8. Titthiyavatthu
Na
V2.227 monenāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto titthiye ārabbha kathesi .Te kira bhuttaṭṭhānesu manussānaṃ ‘‘ khemaṃ hotu , sukhaṃ
P3.394 hotu , āyu vaḍḍhatu , asukaṭṭhāne nāma kalalaṃ atthi , asukaṭṭhāne nāma kaṇṭako atthi , evarūpaṃ ṭhānaṃ gantuṃ na vaṭṭatī ’’ tiādinā nayena maṅgalaṃ vatvā pakkamanti .Bhikkhū pana paṭhamabodhiyaṃ anumodanādīnaṃ ananuññātakāle bhattagge manussānaṃ anumodanaṃ akatvā pakkamanti .
Manussā ‘‘ titthiyānaṃ santikā maṅgalaṃ suṇāma , bhaddantā pana tuṇhībhūtā pakkamantī ’’ ti ujjhāyiṃsu .
Bhikkhū tamatthaṃ satthu ārocesuṃ .
Satthā ,‘‘ bhikkhave , ito paṭṭhāya bhattaggādīsu yathāsukhaṃ anumodanaṃ karotha , upanisinnakathaṃ karotha , dhammaṃ kathethā ’’ ti anujāni .
Te tathā kariṃsu .
Manussā anumodanādīni suṇantā ussāhappattā bhikkhū nimantetvā sakkāraṃ karontā vicaranti .
Titthiyā pana ‘‘ mayaṃ munino monaṃ karoma , samaṇassa gotamassa sāvakā bhattaggādīsu mahākathaṃ kathentā vicarantī ’’ ti ujjhāyiṃsu .
Satthā tamatthaṃ sutvā ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , tuṇhībhāvamattena ‘ munī ’ ti vadāmi .
Ekacce hi ajānantā na
P3.395 kathenti , ekacce avisāradatāya , ekacce ‘ mā no imaṃ atisayatthaṃ aññe jāniṃsū ’ ti maccherena .Tasmā monamattena muni na hoti , pāpavūpasamena pana muni nāma hotī ’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi –
268.
‘‘ Na monena munī hoti , mūḷharūpo aviddasu ;
Yo ca tulaṃva paggayha , varamādāya paṇḍito .
269.
‘‘ Pāpāni
M2.250 parivajjeti , sa munī tena so muni ;Yo munāti ubho loke , muni tena pavuccatī ’’ ti .
Tattha na monenāti kāmañhi moneyyapaṭipadāsaṅkhātena maggañāṇamonena muni nāma hoti , idha pana tuṇhībhāvaṃ sandhāya ‘‘ monenā ’’ ti vuttaṃ .
Mūḷharūpoti tuccharūpo .
Aviddasūti aviññū .
Evarūpo hi tuṇhībhūtopi muni nāma na hoti .
Atha vā monena muni nāma na hoti , tucchasabhāvo pana aviññū ca hotīti attho .
Yo ca tulaṃva pagayhāti yathā hi tulaṃ
V2.228 gahetvā ṭhito atirekaṃ ce hoti , harati .Ūnaṃ ce hoti
P3.396 , pakkhipati .Evameva yo atirekaṃ haranto viya pāpaṃ harati parivajjeti , ūnake pakkhipanto viya kusalaṃ paripūreti .
Evañca pana karonto sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanasaṅkhātaṃ varaṃ uttamameva ādāya pāpāni akusalakammāni parivajjeti .
Sa munīti so muni nāmāti attho .
Tena so munīti kasmā pana so munīti ce ?
Yaṃ heṭṭhā vuttakāraṇaṃ , tena so munīti attho .
So munāti ubho loketi yo puggalo imasmiṃ khandhādiloke tulaṃ āropetvā minanto viya ‘‘ ime ajjhattikā khandhā , ime bāhirā ’’ tiādinā nayena ime ubho atthe munāti .
Muni tena pavuccatīti tena kāraṇena munīti vuccatiyevāti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Titthiyavatthu aṭṭhamaṃ .