6. Pāveyyakājīvakavatthu
Na paresaṃ vilomānīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā sāvatthiyaṃ viharanto pāveyyaṃ nāma ājīvakaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ
M1.238 kirekā gahapatānī puttaṭṭhāne ṭhapetvā pāveyyaṃ nāma ājīvakaṃ paṭijaggi .Tassānantaragharesu manussā satthu dhammadesanaṃ sutvā āgantvā ,‘‘ aho acchariyā buddhānaṃ dhammadesanā ’’ ti nānappakārehi buddhaguṇe vaṇṇenti .
Sā buddhānaṃ guṇakathaṃ sutvā vihāraṃ
P1.377 gantvā dhammaṃ sotukāmā ājīvakassa etamatthaṃ kathetvā ,‘‘ gacchissāmi ahaṃ buddhasantikaṃ , ayyā ’’ ti āha .So ‘‘ mā gacchāhī ’’ ti nivāretvā taṃ punappunaṃ yācamānampi nivāresi eva .
Sā ‘‘ ayaṃ mama vihāraṃ gantvā dhammaṃ sotuṃ na deti , satthāraṃ nimantetvā idheva dhammaṃ suṇissāmī ’’ ti sāyanhasamaye puttaṃ pakkositvā ,‘‘ gaccha , tāta , svātanāya satthāraṃ nimantehī ’’ ti pesesi .
So gacchanto paṭhamataraṃ ājīvakassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ vanditvā nisīdi .
Atha naṃ so ‘‘ kahaṃ gacchasī ’’ ti āha .
‘‘ Mātu vacanena satthāraṃ nimantetuṃ gacchāmī ’’ ti āha .
‘‘ Mā tassa santikaṃ gacchāhī ’’ ti .
‘‘ Alaṃ , ayya , mama mātu bhāyāmi , gacchissāmahan ’’ ti .
‘‘ Etassa katasakkāraṃ ubhopi khādissāma , mā gacchāhī ’’ ti .
‘‘ Alaṃ , ayya , mātā me tajjessatī ’’ ti .
Tena hi gaccha , gantvā pana nimantetvā ,‘‘ amhākaṃ gehaṃ asukaṭṭhāne
V1.212 vā asukavīthiyaṃ vā asukamaggena vā gantabban ’’ ti mā ācikkhi .‘‘ Santike ṭhito viya aññena maggena gacchanto viya palāyitvā ehī ’’ ti .
So ājīvakassa vacanaṃ sutvā satthu santikaṃ gantvā nimantetvā ājīvakena vuttaniyāmeneva sabbaṃ katvā tassa santikaṃ gantvā ,‘‘ kiṃ te katan ’’ ti puṭṭho ,‘‘ sabbaṃ kataṃ , ayyā ’’ ti āha .
‘‘ Bhaddakaṃ te kataṃ , tassa sakkāraṃ ubhopi khādissāmā ’’ ti vatvā punadivase ājīvako pātova taṃ gehaṃ agamāsi .
Taṃ gahetvā pacchāgabbhe nisīdāpesuṃ .
Paṭivissakamanussā taṃ gehaṃ allagomayena upalimpitvā lājapañcamāni
P1.378 pupphāni vikiritvā satthu nisīdanatthāya mahārahaṃ āsanaṃ paññāpesuṃ .Buddhehi saddhiṃ aparicitamanussā hi āsanapaññattiṃ na jānanti , buddhānañca maggadesakena kiccaṃ nāma natthi , bodhimūle dasasahassisokadhātuṃ kampetvā sambodhiṃ pattadivaseyeva hi nesaṃ ‘‘ ayaṃ maggo nirayaṃ gacchati , ayaṃ tiracchānayoniṃ , ayaṃ pettivisayaṃ , ayaṃ manussalokaṃ , ayaṃ devalokaṃ , ayaṃ amatamahānibbānan ’’ ti sabbe maggā āvibhūtā .
Gāmanigamādīnaṃ pana magge vattabbameva natthi .
Tasmā satthā pātova pattacīvaramādāya mahāupāsikāya gehadvāraṃ gato .
Sā gehā nikkhamitvā satthāraṃ
M1.239 pañcapatiṭṭhitena vanditvā antonivesanaṃ pavesetvā āsane nisīdāpetvā dakkhiṇodakaṃ datvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisi .Upāsikā katabhattakiccassa satthuno anumodanaṃ kāretukāmā pattaṃ gaṇhi .
Satthā madhurassarena anumodanadhammakathaṃ ārabhi .
Upāsikā ‘‘ sādhu , sādhū ’’ ti sādhukāraṃ dadamānā dhammaṃ suṇi .
Ājīvakopi pacchāgabbhe nisinnova tassā sādhukāraṃ datvā dhammaṃ suṇantiyā saddaṃ sutvā sandhāretuṃ nāsakkhi .
‘‘ Na idānesā mayhan ’’ ti nikkhamitvā ‘‘ naṭṭhāsi kāḷakaṇṇi , etassa evaṃ sakkāraṃ karotī ’’ ti nānappakārena upāsikañca satthārañca akkosanto palāyi .
Upāsikā tassa kathāya lajjitā aññathattaṃ gataṃ cittaṃ desanānusārena ñāṇaṃ pesetuṃ nāsakkhi .
Atha naṃ satthā ‘‘ kiṃ upāsike cittaṃ desanānugataṃ kātuṃ na sakkosī ’’ ti ?
‘‘ Bhante , etassa me kathāya cittaṃ aññathattaṃ upagatan ’’ ti
P1.379 .Satthā ‘‘ evarūpassa visabhāgajanassa kathitaṃ kathaṃ nāma āvajjituṃ na vaṭṭati , evarūpaṃ asamannāharitvā attano katākatameva oloketuṃ vaṭṭatī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
50.
‘‘ Na paresaṃ vilomāni , na paresaṃ katākataṃ ;
Attanova avekkheyya , katāni akatāni cā ’’ ti .
Tattha
V1.213 na paresaṃ vilomānīti paresaṃ vilomāni pharusāni mammacchedakavacanāni na manasikātabbāni .Na paresaṃ katākatan ti ‘‘ asuko upāsako assaddho appasanno , nāpissa gehe kaṭacchubhikkhādīni diyyanti , na salākabhattādīni , na cīvarādipaccayadānaṃ etassa atthi , tathā asukā upāsikā assaddhā appasannā , nāpissā gehe kaṭacchubhikkhādīni diyyanti , na salākabhattādīni , na cīvarādipaccayadānaṃ etissā atthi , tathā asuko bhikkhu assaddho appasanno , nāpi upajjhāyavattaṃ karoti , na ācariyavattaṃ , na āgantukavattaṃ , na gamikavattaṃ , na cetiyaṅgaṇavattaṃ , na uposathāgāravattaṃ , na bhojanasālāvattaṃ , na jantāgharavattādīni , nāpissa kiñci dhutaṅgaṃ atthi , na bhāvanārāmatāya ussāhamattampī ’’ ti evaṃ paresaṃ katākataṃ nāma na oloketabbaṃ .
Attanova avekkheyyāti ‘‘ kathaṃ bhūtassa me rattindivā vītivattantīti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabban ’’ ti ( a . ni .10.48) imaṃ ovādaṃ anussaranto saddhāpabbajito kulaputto ‘‘ kiṃ nu kho ahaṃ ‘ aniccaṃ
M1.240 dukkhaṃ anattā ’ ti tilakkhaṇaṃ āropetvā yoge kammaṃ kātuṃ sakkhiṃP1.380 , nāsakkhin ’’ ti evaṃ attano katākatāni olokeyyāti .Desanāvasāne sā upāsikā sotāpattiphale patiṭṭhitā , desanā mahājanassa sātthikā jātāti .
Pāveyyakājīvakavatthu chaṭṭhaṃ .