Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

1. Jīvakapañhavatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Jīvakapañhavatthu

GataddhinotiV1.340M1.382P2.164 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jīvakambavane viharanto jīvakena puṭṭhapañhaṃ ārabbha kathesi .
Jīvakavatthu khandhake ( mahāva .326 ādayo ) vitthāritameva .
Ekasmiṃ pana samaye devadatto ajātasattunā saddhiṃ ekato hutvā gijjhakūṭaṃ abhiruhitvā paduṭṭhacitto ‘‘ satthāraṃ vadhissāmī ’’ ti silaṃ pavijjhi .
Taṃ dve pabbatakūṭāni sampaṭicchiṃsu .
Tato bhijjitvā gatā papaṭikā bhagavato pādaṃ paharitvā lohitaṃ uppādesi , bhusā vedanā pavattiṃsu .
Bhikkhū satthāraṃ maddakucchiṃ nayiṃsu .
Satthā tatopi jīvakambavanaṃ gantukāmo ‘‘ tattha maṃ nethā ’’ ti āha .
Bhikkhū bhagavantaṃ ādāya jīvakambavanaṃ agamaṃsu .
Jīvako taṃ pavattiṃ sutvā satthu santikaṃ gantvā vaṇapaṭikammatthāya tikhiṇabhesajjaṃP2.165 datvā vaṇaṃ bandhitvā satthāraṃ etadavoca –
‘‘ bhante , mayā antonagare ekassa manussassa bhesajjaṃ kataṃ , tassa santikaṃ gantvā puna āgamissāmi , idaṃ bhesajjaṃ yāva mamāgamanā baddhaniyāmeneva tiṭṭhatū ’’ ti .
So gantvā tassa purisassa kattabbakiccaṃ katvā dvārapidahanavelāya āgacchanto dvāraṃ na sampāpuṇi .
Athassa etadahosi –
‘‘ aho mayā bhāriyaṃ kammaṃ kataṃ , yvāhaṃ aññatarassa purisassa viya tathāgatassa pāde tikhiṇabhesajjaṃ datvā vaṇaṃ bandhiṃ , ayaṃ tassa mocanavelā , tasmiṃ amuccamāne sabbarattiṃ bhagavato sarīre pariḷāho uppajjissatī ’’ ti .
Tasmiṃ khaṇe satthā ānandattheraṃ āmantesi –
‘‘ ānanda , jīvako sāyaṃ āgacchanto dvāraṃ na sampāpuṇi ,‘ ayaṃ vaṇassa mocanavelā ’ ti pana cintesi , mocesi nan ’’ ti .
Thero mocesi , vaṇo rukkhato challi viya apagato .
Jīvako antoaruṇeyeva satthu santikaṃ vegena āgantvā ‘‘ kiṃ nu kho , bhante , sarīre vo pariḷāho uppanno ’’ ti pucchi .
Satthā ‘‘ tathāgatassa kho , jīvaka , bodhimaṇḍeyeva sabbapariḷāho vūpasanto ’’ ti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
90.
‘‘ GataddhinoM1.383V1.341 visokassa , vippamuttassa sabbadhi ;
Sabbaganthappahīnassa , pariḷāho na vijjatī ’’ ti .
TatthaP2.166 gataddhinoti gatamaggassa kantāraddhā vaṭṭaddhāti dve addhā nāma .
Tesu kantārapaṭipanno yāva icchitaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti , tāva addhikoyeva , etasmiṃ pana patte gataddhi nāma hoti .
Vaṭṭasannissitāpi sattā yāva vaṭṭe vasanti , tāva addhikā eva .
Kasmā ?
Vaṭṭassa akhepitattā .
Sotāpannādayopi addhikā eva , vaṭṭaṃ pana khepetvā ṭhito khīṇāsavo gataddhi nāma hoti .
Tassa gataddhino .
Visokassāti vaṭṭamūlakassa sokassa vigatattā visokassa .
Vippamuttassa sabbadhīti sabbesu khandhādidhammesu vippamuttassa , sabbaganthappahīnassāti catunnampi ganthānaṃ pahīnattā sabbāganthappahīnassa .
Pariḷāho na vijjatīti duvidho pariḷāho kāyiko cetasiko cāti .
Tesu khīṇāsavassa sītuṇhādivasena uppannattā kāyikapariḷāho anibbutova , taṃ sandhāya jīvako pucchati .
Satthā pana dhammarājatāya desanāvidhikusalatāya cetasikapariḷāhavasena desanaṃ vinivattento ,‘‘ jīvaka , paramatthena evarūpassa khīṇāsavassa pariḷāho na vijjatī ’’ ti āha .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Jīvakapañhavatthu paṭhamaṃ .