12. Ahipetavatthu
Na hi pāpaṃ kataṃ kamman ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto aññataraṃ ahipetaṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiñhi
P2.64 divase jaṭilasahassassa abbhantaro āyasmā lakkhaṇatthero ca mahāmoggallānatthero ca ‘‘ rājagahe piṇḍāya carissāmā ’’ ti gijjhakūṭato otaranti .Tesu āyasmā mahāmoggallānatthero ekaṃ ahipetaṃ disvā sitaṃ pātvākāsi .
Atha naṃ lakkhaṇatthero ‘‘ kasmā , āvuso , sitaṃ pātukarosī ’’ ti sitakāraṇaṃ pucchi .
‘‘ Akālo , āvuso lakkhaṇa , imassa pañhassa , bhagavato santike maṃ puccheyyāsī ’’ ti thero āha .
Tesu rājagahe piṇḍāya caritvā bhagavato santikaṃ gantvā nisinnesu lakkhaṇatthero pucchi ,‘‘ āvuso , moggallānaṃ tvaṃ gijjhakūṭā otaranto sitaṃ pātukaritvā mayā sitakāraṇaṃ puṭṭho ‘ bhagavato santike maṃ puccheyyāsī ’ ti avaca , kathehi idāni taṃ kāraṇan ’’ ti .
Thero āha –
‘‘ ahaṃ , āvuso , ekaṃ petaṃ disvā sitaṃ pātvākāsiṃ .
Tassa evarūpo attabhāvo – manussasīsaṃ viya assa sīsaṃ , ahissa viya
M1.321 seso attabhāvo , ahipeto nāmesa pamāṇato pañcavīsatiyojaniko , tassa sīsato uṭṭhitā aggijālā yāva naṅguṭṭhā gacchanti , naṅguṭṭhato uṭṭhitā aggijālā yāva sīsā , majjhesīsato uṭṭhitā dve passāni gacchanti , dvīhi passehi uṭṭhitā majjhe otarantī ’’ tiV1.286 .Dvinnaṃyeva kira petānaṃ attabhāvo pañcavīsatiyojaniko , avasesānaṃ tigāvutappamāṇo .
Imassa ceva ahipetassa kākapetassa ca pañcavīsatiyojaniko .
Tesu ayaṃ tāva ahipeto .
Kākapetampi mahāmoggallāno gijjhakūṭamatthake paccamānaṃ disvā tassa pubbakammaṃ pucchanto imaṃ gāthamāha –
‘‘ Pañcayojanikā
P2.65 jivhā , sīsaṃ te navayojanaṃ ;Kāyo accuggato tuyhaṃ , pañcavīsatiyojanaṃ ;
Kiṃ nu kammaṃ karitvāna , pattosi dukkhamīdisan ’’ ti .
Athassa peto ācikkhanto –
‘‘ Ahaṃ bhante moggallāna , kassapassa mahesino ;
Saṅghassa ābhataṃ bhattaṃ , āhāresiṃ yadicchakan ’’ ti .
–
Gāthaṃ vatvā āha –
‘‘ bhante , kassapabuddhakāle sambahulā bhikkhū gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu ,.
Manussā there disvā sampiyāyamānā āsanasālāyaṃ nisīdāpetvā pāde dhovitvā telaṃ makkhetvā yāguṃ pāyetvā khajjakaṃ datvā piṇḍapātakālaṃ āgamayamānā dhammaṃ suṇantā nisīdiṃsu .
Dhammakathāvasāne therānaṃ patte ādāya attano attano gehā nānaggarasabhojanassa pūretvā āhariṃsu .
Tadā ahaṃ kāko hutvā āsanasālāya chadanapiṭṭhe nilīno taṃ disvā ekena gahitapattato tikkhattuṃ mukhaṃ pūrento tayo kabaḷe aggahesiṃ .
Taṃ pana bhattaṃ neva saṅghassa santakaṃ , na saṅghassa niyametvā dinnaṃ , na bhikkhūhi gahitāvasesakaṃ .
Attano attano gehaṃ netvā manussehi bhuñjitabbakaṃ , kevalaṃ saṅghaṃ uddissa abhihaṭamattameva .
Tato mayā tayo kabaḷā gahitā , ettakaṃ me pubbakammaṃ .
Svāhaṃ kālaṃ katvā tassa kammassa vipākena avīcimhi
P2.66 paccitvā tattha pakkāvasesena idāni gijjhakūṭe kākapeto hutvā nibbatto imaṃ dukkhaṃ paccānubhomī ’’ ti .Idaṃ kākapetassa vatthu .
Idha
M1.322 pana thero ‘‘ ahipetaṃ disvā sitaṃ pātvākāsin ’’ ti āha .Athassa satthā sakkhī hutvāpi uṭṭhāya ‘‘ saccaṃ , bhikkhave , moggallāno āha .
Mayāpesa sambodhipattadivaseyeva diṭṭho , apicāhaṃ ‘ ye me vacanaṃ na saddaheyyuṃ , tesaṃ ahitāya bhaveyyā ’ ti parānuddayāya na kathesin ’’ ti āha .
Lakkhaṇasaṃyuttepi ( saṃ . ni .2.202 ādayo ) hi mahāmoggallānena diṭṭhakāleyeva
V1.287 satthā tassa sakkhī hutvā vinītavatthūni kathesi , idampi tena tatheva kathitaṃ .Taṃ sutvā bhikkhū tassa pubbakammaṃ pucchiṃsu .
Satthāpi tesaṃ kathesi –
Atīte kira bārāṇasiṃ nissāya nadītīre paccekabuddhassa paṇṇasālaṃ kariṃsu .
So tattha viharanto nibaddhaṃ nagare piṇḍāya carati .
Nāgarāpi sāyaṃpātaṃ gandhapupphādihatthā paccekabuddhassūpaṭṭhānaṃ gacchanti .
Eko bārāṇasivāsī puriso taṃ maggaṃ nissāya khettaṃ kasi .
Mahājano sāyaṃpātaṃ paccekabuddhassūpaṭṭhānaṃ gacchanto taṃ khettaṃ maddanto gacchati .
Kassako ca ‘‘ mā me khettaṃ maddathā ’’ ti vārentopi vāretuṃ nāsakkhi .
Athassa etadahosi –
‘‘ sace imasmiṃ ṭhāne paccekabuddhassa paṇṇasālā na bhaveyya , na me khettaṃ maddeyyun ’’ ti .
So paccekabuddhassa piṇḍāya paviṭṭhakāle paribhogabhājanāni bhinditvā paṇṇasālaṃ jhāpesi .
Paccekabuddho
P2.67 taṃ jhāmaṃ disvā yathāsukhaṃ pakkāmi .Mahājano gandhamālaṃ ādāya āgato jhāmapaṇṇasālaṃ disvā ‘‘ kahaṃ nu kho no ayyo gato ’’ ti āha .
Sopi mahājaneneva saddhiṃ gato mahājanamajjhe ṭhitakova evamāha –
‘‘ mayā tassa paṇṇasālā jhāpitā ’’ ti .
Atha naṃ ‘‘ gaṇhatha , imaṃ pāpimaṃ nissāya mayaṃ paccekabuddhaṃ daṭṭhuṃ na labhimhā ’’ ti daṇḍādīhi pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpesuṃ .
So avīcimhi nibbattitvā yāvāyaṃ mahāpathavī yojanamattaṃ ussannā , tāva niraye paccitvā pakkāvasesena gijjhakūṭe ahipeto hutvā nibbatti .
Satthā idaṃ tassa pubbakammaṃ kathetvā ,‘‘ bhikkhave , pāpakammaṃ nāmetaṃ khīrasadisaṃ , yathā khīraṃ duyhamānameva na pariṇamati .
Tathā kammaṃ kayiramānameva na vipaccati .
Yadā pana vipaccati , tadā evarūpena dukkhena socatī ’’ ti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
71.
‘‘ Na
M1.323 hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ , sajjukhīraṃva muccati ;Ḍahantaṃ bālamanveti , bhasmacchannova pāvako ’’ ti .
Tattha sajjukhīraṃ vāti taṃ khaṇaṃyeva dhenuyā thanehi nikkhantaṃ abbhuṇhaṃ khīraṃ na muccati na pariṇamati .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā idaṃ sajjukhīraṃ taṃ khaṇaññeva na muccati na pariṇamati na pakatiṃ vijahati .
Yasmiṃ pana bhājane duhitvā gahitaṃ yāva tattha
P2.68 takkādiambilaṃ na pakkhipati , yāva dadhibhājanādikaṃ ambilabhājanaṃ na pāpuṇāti , tāva pakatiṃ avijahitvā pacchā jahati , evameva pāpakammampi kariyamānameva na vipaccati .Yadi vipacceyya , na koci pāpakammaṃ kātuṃ visaheyya .
Yāva pana kusalābhinibbattā khandhā dharanti , tāva naṃ te rakkhanti .
Tesaṃ bhedā apāye nibbattakkhandhesu vipaccati , vipaccamānañca
V1.288 ḍahantaṃ bālamanveti .‘‘ Kiṃ viyā ’’ ti ?
‘‘ Bhasmacchannova pāvako ’’ ti .
Yathā hi chārikāya paṭicchanno vītaccitaṅgāro akkantopi chārikāya paṭicchannattā na tāva ḍahati , chārikaṃ pana tāpetvā cammādīnaṃ ḍahanavasena yāva matthaluṅgā ḍahanto gacchati , evameva pāpakammampi yena kataṃ hoti , taṃ bālaṃ dutiye vā tatiye vā attabhāve nirayādīsu nibbattaṃ ḍahantaṃ anugacchatīti .
Desanāvasāne bahū sotāpannādayo ahesunti .
Ahipetavatthu dvādasamaṃ .