Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

6. Sūkarapetavatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Sūkarapetavatthu

Vācānurakkhīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto sūkarapetaṃ ārabbha kathesi .
Ekasmiñhi divase mahāmoggallānatthero lakkhaṇattherena saddhiṃ gijjhakūṭā orohanto ekasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi .
‘‘ Ko nu kho , āvuso , hetu sitassa pātukammāyā ’’ ti lakkhaṇattherena puṭṭho ‘‘ akālo , āvuso , imassa pañhassa , satthu santike maṃ puccheyyāthā ’’ ti vatvā lakkhaṇattherenaP3.411 saddhiṃyeva rājagahe piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkanto veḷuvanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā nisīdi .
Atha naṃ lakkhaṇatthero tamatthaṃ pucchi .
So āha –
‘‘ āvuso , ahaṃ ekaṃ petaṃ addasaṃ , tassa tigāvutappamāṇaṃ sarīraṃ , taṃ manussasarīrasadisaṃ .
Sīsaṃ pana sūkarassa viya , tassa mukhe naṅguṭṭhaṃ jātaṃ , tato puḷavā paggharanti .
Svāhaṃ ‘ na me evarūpo satto diṭṭhapubbo ’ ti taṃ disvā sitaṃ pātvākāsin ’’ ti .
Satthā ‘‘ cakkhubhūtā vata , bhikkhave , mama sāvakā viharantī ’’ ti vatvā ‘‘ ahampetaṃ sattaṃ bodhimaṇḍeyeva addasaṃ .
‘ Ye pana me na saddaheyyuṃ , tesaṃ ahitāya assā ’ ti paresaṃ anukampāya na kathesiṃ .
Idāni moggallānaṃ sakkhiṃ katvā kathemi .
Saccaṃ , bhikkhave , moggallāno āhā ’’ ti kathesi .
Taṃ sutvā bhikkhū satthāraṃ pucchiṃsu –
‘‘ kiṃM2.259 pana , bhante , tassa pubbakamman ’’ ti .
Satthā ‘‘ tena hi , bhikkhave , suṇāthā ’’ ti atītaṃ āharitvā tassa pubbakammaṃ kathesi .
Kassapabuddhakāle kira ekasmiṃ gāmakāvāse dve therā samaggavāsaṃ vasiṃsu .
Tesu eko saṭṭhivasso , eko ekūnasaṭṭhivassoP3.412 .
Ekūnasaṭṭhivasso itarassa pattacīvaraṃ ādāya vicari , sāmaṇero viya sabbaṃ vattapaṭivattaṃ akāsi .
Tesaṃ ekamātukucchiyaṃ vutthabhātūnaṃ viya samaggavāsaṃV2.237 vasantānaṃ vasanaṭṭhānaṃ eko dhammakathiko āgami .
Tadā ca dhammassavanadivaso hoti .
Therā naṃ saṅgaṇhitvā ‘‘ dhammakathaṃ no kathehi sappurisā ’’ ti āhaṃsu .
So dhammakathaṃ kathesi .
Therā ‘‘ dhammakathiko no laddho ’’ ti tuṭṭhacittā punadivase taṃ ādāya dhuragāmaṃ piṇḍāya pavisitvā tattha katabhattakiccā ,‘‘ āvuso , hiyyo kathitaṭṭhānatova thokaṃ dhammaṃ kathehī ’’ ti manussānaṃ dhammaṃ kathāpesuṃ .
Manussā dhammakathaṃ sutvā punadivasatthāyapi nimantayiṃsu .
Evaṃ samantā bhikkhācāragāmesu dve dve divase taṃ ādāya piṇḍāya cariṃsu .
Dhammakathiko cintesi –
‘‘ ime dvepi atimudukā , mayā ubhopete palāpetvā imasmiṃ vihāre vasituṃ vaṭṭatī ’’ ti .
So sāyaṃ therūpaṭṭhānaṃ gantvā bhikkhūnaṃ uṭṭhāya gatakāle nivattitvā mahātheraṃ upasaṅkamitvā ,‘‘ bhante , kiñci vattabbaṃ atthī ’’ ti vatvā ‘‘ kathehi , āvuso ’’ ti vutte thokaṃ cintetvā ,‘‘ bhante , kathā nāmesā mahāsāvajjā ’’ ti vatvā akathetvāva pakkāmi .
Anutherassāpi santikaṃ gantvā tatheva akāsi .
So dutiyadivase tatheva katvā tatiyadivase tesaṃ ativiyaP3.413 kotuhale uppanne mahātheraṃ upasaṅkamitvā ,‘‘ bhante , kiñci vattabbaṃ atthi , tumhākaṃ pana santike vattuṃ na visahāmī ’’ ti vatvā therena ‘‘ hotu , āvuso , kathehī ’’ ti nippīḷito āha –
‘‘ kiṃ pana , bhante , anuthero tumhehi saddhiṃ saṃbhogo ’’ ti .
Sappurisa , kiṃ nāmetaṃ kathesi , mayaṃ ekamātukucchiyaṃ vutthaputtā viya , amhesu ekena yaṃ laddhaṃ , itarenāpi laddhameva hoti .
Mayā etassa ettakaṃ kālaṃ aguṇo nāma na diṭṭhapubboti ?
Evaṃ , bhanteti .
Āmāvusoti .
Bhante maṃ anuthero evamāha –
‘‘ sappurisa , tvaṃ kulaputto , ayaṃ mahāthero lajjī pesaloti etena saddhiṃ saṃbhogaṃ karontoM2.260 upaparikkhitvā kareyyāsī ’’ ti evamesa maṃ āgatadivasato paṭṭhāya vadatīti .
Mahāthero taṃ sutvāva kuddhamānaso daṇḍābhihataṃ kulālabhājanaṃ viya bhijji .
Itaropi uṭṭhāya anutherassa santikaṃ gantvā tatheva avoca , sopi tatheva bhijji .
Tesu kiñcāpi ettakaṃ kālaṃ ekopi visuṃ piṇḍāya paviṭṭhapubbo nāma natthi , punadivase pana visuṃ piṇḍāya pavisitvā anuthero puretaraṃ āgantvā upaṭṭhānasālāya aṭṭhāsi , mahāthero pacchā agamāsi .
Taṃ disvā anuthero cintesi –
‘‘ kiṃ nu kho imassa pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ , udāhu no ’’ ti .
So ‘‘ naP3.414 idāni paṭiggahessāmī ’’ ti cintetvāpi ‘‘ hotu , na mayā evaṃ katapubbaṃ , mayā attano vattaṃ hāpetuṃ na vaṭṭatī ’’ ti cittaṃ mudukaṃ katvā theraṃ upasaṅkamitvā ,‘‘ bhante , pattacīvaraṃ dethā ’’ ti āha .
Itaro ‘‘ gaccha , dubbinīta , na tvaṃ mama pattacīvaraṃ paṭiggahetuṃ yuttarūpo ’’ ti accharaṃ paharitvā tenapi ‘‘ āma , bhante , ahampi tumhākaṃ pattacīvaraṃ na paṭiggaṇhāmītiV2.238 cintesin ’’ ti vutte ,‘‘ āvuso navaka , kiṃ tvaṃ cintesi , mama imasmiṃ vihāre koci saṅgo atthī ’’ ti āha .
Itaropi ‘‘ tumhe pana , bhante , kiṃ evaṃ maññatha ‘ mama imasmiṃ vihāre koci saṅgo atthī ’ ti , eso te vihāro ’’ ti vatvā pattacīvaraṃ ādāya nikkhami .
Itaropi nikkhami .
Te ubhopi ekamaggenāpi agantvā eko pacchimadvārena maggaṃ gaṇhi , eko puratthimadvārena .
Dhammakathiko ,‘‘ bhante , mā evaṃ karotha , mā evaṃ karothā ’’ ti vatvā ‘‘ tiṭṭhāvuso ’’ ti vutte nivatti .
So punadivase dhuragāmaṃ paviṭṭho manussehi ,‘‘ bhante , bhaddantā kuhin ’’ ti vutte ,‘‘ āvuso , mā pucchatha , tumhākaṃP3.415 kulupakā hiyyo kalahaṃ katvā nikkhamiṃsu , ahaṃ yācantopi nivattetuṃ nāsakkhin ’’ ti āha .
Tesu bālā tuṇhī ahesuṃ .
Paṇḍitā pana ‘‘ amhehi ettakaṃ kālaṃ bhaddantānaṃ kiñci khalitaṃ nāma na diṭṭhapubbaṃ , tesaṃ bhayaṃ imaṃ nissāya uppannaṃ bhavissatī ’’ ti domanassappattā ahesuṃ .
Tepi therā gataṭṭhāne cittasukhaṃ nāma na labhiṃsu .
Mahāthero cintesi –
‘‘ aho navakassa bhikkhuno bhāriyaṃ kammaṃ kataṃ , muhuttaṃ diṭṭhaṃ nāma āgantukabhikkhuṃ āha –
‘ mahātherena saddhiṃ saṃbhogaṃ mā akāsī ’’’ ti .
Itaropi cintesi –
‘‘ aho mahātherassa bhāriyaṃ kammaṃ kataṃ , muhuttaṃ diṭṭhaṃ nāma āgantukabhikkhuṃ āha –
‘ iminā saddhiṃ saṃbhogaṃ mā akāsī ’’’ ti .
TesaṃM2.261 neva sajjhāyo na manasikāro ahosi .
Te vassasataccayena pacchimadisāya ekaṃ vihāraṃ agamaṃsu .
Tesaṃ ekameva senāsanaṃ pāpuṇi .
Mahāthere pavisitvā mañcake nisinne itaropi pāvisi .
Mahāthero taṃ disvāva sañjānitvā assūni sandhāretuṃ nāsakkhi .
Itaropi mahātheraṃ sañjānitvā assupuṇṇehi nettehi ‘‘ kathemi nu kho mā kathemī ’’ ti cintetvā ‘‘ na taṃ saddheyyarūpan ’’ ti theraṃ vanditvā ‘‘ ahaṃ , bhante , ettakaṃP3.416 kālaṃ tumhākaṃ pattacīvaraṃ gahetvā vicariṃ , api nu kho me kāyadvārādīsu tumhehi kiñci asāruppaṃ diṭṭhapubban ’’ ti .
‘‘ Na diṭṭhapubbaṃ , āvuso ’’ ti .
Atha kasmā dhammakathikaṃ avacuttha ‘‘ mā etena saddhiṃ saṃbhogamakāsī ’’ ti ?
‘‘ Nāhaṃ , āvuso , evaṃ kathemi , tayā kira mama antare evaṃ vuttan ’’ ti .
‘‘ Ahampi , bhante , na vadāmī ’’ ti .
Te tasmiṃ khaṇe ‘‘ tena amhe bhinditukāmena evaṃ vuttaṃ bhavissatī ’’ ti ñatvā aññamaññaṃ accayaṃ desayiṃsu .
Te vassasataṃ cittassādaṃ alabhantā taṃ divasaṃ samaggā hutvā ‘‘ āyāma , naṃ tato vihārā nikkaḍḍhissāmā ’’ ti pakkamitvā anupubbena taṃ vihāraṃ agamaṃsu .
Dhammakathikopi there disvā pattacīvaraṃ paṭiggahetuṃ upagacchi .
Therā ‘‘ na tvaṃ imasmiṃ vihāre vasituṃ yuttarūpo ’’ ti accharaṃ pahariṃsu .
So saṇṭhātuṃ asakkonto tāvadeva nikkhamitvāV2.239 palāyi .
Atha naṃ vīsati vassasahassāni kato samaṇadhammo sandhāretuṃ nāsakkhi , tato cavitvā avīcimhi nibbatto ekaṃ buddhantaraṃ paccitvā idāni gijjhakūṭe vuttappakārena attabhāvena dukkhaṃ anubhotīti .
Satthā idaṃ tassa pubbakammaṃ āharitvā ,‘‘ bhikkhave , bhikkhunā nāma kāyādīhi upasantarūpena bhavitabban ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
281.
‘‘ VācānurakkhīP3.417 manasā susaṃvuto ,
Kāyena ca nākusalaṃ kayirā ;
Ete tayo kammapathe visodhaye ,
Ārādhaye maggamisippaveditan ’’ ti .
Tassattho – catunnaṃ vacīduccaritānaṃ vajjanena vācānurakkhī abhijjhādīnaṃ anuppādanena manasā ca suṭṭhu saṃvuto pāṇātipātādayo pajahanto kāyenaM2.262 ca akusalaṃ na kayirā .
Evaṃ ete tayo kammapathe visodhaye .
Evaṃ visodhento hi sīlakkhandhādīnaṃ esakehi buddhādīhi isīhi paveditaṃ aṭṭhaṅgikamaggaṃ ārādheyyāti .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Sūkarapetavatthu chaṭṭhaṃ .