2. Aññatarakuṭumbikavatthu
Piyato jāyatīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi .
So hi attano putte kālakate puttasokābhibhūto āḷāhanaṃ gantvā rodati , puttasokaṃ sandhāretuṃ na sakkoti .
Satthā paccūsakāle lokaṃ volokento tassa sotāpattimaggassūpanissayaṃ disvā piṇḍapātapaṭikkanto ekaṃ pacchāsamaṇaṃ gahetvā tassa gehadvāraṃ agamāsi .
So satthu āgatabhāvaṃ sutvā ‘‘ mayā saddhiṃ paṭisanthāraṃ kātukāmo bhavissatī ’’ ti satthāraṃ pavesetvā gehamajjhe āsanaṃ paññāpetvā satthari nisinne āgantvā ekamantaṃ nisīdi .
Atha naṃ satthā ‘‘ kiṃ nu kho , upāsaka , dukkhitosī ’’ ti pucchitvā tena puttaviyogadukkhe ārocite ,‘‘ upāsaka , mā cintayi , idaṃ maraṇaṃ nāma na ekasmiṃyeva
P3.277 ṭhāne , na ca ekasseva hoti , yāvatā pana bhavuppatti nāma atthi , sabbasattānaṃ hotiyeva .Ekasaṅkhāropi nicco nāma natthi .
Tasmā ‘ maraṇadhammaṃ mataṃ , bhijjanadhammaṃ bhinnan ’ ti yoniso paccavekkhitabbaṃ , na socitabbaṃ .
Porāṇapaṇḍitāpi hi puttassa matakāle ‘ maraṇadhammaṃ mataṃ , bhijjanadhammaṃ bhinnan ’ ti sokaṃ akatvā maraṇassatimeva bhāvayiṃsū ’’ ti vatvā ,‘‘ bhante , ke evamakaṃsu , kadā ca akaṃsu , ācikkhatha me ’’ ti yācito tassatthassa pakāsanatthaṃ atītaṃ āharitvā –
‘‘ Uragova
M2.181 tacaṃ jiṇṇaṃ , hitvā gacchati saṃ tanuṃ ;Evaṃ sarīre nibbhoge , pete kālakate sati .
‘‘ Ḍayhamāno
V2.162 na jānāti , ñātīnaṃ paridevitaṃ ;Tasmā etaṃ na socāmi , gato so tassa yā gatī ’’ ti .( jā .1.5.19-20)–
Imaṃ pañcakanipāte uragajātakaṃ vitthāretvā ‘‘ evaṃ pubbe paṇḍitā piyaputte kālakate yathā etarahi tvaṃ kammante vissajjetvā nirāhāro rodanto vicarasi , tathā avicaritvā maraṇassatibhāvanābalena sokaṃ akatvā āhāraṃ paribhuñjiṃsu , kammantañca adhiṭṭhahiṃsu
P3.278 .Tasmā ‘ piyaputto me kālakato ’ ti mā cintayi .
Uppajjamāno hi soko vā bhayaṃ vā piyameva nissāya uppajjatī ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
212.
‘‘ Piyato jāyatī soko , piyato jāyatī bhayaṃ ;
Piyato vippamuttassa , natthi soko kuto bhayan ’’ ti .
Tattha piyatoti vaṭṭamūlako hi soko vā bhayaṃ vā uppajjamānaṃ piyameva sattaṃ vā saṅkhāraṃ vā nissāya uppajjati , tato pana vippamuttassa ubhayampetaṃ natthīti attho .
Desanāvasāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi , sampattānampi sātthikā dhammadesanā ahosīti .
Aññatarakuṭumbikavatthu dutiyaṃ .