2. Suddhodanavatthu
Uttiṭṭheti imaṃ dhammadesanaṃ satthā nigrodhārāme viharanto pitaraṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiñhi samaye satthā paṭhamagamanena kapilapuraṃ gantvā ñātīhi katapaccuggamano nigrodhārāmaṃ patvā ñātīnaṃ mānabhindanatthāya ākāse ratanacaṅkamaṃ māpetvā tattha caṅkamanto dhammaṃ desesi .
Ñātī pasannacittā suddhodanamahārājānaṃ ādiṃ katvā vandiṃsu .
Tasmiṃ ñātisamāgame pokkharavassaṃ vassi .
Taṃ ārabbha mahājanena kathāya
M2.106 samuṭṭhāpitāya ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepi mayhaṃ ñātisamāgame pokkharavassaṃ vassiyevā ’’ tiP3.164 vatvā vessantarajātakaṃ ( jā .2.22.1655 ādayo ) kathesi .Dhammadesanaṃ sutvā pakkamantesu ñātīsu ekopi satthāraṃ na nimantesi .
Rājāpi ‘‘ mayhaṃ putto mama gehaṃ anāgantvā kahaṃ gamissatī ’’ ti animantetvāva agamāsi .
Gantvā ca pana gehe vīsatiyā bhikkhusahassānaṃ yāguādīni paṭiyādāpetvā āsanāni
V2.93 paññāpesi .Punadivase satthā piṇḍāya pavisanto ‘‘ kiṃ nu kho atītabuddhā pitu nagaraṃ patvā ujukameva ñātikulaṃ pavisiṃsu , udāhu paṭipāṭiyā piṇḍāya cariṃsū ’’ ti āvajjento ‘‘ paṭipāṭiyā cariṃsū ’’ ti disvā paṭhamagehato paṭṭhāya piṇḍāya caranto pāyāsi .
Rāhulamātā pāsādatale nisinnāva disvā taṃ pavattiṃ rañño ārocesi .
Rājā sāṭakaṃ saṇṭhāpento vegena nikkhamitvā satthāraṃ vanditvā –
‘‘ putta , kasmā maṃ nāsesi , ativiya te piṇḍāya carantena lajjā uppāditā , yuttaṃ nāma vo imasmiṃyeva nagare suvaṇṇasivikādīhi vicaritvā piṇḍāya carituṃ , kiṃ maṃ lajjāpesī ’’ ti ?
‘‘ Nāhaṃ taṃ , mahārāja , lajjāpemi , attano pana kulavaṃsaṃ anuvattāmī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana , tāta , piṇḍāya caritvā jīvanavaṃso mama vaṃso ’’ ti ?
‘‘ Neso , mahārāja , tava vaṃso , mama paneso vaṃso .
Anekāni hi buddhasahassāni piṇḍāya caritvāva jīviṃsū ’’ ti vatvā dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi –
168.
‘‘ Uttiṭṭhe nappamajjeyya , dhammaṃ sucaritaṃ care ;
Dhammacārī sukhaṃ seti , asmiṃ loke paramhi ca .
169.
‘‘ Dhammaṃ care sucaritaṃ , na naṃ duccaritaṃ care ;
Dhammacārī sukhaṃ seti , asmiṃ loke paramhi cā ’’ ti .
Tattha
P3.165 uttiṭṭheti uṭṭhahitvā paresaṃ gharadvāre ṭhatvā gahetabbapiṇḍe .Nappamajjeyyāti piṇḍacārikavattañhi hāpetvā paṇītabhojanāni pariyesanto uttiṭṭhe pamajjati nāma , sapadānaṃ piṇḍāya caranto pana na pamajjati nāma .
Evaṃ karonto uttiṭṭhe nappamajjeyya .
Dhamman ti anesanaṃ pahāya
M2.107 sapadānaṃ caranto tameva bhikkhācariyadhammaṃ sucaritaṃ care .Sukhaṃ setīti desanāmattametaṃ , evaṃ panetaṃ bhikkhācariyadhammaṃ caranto dhammacārī idha loke catūhi iriyāpathehi sukhaṃ viharatīti attho .
Na naṃ duccaritan ti vesiyādibhede agocare caranto bhikkhācariyadhammaṃ duccaritaṃ carati nāma .
Evaṃ acaritvā dhammaṃ care sucaritaṃ , na naṃ duccaritaṃ care .
Sesaṃ vuttatthameva .
Desanāvasāne rājā sotāpattiphale patiṭṭhahi , sampattānampi sātthikā dhammadesanā ahosīti .
Suddhodanavatthu dutiyaṃ .