Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

8. Nandagopālakavatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Nandagopālakavatthu

Diso disan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā kosalajanapade nandagopālakaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ kira anāthapiṇḍikassa gahapatino nando nāmaP1.323 gopālako goyūthaṃ rakkhati aḍḍho mahaddhano mahābhogo .
So kira yathā keṇiyo jaṭilo pabbajjāvesena , evaṃ gopālakattena rājabaliṃ pariharanto attano kuṭumbaṃ rakkhati .
So kālena kālaṃ pañca gorase ādāyaV1.184 anāthapiṇḍikassa santikaṃ āgantvā satthāraṃ passati , dhammaṃ suṇāti , attano vasanaṭṭhānaṃ āgamanatthāya satthāraṃ yācati .
Satthā tassa ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno āgantvā paripakkabhāvaṃ ñatvā ekadivasaṃ mahābhikkhusaṅghaparivuto cārikaṃ caranto maggā okkamma tassa vasanaṭṭhānāsanne aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi .
Nando satthu santikaṃ agantvā vanditvā paṭisanthāraṃ katvā satthāraṃ nimantetvā satthāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa paṇītaṃ pañcagorasadānaṃ adāsi .
Sattame divase satthā anumodanaṃ katvā dānakathādibhedaṃ anupubbiṃ kathaṃ kathesi .
Kathāpariyosāne nandagopālako sotāpattiphale patiṭṭhāya satthu pattaṃ gahetvā satthāraṃ anugacchanto dūraṃ gantvā ,‘‘ tiṭṭha , upāsakā ’’ ti nivattiyamāno vanditvā nivatti .
Atha naṃ eko luddako vijjhitvā māresi .
Pacchato āgacchantā bhikkhū naṃ disvā gantvā satthāraṃM1.206 āhaṃsu –
‘‘ nando , bhante , gopālako tumhākaṃ idhāgatattā mahādānaṃ datvā anugantvā nivattento mārito , sace tumhe nāgacchissatha , nāssa maraṇaṃ abhavissā ’’ ti .
SatthāP1.324 ,‘‘ bhikkhave , mayi āgatepi anāgatepi tassa catasso disā catasso anudisā ca gacchantassāpi maraṇato muccanūpāyo nāma natthi .
Yañhi neva corā , na verino karonti , taṃ imesaṃ sattānaṃ antopaduṭṭhaṃ micchāpaṇihitaṃ cittameva karotī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
42.
‘‘ Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā , verī vā pana verinaṃ ;
Micchāpaṇihitaṃ cittaṃ , pāpiyo naṃ tato kare ’’ ti .
Tattha diso disan ti coro coraṃ .
‘‘ Disvā ’’ ti pāṭhaseso .
Yaṃ taṃ kayirāti yaṃ taṃ tassa anayabyasanaṃ kareyya .
Dutiyapadepi eseva nayo .
Idaṃ vuttaṃ hoti – eko ekassa mittadubbhī coro puttadārakhettavatthu gomahiṃsādīsu aparajjhanto yassa aparajjhati , tampi tatheva attani aparajjhantaṃ coraṃ disvā , veri vā pana kenacideva kāraṇena baddhaveraṃ veriṃ disvā attano kakkhaḷatāya dāruṇatāya yaṃ taṃ tassa anayabyasanaṃ kareyya , puttadāraṃ vā pīḷeyya , khettādīni vā nāseyya , jīvitā vā pana naṃ voropeyya , dasasu akusalakammapathesu micchāṭhapitattā micchāpahiṇitaṃ cittaṃ pāpiyo naṃ tato kare taṃ purisaṃ tato pāpataraṃ kareyya .
Vuttappakārehi , diso disassa vā verī verino vā imasmiṃyevaP1.325 attabhāve dukkhaṃ vā uppādeyya , jīvitakkhayaṃ vā kareyya .
Idaṃ pana akusalakammapathesu micchāṭhapitaṃ cittaṃ diṭṭheva dhamme anayabyasanaṃ pāpeti , attabhāvasatasahassesupi catūsu apāyesu khipitvā sīsaṃ ukkhipituṃ na detīti .
DesanāpariyosāneV1.185 bahū sotāpattiphalādīni pattā .
Mahājanassa sātthikā desanā jātā .
Upāsakena pana bhavantare katakammaṃ bhikkhūhi na pucchitaṃ , tasmā satthārā na kathitanti .
Nandagopālakavatthu aṭṭhamaṃ .