ mayhaṃ gharāvāsenā ’’ ti pabbaji ? Pabbajitvā pana niddārāmo viharati , na bhāvanamanuyuñjati . Taṃ bhagavā anupiyāyaṃ ambavane viharanto attano obhāsaṃ pharāpetvā tenassa satiṃ janetvā imāya gāthāya taṃ ovadanto –

193.
‘‘ Na tāva supituṃ hoti , ratti nakkhattamālinī ;
Paṭijaggitumevesā , ratti hoti vijānatā .
194.
‘‘ HatthikkhandhāvapatitaṃV1.345 , kuñjaro ce anukkame ;
Saṅgāme me mataṃ seyyo , yañce jīve parājito ’’ ti . – gāthādvayaṃ abhāsi ;
Tattha na tāva supituṃ hoti , ratti nakkhattamālinīti aṭṭhahi akkhaṇehi vajjitaṃ navamaṃ khaṇaṃ labhitvā ṭhitassa viññujātikassa yāva na arahattaṃ hatthagataṃ hoti , tāva ayaṃ nakkhattamālinī ratti supituṃ niddāyituṃ na hoti , supanassa kālo na hoti . Apica kho paṭijaggitumevesā , ratti hoti vijānatāti esā ratti nāma manussānaṃ migapakkhīnañca niddūpagamanena visesato nissaddavelābhūtā paṭipattiṃ attani sañjaggituṃ jāgariyānuyogamanuyuñjitumeva vijānatā viññunā icchitā hotīti . Taṃ sutvā soṇo saṃviggataramānaso hirottappaṃ paccupaṭṭhapetvā abbhokāsikaṅgaṃ adhiṭṭhāya vipassanāya kammaṃ karonto ‘‘ hatthikkhandhova patitan ’’ ti dutiyaṃ gāthamāha . Tattha avapatitan ti avamukhaṃ patitaṃ uddhaṃpādaṃ adhomukhaṃ patitaṃ . Kuñjaro ce anukkameti kuñjaro anukkameyya ce . Idaṃ vuttaṃ hoti – yadāhaṃ hatthimāruhitvā saṅgāmaṃ paviṭṭho hatthikkhandhato patito , tadāhaṃ saṅgāme tena hatthinā maddito mato ahosiṃ ce , taṃ me maraṇaṃ seyyo , yañce idāni kilesehi parājito jīveyyaṃ , taṃ na seyyoti . Imaṃ gāthaṃ vadantoyeva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi . Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.52.1-6)– ‘‘ MigaluddoM1.406P2.63 pure āsiṃ , vipine vicaraṃ ahaṃ ; Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , sabbadhammāna pāraguṃ . ‘‘ Kurañjiyaphalaṃ gayha , buddhaseṭṭhassadāsahaṃ ; Puññakkhettassa tādino , pasanno sehi pāṇibhi . ‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ; Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ . ‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . Arahattaṃ pana patvā ‘‘ satthārā vuttaṃ , attanā vuttan ’’ ti ubhayañhi gāthaṃ ‘‘ hatthikkhandhāvapatitan ’’ tiādinā paccudāhāsi . Tena idameva aññābyākaraṇaṃ ahosīti . Soṇapoṭiriyaputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .