12. Paṭācārāvatthu
Na
P3.434 santi puttāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto paṭācāraṃ ārabbha kathesi .Vatthu sahassavagge –
‘‘ Yo ca vassasataṃ jīve , apassaṃ udayabbayaṃ ;
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo , passato udayabbayan ’’ ti .( dha . pa .113)–
Gāthāvaṇṇanāya vitthāretvā kathitaṃ .
Tadā pana satthā paṭācāraṃ tanubhūtasokaṃ ñatvā ‘‘ paṭācāre puttādayo nāma paralokaṃ gacchantassa tāṇaṃ vā leṇaṃ vā saraṇaṃ vā bhavituṃ na sakkonti , tasmā vijjamānāpi te na santiyeva .
Paṇḍitena pana sīlaṃ visodhetvā attano nibbānagāmimaggameva sodhetuṃ vaṭṭatī ’’ ti vatvā dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi –
288.
‘‘ Na santi puttā tāṇāya , na pitā nāpi bandhavā ;
Antakenādhipannassa , natthi ñātīsu tāṇatā .
289.
‘‘ Etamatthavasaṃ ñatvā , paṇḍito sīlasaṃvuto ;
Nibbānagamanaṃ maggaṃ , khippameva visodhaye ’’ ti .
Tattha tāṇāyāti tāṇabhāvāya patiṭṭhānatthāya .
Bandhavāti putte ca mātāpitaro ca ṭhapetvā avasesā ñātisuhajjā .
Antakenādhipannassāti maraṇena abhibhūtassa .
Pavattiyañhi puttādayo annapānādidānena
M2.272 ceva uppannakiccanittharaṇena ca tāṇā hutvāpi maraṇakāle kenaci upāyenaP3.435 maraṇaṃV2.249 paṭibāhituṃ asamatthatāya tāṇatthāya leṇatthāya na santi nāma .Teneva vuttaṃ –
‘‘ natthi ñātīsu tāṇatā ’’ ti .
Etamatthavasan ti evaṃ tesaṃ aññamaññassa tāṇaṃ bhavituṃ asamatthabhāvasaṅkhātaṃ kāraṇaṃ jānitvā paṇḍito catupārisuddhisīlena saṃvuto rakkhitagopito hutvā nibbānagamanaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ sīghaṃ sīghaṃ visodheyyāti attho .
Desanāvasāne paṭācārā sotāpattiphale patiṭṭhahi , aññe ca bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Paṭācārāvatthu dvādasamaṃ .
Maggavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Vīsatimo vaggo .