5. Anabhiratabhikkhuvatthu

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Anabhiratabhikkhuvatthu

NaM2.155 kahāpaṇavassenāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ anabhiratabhikkhuṃ ārabbha kathesi .

So kira sāsane pabbajitvā laddhūpasampado ‘‘ asukaṭṭhānaṃ nāma gantvā uddesaṃ uggaṇhāhī ’’ ti upajjhāyena pesito tattha agamāsi .

Athassa pituno rogo uppajji .

So puttaṃ daṭṭhukāmo hutvā taṃ pakkosituṃ samatthaṃ kañciP3.239 alabhitvā puttasokena vippalapantoyeva āsannamaraṇo hutvā ‘‘ idaṃ me puttassa pattacīvaramūlaṃ kareyyāsī ’’ ti kahāpaṇasataṃ kaniṭṭhassa hatthe datvā kālamakāsi .

So daharassa āgatakāle pādamūle nipatitvā pavaṭṭento roditvā ,‘‘ bhante , pitā te vippalapantova kālakato , mayhaṃ pana tena kahāpaṇasataṃ hatthe ṭhapitaṃ , tena kiṃ karomī ’’ ti āha .

Daharo ‘‘ na me kahāpaṇehi attho ’’ ti paṭikkhipitvā aparabhāge cintesi –

‘‘ kiṃ me parakulesu piṇḍāya caritvā jīvitena , sakkā taṃ kahāpaṇasataṃ nissāya jīvituṃ , vibbhamissāmī ’’ ti .

So anabhiratiyā pīḷito vissaṭṭhasajjhāyanakammaṭṭhāno paṇḍurogī viya ahosi .

Atha naṃ daharasāmaṇerā ‘‘ kiṃ idan ’’ ti pucchitvā ‘‘ ukkaṇṭhitomhī ’’ ti vutte ācariyupajjhāyānaṃ ācikkhiṃsu .

Atha naṃ te satthu santikaṃ netvā satthu dassesuṃ .

Satthā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ ukkaṇṭhito ’’ ti pucchitvā ,‘‘ āma , bhante ’’ ti vutte ‘‘ kasmā evamakāsi , atthi pana teV2.138 koci jīvitapaccayo ’’ ti āha .

‘‘ Āma , bhante ’’ ti .

‘‘ Kiṃ te atthī ’’ ti ?

‘‘ Kahāpaṇasataṃ , bhante ’’ ti .

Tena hi katthaci tāva sakkharā āhara , gaṇetvā jānissāma ‘‘ sakkā vā tāvattakena jīvituṃ , no vā ’’ ti .

So sakkharā āhari .

Atha naṃ satthā āha –

‘‘ paribhogatthāya tāva paṇṇāsaṃ ṭhapehi , dvinnaṃ goṇānaṃ atthāya catuvīsati , ettakaṃ nāma bījatthāya , yuganaṅgalatthāya , kuddālavāsipharasuatthāyā ’’ ti evaṃ gaṇiyamāne taṃ kahāpaṇasataṃ nappahoti .

Atha naṃ satthā ‘‘ bhikkhu tava kahāpaṇā appakā , kathaṃ ete nissāya taṇhaṃ pūressasi , atīte kira cakkavattirajjaṃ kāretvā apphoṭitamattenaP3.240 dvādasayojanaṭṭhāne kaṭippamāṇena ratanavassaṃ vassāpetuṃ samattho yāva chattiṃsa sakkā cavanti , ettakaṃ kālaṃ devarajjaṃ kāretvāpi maraṇakāleM2.156 taṇhaṃ apūretvāva kālamakāsī ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āharitvā mandhātujātakaṃ ( jā .1.3.22) vitthāretvā –

‘‘ Yāvatā candimasūriyā pariharanti , disā bhanti virocanā ;

Sabbeva dāsā mandhātu , ye pāṇā pathavissitā ’’ ti .

–

Imissā gāthāya anantarā imā dve gāthā abhāsi –

186.

‘‘ Na kahāpaṇavassena , titti kāmesu vijjati ;

Appassādā dukhā kāmā , iti viññāya paṇḍito .

187.

‘‘ Api dibbesu kāmesu , ratiṃ so nādhigacchati ;

Taṇhakkhayarato hoti , sammāsambuddhasāvako ’’ ti .

Tattha kahāpaṇavassenāti yaṃ so apphoṭetvā sattaratanavassaṃ vassāpesi , taṃ idha kahāpaṇavassanti vuttaṃ .

Tenapi hi vatthukāmakilesakāmesu titti nāma natthi .

Evaṃ duppūrā esā taṇhā .

Appassādāti supinasadisatāya parittasukhā .

Dukhāti dukkhakkhandhādīsu āgatadukkhavasena pana bahudukkhāva .

Iti viññāyāti evamete kāme jānitvā .

Api dibbesūti sace hi devānaṃ upakappanakakāmehi nimanteyyāpi āyasmā samiddhiP3.241 viya evampi tesu kāmesu ratiṃ na vindatiyeva .

Taṇhakkhayaratoti arahatte ceva nibbāne ca abhirato hoti , taṃ patthayamāno viharati .

Sammāsambuddhasāvakoti sammāsambuddhena desitassa dhammassa savanena jāto yogāvacarabhikkhūti .

DesanāvasāneV2.139 so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi , sampattaparisāyapi sātthikā dhammadesanā ahosīti .

Anabhiratabhikkhuvatthu pañcamaṃ .

Issues

Select Version

Dhammapada-aṭṭhakathā

Dhammapada-aṭṭhakathā