10. Naṅgalakulattheravatthu
Attanā
P4.115 codayattānan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto naṅgalakulattheraṃ ārabbha kathesi .Eko kira duggatamanusso paresaṃ bhatiṃ katvā jīvati , taṃ eko bhikkhu pilotikakhaṇḍanivatthaṃ naṅgalaṃ ukkhipitvā gacchantaṃ disvā evamāha –
‘‘ kiṃ pana te evaṃ jīvanato pabbajituṃ na varan ’’ ti .
Ko maṃ , bhante , evaṃ jīvantaṃ pabbājessatīti ?
Sace pabbajissasi
V2.349 , ahaṃ taṃ pabbājessāmīti .Sādhu bhante
M2.379 , sace maṃ pabbājessatha , pabbajissāmīti .Atha naṃ so thero jetavanaṃ netvā sahatthena , nhāpetvā māḷake ṭhapetvā pabbājetvā nivatthapilotikakhaṇḍena saddhiṃ naṅgalaṃ māḷakasīmāyameva rukkhasākhāyaṃ ṭhapāpesi .
So upasampannakālepi naṅgalakulatthero tveva paññāyi .
So buddhānaṃ uppannalābhasakkāraṃ nissāya jīvanto ukkaṇṭhitvā ukkaṇṭhitaṃ vinodetuṃ asakkonto ‘‘ na dāni saddhādeyyāni kāsāyāni paridahitvā gamissāmī ’’ ti taṃ rukkhamūlaṃ gantvā attanāva attānaṃ ovadi –
‘‘ ahirika , nillajja , idaṃ nivāsetvā vibbhamitvā bhatiṃ katvā jīvitukāmo jāto ’’ ti .
Tassevaṃ attānaṃ ovadantasseva cittaṃ tanukabhāvaṃ gataṃ .
So nivattitvā puna katipāhaccayena
P4.116 ukkaṇṭhitvā tatheva attānaṃ ovadi , punassa cittaṃ nivatti .So imināva nīhārena ukkaṇṭhitaukkaṇṭhitakāle tattha gantvā attānaṃ ovadi .
Atha naṃ bhikkhū tattha abhiṇhaṃ gacchantaṃ disvā ,‘‘ āvuso , naṅgalatthera kasmā ettha gacchasī ’’ ti pucchiṃsu .
So ‘‘ ācariyassa santikaṃ gacchāmi , bhante ’’ ti vatvā katipāheneva arahattaṃ pāpuṇi .
Bhikkhū tena saddhiṃ keḷiṃ karontā āhaṃsu –
‘‘ āvuso naṅgalatthera , tava vicaraṇamaggo avaḷañjo viya jāto , ācariyassa santikaṃ na gacchasi maññe ’’ ti .
Āma , bhante , mayaṃ saṃsagge sati agamimhā , idāni pana so saṃsaggo chinno , tena na gacchāmāti .
Taṃ sutvā bhikkhū ‘‘ esa abhūtaṃ vatvā aññaṃ byākarotī ’’ ti satthu tamatthaṃ ārocesuṃ .
Satthā ‘‘ āma , bhikkhave , mama putto attanāva attānaṃ codetvā pabbajitakiccassa matthakaṃ patto ’’ ti vatvā dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi –
379.
‘‘ Attanā codayattānaṃ , paṭimaṃsetha attanā ;
So attagutto satimā , sukhaṃ bhikkhu vihāhisi .
380.
‘‘ Attā hi attano nātho , ko hi nātho paro siyā ;
Attā hi attano gati ;
Tasmā saṃyamamattānaṃ , assaṃ bhadraṃva vāṇijo ’’ ti .
Tattha
M2.380P4.117 codayattānan ti attanāva attānaṃ codaya sāraya .Paṭimaṃsethāti attanāva attānaṃ parivīmaṃsatha .
Soti so tvaṃ , bhikkhu , evaṃ sante attanāva guttatāya attagutto , upaṭṭhitasatitāya satimā hutvā sabbiriyāpathesu sukhaṃ viharissasīti attho .
Nāthoti
V2.350 avassayo patiṭṭhā .Ko hi nātho paroti yasmā parassa attabhāve patiṭṭhāya kusalaṃ vā katvā saggaparāyaṇena maggaṃ vā bhāvetvā sacchikataphalena bhavituṃ na sakkā , tasmā ko hi nāma paro nātho bhaveyyāti attho .
Tasmāti yasmā attāva attano gati patiṭṭhā saraṇaṃ , tasmā yathā bhadraṃ assājānīyaṃ nissāya lābhaṃ patthayanto vāṇijo tassa visamaṭṭhānacāraṃ pacchinditvā divasassa tikkhattuṃ nahāpento bhojento saṃyameti paṭijaggati , evaṃ tvampi anuppannassa akusalassa uppādaṃ nivārento satisammosena uppannaṃ akusalaṃ pajahanto attānaṃ saṃyama gopaya , evaṃ sante paṭhamajjhānaṃ ādiṃ katvā lokiyalokuttaravisesaṃ adhigamissasīti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Naṅgalakulattheravatthu dasamaṃ .