13. Sumanādevīvatthu
Idha
P1.151 nandatīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto sumanādeviṃ ārabbha kathesi .Sāvatthiyañhi devasikaṃ anāthapiṇḍikassa gehe dve bhikkhūsahassāni bhuñjanti , tathā visākhāya mahāupāsikāya .
Sāvatthiyaṃ yo yo dānaṃ dātukāmo hoti , so so tesaṃ ubhinnaṃ okāsaṃ labhitvāva karoti .
Kiṃ kāraṇā ?
‘‘ Tumhākaṃ dānaggaṃ anāthapiṇḍiko vā visākhā vā āgatā ’’ ti pucchitvā ,‘‘ nāgatā ’’ ti vutte satasahassaṃ vissajjetvā katadānampi ‘‘ kiṃ dānaṃ nāmetan ’’ ti garahanti .
Ubhopi hi te bhikkhusaṅghassa ruciñca anucchavikakiccāni ca ativiya jānanti , tesu vicārentesu bhikkhū cittarūpaṃ bhuñjanti .
Tasmā sabbe dānaṃ dātukāmā te gahetvāva gacchanti .
Iti te attano attano ghare bhikkhū parivisituṃ na labhanti .
Tato visākhā ,‘‘ ko nu kho mama ṭhāne ṭhatvā bhikkhusaṅghaṃ parivisissatī ’’ ti upadhārentī puttassa dhītaraṃ disvā taṃ attano ṭhāne ṭhapesi .
Sā tassā nivesane bhikkhusaṅghaṃ parivisati .
Anāthapiṇḍikopi mahāsubhaddaṃ nāma jeṭṭhadhītaraṃ ṭhapesi .
Sā bhikkhūnaṃ
M1.98 veyyāvaccaṃ karontī dhammaṃ suṇantī sotāpannā hutvā patikulaṃ agamāsi .Tato cūḷasubhaddaṃ ṭhapesi .
Sāpi tatheva karontī sotāpannā hutvā patikulaṃ gatā .
Atha sumanadeviṃ nāma kaniṭṭhadhītaraṃ ṭhapesi .
Sā pana dhammaṃ sutvā sakadāgāmiphalaṃ patvā kumārikāva hutvā tathārūpena
P1.152 aphāsukena āturā āhārupacchedaṃ katvāV1.89 pitaraṃ daṭṭhukāmā hutvā pakkosāpesi .So ekasmiṃ dānagge tassā sāsanaṃ sutvāva āgantvā ,‘‘ kiṃ , amma sumane ’’ ti āha .
Sāpi naṃ āha –
‘‘ kiṃ , tāta kaniṭṭhabhātikā ’’ ti ?
‘‘ Vilapasi ammā ’’ ti ?
‘‘ Na vilapāmi , kaniṭṭhabhātikā ’’ ti .
‘‘ Bhāyasi , ammā ’’ ti ?
‘‘ Na bhāyāmi , kaniṭṭhabhātikā ’’ ti .
Ettakaṃ vatvāyeva pana sā kālamakāsi .
So sotāpannopi samāno seṭṭhidhītari uppannasokaṃ adhivāsetuṃ asakkonto dhītu sarīrakiccaṃ kāretvā rodanto satthu santikaṃ gantvā ,‘‘ kiṃ , gahapati , dukkhī dummano assumukho rodamāno āgatosī ’’ ti vutte ,‘‘ dhītā me , bhante , sumanadevī kālakatā ’’ ti āha .
‘‘ Atha kasmā socasi , nanu sabbesaṃ ekaṃsikaṃ maraṇan ’’ ti ?
‘‘ Jānāmetaṃ , bhante , evarūpā nāma me hiriottappasampannā dhītā , sā maraṇakāle satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ asakkontī vilapamānā matā , tena me anappakaṃ domanassaṃ uppajjatī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana tāya kathitaṃ mahāseṭṭhī ’’ ti ?
‘‘ Ahaṃ taṃ , bhante ,‘ amma , sumane ’ ti āmantesiṃ .
Atha maṃ āha –
‘ kiṃ , tāta , kaniṭṭhabhātikā ’ ti ?
‘ Vilapasi , ammā ’ ti ?
‘ Na vilapāmi , kaniṭṭhabhātikā ’ ti .
‘ Bhāyasi , ammā ’ ti ?
‘ Na bhāyāmi kaniṭṭhabhātikā ’ ti .
Ettakaṃ vatvā kālamakāsī ’’ ti .
Atha naṃ bhagavā āha –
‘‘ na te mahāseṭṭhi dhītā vilapatī ’’ ti .
‘‘ Atha kasmā bhante evamāhā ’’ ti ?
‘‘ Kaniṭṭhattāyeva
P1.153 .Dhītā hi te , gahapati , maggaphalehi tayā mahallikā .
Tvañhi sotāpanno , dhītā pana te sakadāgāminī .
Sā maggaphalehi tayā mahallikattā taṃ evamāhā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , gahapatī ’’ ti .
‘‘ Idāni kuhiṃ nibbattā , bhante ’’ ti ?
‘‘ Tusitabhavane , gahapatī ’’ ti .
‘‘ Bhante , mama dhītā idha ñātakānaṃ antare nandamānā vicaritvā ito gantvāpi nandanaṭṭhāneyeva nibbattā ’’ ti .
Atha naṃ satthā ‘‘ āma , gahapati , appamattā nāma gahaṭṭhā vā pabbajitā vā idha loke ca paraloke ca nandantiyevā ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
18.
‘‘ Idha
M1.99 nandati pecca nandati , katapuñño ubhayattha nandati ;Puññaṃ me katanti nandati , bhiyyo nandati suggatiṃ gato ’’ ti .
Tattha idhāti idha loke kammanandanena nandati .
Peccāti paraloke vipākanandanena nandati .
Katapuññoti nānappakārassa puññassa kattā .
Ubhayatthāti idha ‘‘ kataṃ me kusalaṃ , akataṃ me pāpan ’’ ti nandati , parattha vipākaṃ anubhavanto nandati .
Puññaṃ meti idha nandanto pana ‘‘ puññaṃ me katan ’’ ti somanassamatteneva kammanandanaṃ upādāya nandati .
Bhiyyoti vipākanandanena pana sugatiṃ gato sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhivassasatasahassāni dibbasampattiṃ anubhavanto tusitapure ativiya nandatīti .
Gāthāpariyosāne
V1.90P1.154 bahū sotāpannādayo ahesuṃ .Mahājanassa sātthikā dhammadesanā jātāti .
Sumanādevīvatthu terasamaṃ .