Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

5. Ekaupāsakavatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Ekaupāsakavatthu

Jighacchāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā āḷaviyaṃ viharanto ekaṃ upāsakaṃ ārabbha kathesi .
EkasmiñhiM2.170 divase satthā jetavane gandhakuṭiyaṃ nisinnovaP3.262 paccūsakāle lokaṃ volokentoV2.152 āḷaviyaṃ ekaṃ duggatamanussaṃ disvā tassūpanissayasampattiṃ ñatvā pañcasatabhikkhuparivāro āḷaviṃ agamāsi .
Āḷavivāsino satthāraṃ nimantayiṃsu .
Sopi duggatamanusso ‘‘ satthā kira āgato ’’ ti sutvā ‘‘ satthu santike dhammaṃ sossāmī ’’ ti manaṃ akāsi .
Taṃdivasameva cassa eko goṇo palāyi .
So ‘‘ kiṃ nu kho goṇaṃ pariyesissāmi , udāhu dhammaṃ suṇāmī ’’ ti cintetvā ‘‘ goṇaṃ pariyesitvā pacchā dhammaṃ sossāmī ’’ ti pātova gehā nikkhami .
Āḷavivāsinopi buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nisīdāpetvā parivisitvā anumodanatthāya pattaṃ gaṇhiṃsu .
Satthā ‘‘ yaṃ nissāya ahaṃ tiṃsayojanamaggaṃ āgato , so goṇaṃ pariyesituṃ araññaṃ paviṭṭho , tasmiṃ āgateyeva dhammaṃ desessāmī ’’ ti tuṇhī ahosi .
Sopi manusso divā goṇaṃ disvā gogaṇe pakkhipitvā ‘‘ sacepi aññaṃ natthi , satthu vandanamattampi karissāmī ’’ ti jighacchāpīḷitopi gehaṃ gamanāya manaṃ akatvā vegena satthu santikaṃ āgantvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Satthā tassa ṭhitakāle dānaveyyāvaṭikaṃ āha –
‘‘ atthi kiñci bhikkhusaṅghassa atirittabhattan ’’ ti ?
‘‘ Bhante , sabbaṃ atthī ’’ ti .
Tena hi ‘‘ imaṃ parivisāhī ’’ ti .
So satthārā vuttaṭṭhāneyeva taṃ nisīdāpetvā yāgukhādanīyabhojanīyehi sakkaccaṃ parivisi .
So bhuttabhatto mukhaṃ vikkhālesi .
Ṭhapetvā kira imaṃ ṭhānaṃ tīsu piṭakesu aññattha gatāgatassaP3.263 bhattavicāraṇaṃ nāma natthi .
Tassa passaddhadarathassa cittaṃ ekaggaṃ ahosi .
Athassa satthā anupubbiṃ kathaṃ kathetvā saccāni pakāsesi .
So desanāvasāne sotāpattiphale patiṭṭhahi .
Satthāpi anumodanaṃ katvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Mahājano satthāraṃ anugantvā nivatti .
Bhikkhū satthārā saddhiṃ gacchantāyeva ujjhāyiṃsu –
‘‘ passathāvuso , satthu kammaṃ , aññesu divasesu evarūpaṃ natthi , ajja panekaṃ manussaṃ disvāva yāguādīni vicāretvā dāpesī ’’ ti .
Satthā nivattitvā ṭhitakova ‘‘ kiṃ kathetha , bhikkhave ’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā ‘‘ āma , bhikkhave , ahaṃ tiṃsayojanaṃ kantāraṃ āgacchanto tassa upāsakassūpanissayaṃ disvā āgato , so ativiya jighacchito , pātova paṭṭhāya goṇaṃ pariyesantoM2.171 araññe vicari .
‘ Jighacchadukkhena dhamme desiyamānepi paṭivijjhituṃ na sakkhissatī ’ ti cintetvā evaṃ akāsiṃ , jighacchārogasadiso rogo nāma natthī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
203.
‘‘ Jighacchāparamā rogā , saṅkhāraparamā dukhā ;
Etaṃ ñatvā yathābhūtaṃ , nibbānaṃ paramaṃ sukhan ’’ ti .
TatthaV2.153 jighacchāparamā rogāti yasmā añño rogo sakiṃ tikicchito vinassati vā tadaṅgavasena vā pahīyatiP3.264 , jighacchā pana niccakālaṃ tikicchitabbāyevāti sesarogānaṃ ayaṃ paramā nāma .
Saṅkhārāti pañca khandhā .
Etaṃ ñatvāti jighacchāsamo rogo natthi , khandhapariharaṇasamaṃ dukkhaṃ nāma natthīti etamatthaṃ yathābhūtaṃ ñatvā paṇḍito nibbānaṃ sacchi karoti .
Nibbānaṃ paramaṃ sukhan ti tañhi sabbasukhānaṃ paramaṃ uttamaṃ sukhanti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Ekaupāsakavatthu pañcamaṃ .