6. Mallikādevīvatthu
Jīranti
V2.66 veti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto mallikaṃ deviṃ ārabbha kathesi .Sā kira ekadivasaṃ nhānakoṭṭhakaṃ paviṭṭhā mukhaṃ dhovitvā onatasarīrā jaṅghaṃ dhovituṃ ārabhi .
Tāya ca saddhiṃyeva paviṭṭho eko vallabhasunakho atthi .
So taṃ tathā onataṃ disvā asaddhammasanthavaṃ kātuṃ ārabhi .
Sā phassaṃ sādiyantī aṭṭhāsi .
Rājāpi uparipāsāde vātapānena olokento taṃ disvā tato āgatakāle ‘‘ nassa , vasali , kasmā evarūpamakāsī ’’ ti āha .
Kiṃ mayā kataṃ , devāti .
Sunakhena saddhiṃ santhavoti .
Natthetaṃ , devāti .
Mayā sāmaṃ diṭṭhaṃ , nāhaṃ tava saddahissāmi , nassa , vasalīti .
‘‘ Mahārāja , yo koci imaṃ koṭṭhakaṃ paviṭṭho iminā vātapānena olokentassa ekova dvidhā paññāyatī ’’ ti abhūtaṃ kathesi .
Deva , sace me saddahasi , etaṃ koṭṭhakaṃ pavisa , ahaṃ taṃ iminā vātapānena
P3.120 olokessāmīti .Rājā mūḷhadhātuko tassā vacanaṃ saddahitvā koṭṭhakaṃ pāvisi .
Sāpi kho devī vātapāne ṭhatvā olokentī ‘‘ andhabāla , mahārāja , kiṃ nāmetaṃ , ajikāya saddhiṃ santhavaṃ karosī ’’ ti āha .
‘‘ Nāhaṃ , bhadde , evarūpaṃ karomī ’’ ti ca vuttepi ‘‘ mayā sāmaṃ diṭṭhaṃ , nāhaṃ tava saddahissāmī ’’ ti āha .
Taṃ
M2.76 sutvā rājā ‘‘ addhā imaṃ koṭṭhakaṃ paviṭṭho ekova dvidhā paññāyatī ’’ ti saddahi .Mallikā cintesi –
‘‘ ayaṃ rājā andhabālatāya mayā vañcito , pāpaṃ me kataṃ , ayañca me abhūtena abbhācikkhito , idaṃ me kammaṃ satthāpi jānissati , dve aggasāvakāpi asīti mahāsāvakāpi jānissanti , aho vata me bhāriyaṃ kammaṃ katan ’’ ti .
Ayaṃ kira rañño asadisadāne sahāyikā ahosi .
Tattha ca ekadivasaṃ katapariccāgo dhanassa cuddasakoṭiagghanako ahosi .
Tathāgatassa setacchattaṃ nisīdanapallaṅko ādhārako pādapīṭhanti imāni pana cattāri anagghāneva ahesuṃ .
Sā maraṇakāle evarūpaṃ mahāpariccāgaṃ nānussaritvā tadeva pāpakammaṃ anussarantī kālaṃ katvā avīcimhi nibbatti .
Rañño pana sā ativiya piyā ahosi .
So balavasokābhibhūto tassā sarīrakiccaṃ kāretvā ‘‘ nibbattaṭṭhānamassā pucchissāmī ’’ ti satthu santikaṃ agamāsi .
Satthā yathā so āgatakāraṇaṃ na sarati , tathā akāsi .
So satthu santike sāraṇīyadhammakathaṃ
P3.121 sutvā gehaṃ paviṭṭhakāle saritvā ‘‘ ahaṃ bhaṇe mallikāya nibbattaṭṭhānaṃ pucchissāmīti satthu santikaṃ gantvā pamuṭṭho , sve puna pucchissāmī ’’ ti punadivasepi agamāsi .Satthāpi paṭipāṭiyā satta divasāni yathā so na sarati
V2.67 , tathā akāsi .Sāpi sattāhameva niraye paccitvā aṭṭhame divase tato cutā tusitabhavane nibbatti .
Kasmā panassa satthā asaraṇabhāvaṃ akāsīti ?
Sā kira tassa ativiya piyā ahosi manāpā , tasmā tassā niraye nibbattabhāvaṃ sutvā ‘‘ sace evarūpā saddhāsampannā niraye nibbattā , dānaṃ datvā kiṃ karissāmī ’’ ti micchādiṭṭhiṃ gahetvā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ gehe pavattaṃ niccabhattaṃ harāpetvā niraye nibbatteyya , tenassa satthā sattāhaṃ asaraṇabhāvaṃ katvā aṭṭhame divase piṇḍāya caranto sayameva rājakuladvāraṃ agamāsi .
Rājā ‘‘ satthā āgato ’’ ti sutvā nikkhamitvā pattaṃ ādāya pāsādaṃ abhiruhituṃ ārabhi .
Satthā pana rathasālāya nisīdituṃ ākāraṃ dassesi .
Rājā satthāraṃ tattheva nisīdāpetvā yāgukhajjakena paṭimānetvā vanditvā nisinnova ahaṃ , bhante , mallikāya deviyā nibbattaṭṭhānaṃ pucchissāmīti gantvā pamuṭṭho , kattha nu kho sā , bhante , nibbattāti .
Tusitabhavane , mahārājāti , bhante , tāya tusitabhavane anibbattantiyā ko añño nibbattissati
M2.77 , bhante , natthi tāya sadisā itthī .Tassā hi nisinnaṭṭhānādīsu ‘‘ sve tathāgatassa
P3.122 idaṃ dassāmi , idaṃ karissāmī ’’ ti dānasaṃvidhānaṃ ṭhapetvā aññaṃ kiccameva natthi , bhante , tassā paralokaṃ gatakālato paṭṭhāya sarīraṃ me na vahatīti .Atha naṃ satthā ‘‘ mā cintayi , mahārāja , sabbesaṃ dhuvadhammo ayan ’’ ti vatvā ‘‘ ayaṃ , mahārāja , ratho kassā ’’ ti pucchi .
Taṃ sutvā rājā sirasmiṃ añjaliṃ patiṭṭhāpetvā ‘‘ pitāmahassa me , bhante ’’ ti āha .
‘‘ Ayaṃ kassā ’’ ti ?
‘‘ Pitu me , bhante ’’ ti .
‘‘ Ayaṃ pana ratho kassā ’’ ti ?
‘‘ Mama , bhante ’’ ti .
Evaṃ vutte satthā ,‘‘ mahārāja , tava pitāmahassa ratho tenevākārena tava pitu rathaṃ na pāpuṇi , tava pitu ratho tava rathaṃ na pāpuṇi , evarūpassa nāma kaṭṭhakaliṅgarassāpi jarā āgacchati , kimaṅgaṃ pana attabhāvassa .
Mahārāja , sappurisadhammasseva hi jarā natthi , sattā pana ajīrakā nāma natthī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
151.
‘‘ Jīranti ve rājarathā sucittā ,
Atho sarīrampi jaraṃ upeti ;
Satañca dhammo na jaraṃ upeti ,
Santo have sabbhi pavedayantī ’’ ti .
Tattha veti nipāto .
Sucittāti sattahi ratanehi aparehi ca rathālaṅkārehi suṭṭhu cittitā rājūnaṃ rathāpi jīranti .
Sarīrampīti na kevalaṃ rathā eva , idaṃ suppaṭijaggitaṃ
P3.123 sarīrampi khaṇḍiccādīniV2.68 pāpuṇantaṃ jaraṃ upeti .Satañcāti buddhādīnaṃ pana santānaṃ navavidho lokuttaradhammo ca kiñci upaghātaṃ na upetīti na jaraṃ upeti nāma .
Pavedayantīti evaṃ santo buddhādayo sabbhi paṇḍitehi saddhiṃ kathentīti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Mallikādevīvatthu chaṭṭhaṃ .