3. Aññataraukkaṇṭhitabhikkhuvatthu
Sududdasan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā sāvatthiyaṃ viharanto aññataraṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi .
Satthari kira sāvatthiyaṃ viharante eko seṭṭhiputto attano kulūpagattheraṃ upasaṅkamitvā ,‘‘ bhante , ahaṃ dukkhā muccitukāmo , ekaṃ me dukkhato muccanakāraṇaṃ kathethā ’’ ti
P1.298 āha .‘‘ Sādhāvuso , sacesi dukkhā muccitukāmo , salākabhattaṃ dehi , pakkhikabhattaṃ dehi , vassāvāsikaṃ dehi , cīvarādayo paccaye dehi , attano sāpateyyaṃ tayo koṭṭhāse katvā ekena kammantaṃ payojehi , ekena puttadāraṃ posehi , ekaṃ buddhasāsane dehī ’’ ti āha .
So ‘‘ sādhu , bhante ’’ ti
V1.170 vuttapaṭipāṭiyā sabbaṃ katvā puna theraṃ pucchi –‘‘ tato uttariṃ aññaṃ kiṃ karomi , bhante ’’ ti ?
‘‘ Āvuso , tīṇi saraṇāni gaṇha , pañca sīlāni gaṇhāhī ’’ ti .
Tānipi paṭiggahetvā tato uttariṃ pucchi .
‘‘ Tena hi dasa sīlāni gaṇhāhī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bhante ’’ ti gaṇhi .
So evaṃ anupubbena puññakammassa katattā anupubbaseṭṭhiputto nāma jāto .
Tato ‘‘ uttarimpi kattabbaṃ atthi , bhante ’’ ti puna pucchitvā ,‘‘ tena hi pabbajāhī ’’ ti vutto nikkhamitvā
M1.190 pabbaji .Tasseko ābhidhammikabhikkhu ācariyo ahosi .
Eko vinayadharo upajjhāyo .
Tassa laddhūpasampadassa ācariyo attano santikaṃ āgatakāle abhidhamme pañhaṃ kathesi –
‘‘ buddhasāsane nāma idaṃ kātuṃ vaṭṭati , idaṃ na vaṭṭatī ’’ ti .
Upajjhāyopissa attano santikaṃ āgatakāle vinaye pañhaṃ kathesi –
‘‘ buddhasāsane nāma idaṃ kātuṃ vaṭṭati , idaṃ na vaṭṭati , idaṃ kappati , idaṃ na kappatī ’’ ti .
So cintesi –
‘‘ aho bhāriyaṃ idaṃ kammaṃ , ahaṃ dukkhā muccitukāmo pabbajito , idha ca mama hatthapasāraṇaṭṭhānampi na paññāyati , gehe
P1.299 ṭhatvāva dukkhā muccituṃ sakkā , mayā gihinā bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti .So tato paṭṭhāya ukkaṇṭhito anabhirato dvattiṃsākāre sajjhāyaṃ na karoti , uddesaṃ na gaṇhāti , kiso lūkho dhamanisanthatagatto ālassiyābhibhūto kacchuparikiṇṇo ahosi .
Atha naṃ daharasāmaṇerā ,‘‘ āvuso , kiṃ tvaṃ ṭhitaṭṭhāne ṭhitova nisinnaṭṭhāne nisinnova ahosi , paṇḍurogābhibhūto kiso lūkho dhamanisanthatagatto ālassiyābhibhūto kacchuparikiṇṇo , kiṃ te katan ’’ ti pucchiṃsu .
‘‘ Ukkaṇṭhitomhi , āvuso ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?
So taṃ pavattiṃ ārocesi .
Te tassa ācariyupajjhāyānaṃ ācikkhiṃsu .
Ācariyupajjhāyā taṃ ādāya satthu santikaṃ agamaṃsu .
Satthā ‘‘ kiṃ , bhikkhave , āgatatthā ’’ ti āha .
‘‘ Bhante , ayaṃ bhikkhu tumhākaṃ sāsane ukkaṇṭhito ’’ ti .
‘‘ Evaṃ kira bhikkhū ’’ ti .
‘‘ Āma , bhante ’’ ti .
‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?
‘‘ Ahaṃ , bhante , dukkhā muccitukāmova pabbajito , tassa me ācariyo abhidhammakathaṃ kathesi , upajjhāyo vinayakathaṃ kathesi , svāhaṃ ‘ idha me hatthapasāraṇaṭṭhānampi natthi , gihinā hutvā sakkā dukkhā muccituṃ , gihi bhavissāmī ’ ti sanniṭṭhānamakāsiṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Sace tvaṃ , bhikkhu , ekameva rakkhituṃ sakkhissasi , avasesānaṃ rakkhanakiccaṃ natthī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ , bhante ’’ ti ?
‘‘ Tava cittameva rakkhituṃ sakkhissasī ’’ ti .
‘‘ Sakkhissāmi , bhante ’’ ti .
‘‘ Tena hi attano cittameva rakkhāhi , sakkā dukkhā muccitun ’’ ti imaṃ ovādaṃ datvā imaṃ gāthamāha –
36.
‘‘ Sududdasaṃ
V1.171 sunipuṇaṃ , yatthakāmanipātinaṃ ;Cittaṃ rakkhetha medhāvī , cittaṃ guttaṃ sukhāvahan ’’ ti .
Tattha
M1.191 sududdasan tiP1.300 suṭṭhu duddasaṃ .Sunipuṇan ti suṭṭhu nipuṇaṃ paramasaṇhaṃ .
Yatthakāmanipātinan ti jātiādīni anoloketvā labhitabbālabhitabbayuttāyuttaṭṭhānesu yattha katthaci nipatanasīlaṃ .
Cittaṃ rakkhetha medhāvīti andhabālo dummedho attano cittaṃ rakkhituṃ samattho nāma natthi , cittavasiko hutvā anayabyasanaṃ pāpuṇāti .
Medhāvī pana paṇḍitova cittaṃ rakkhituṃ sakkoti , tasmā tvampi cittameva gopehi .
Idañhi cittaṃ guttaṃ sukhāvahaṃ maggaphalanibbānasukhāni āvahatīti .
Desanāpariyosāne so bhikkhu sotāpattiphalaṃ pāpuṇi , aññepi bahū sotāpannādayo ahesuṃ , desanā mahājanassa sātthikā ahosīti .
Aññataraukkaṇṭhitabhikkhuvatthu tatiyaṃ .