Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

5. Vipakkhasevakabhikkhuvatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Vipakkhasevakabhikkhuvatthu

Salābhan tiM2.366 imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto aññataraṃ vipakkhasevakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .
TassaV2.337 kireko devadattapakkhiko bhikkhu sahāyo ahosi .
So taṃ bhikkhūhi saddhiṃ piṇḍāya caritvā katabhattakiccaṃ āgacchantaṃ disvā ‘‘ kuhiṃ gatosī ’’ ti pucchi .
‘‘ Asukaṭṭhānaṃ nāma piṇḍāya caritun ’’ ti .
‘‘ Laddho te piṇḍapāto ’’ ti ?
‘‘ Āma , laddho ’’ ti .
‘‘ Idha amhākaṃ mahālābhasakkāro , katipāhaṃ idheva hohī ’’ ti .
So tassa vacanena katipāhaṃ tattha vasitvā sakaṭṭhānameva agamāsiP4.96 .
Atha naṃ bhikkhū ‘‘ ayaṃ , bhante , devadattassa uppannalābhasakkāraṃ paribhuñjati , devadattassa pakkhiko eso ’’ ti tathāgatassa ārocesuṃ .
Satthā taṃ pakkosāpetvā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ evamakāsī ’’ ti pucchi .
‘‘ Āma , bhante , ahaṃ tattha ekaṃ daharaṃ nissāya katipāhaṃ vasiṃ , na ca pana devadattassa laddhiṃ rocemī ’’ ti .
Atha naṃ bhagavā ‘‘ kiñcāpi tvaṃ laddhiṃ na rocesi , diṭṭhadiṭṭhakānaṃyeva pana laddhiṃ rocento viya vicarasi .
Na tvaṃ idāneva evaṃ karosi , pubbepi evarūpoyevā ’’ ti vatvā ‘‘ idāni tāva , bhante , amhehi sāmaṃ diṭṭho , pubbe panesa kesaṃ laddhiṃ rocento viya vicari , ācikkhatha no ’’ ti bhikkhūhi yācito atītaṃ āharitvā –
‘‘ Purāṇacorāna vaco nisamma ,
Mahiḷāmukho pothayamanvacārī ;
Susaññatānañhi vaco nisamma ,
Gajuttamo sabbaguṇesu aṭṭhā ’’ ti .( jā .1.1.26)–
Imaṃ mahiḷāmukhajātakaṃ vitthāretvā ,‘‘ bhikkhave , bhikkhunā nāma sakalābheneva santuṭṭhena bhavitabbaṃ , paralābhaṃ patthetuṃ na vaṭṭati .
Paralābhaṃ patthentassa hi jhānavipassanāmaggaphalesu ekadhammopi nuppajjati , sakalābhasantuṭṭhasseva pana jhānādīniP4.97 uppajjantī ’’ ti vatvā dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi –
365.
‘‘ Salābhaṃ nātimaññeyya , nāññesaṃ pihayaṃ care ;
Aññesaṃ pihayaṃ bhikkhu , samādhiṃ nādhigacchati .
366.
‘‘ AppalābhopiM2.367 ce bhikkhu , salābhaṃ nātimaññati ;
Taṃ ve devā pasaṃsanti , suddhājīviṃ atanditan ’’ ti .
Tattha salābhan ti attano uppajjanakalābhaṃ .
Sapadānacārañhi parivajjetvā anesanāya jīvikaṃV2.338 kappento salābhaṃ atimaññati hīḷeti jigucchati nāma .
Tasmā evaṃ akaraṇena salābhaṃ nātimaññeyya .
Aññesaṃ pihayan ti aññesaṃ lābhaṃ patthento na careyyāti attho .
Samādhiṃ nādhigacchatīti aññesañhi lābhaṃ pihayanto tesaṃ cīvarādikaraṇe ussukkaṃ āpanno bhikkhu appanāsamādhiṃ vā upacārasamādhiṃ vā nādhigacchati .
Salābhaṃ nātimaññatīti appalābhopi samāno uccanīcakule paṭipāṭiyā sapadānaṃ caranto bhikkhu salābhaṃ nātimaññati nāma .
Taṃ veti taṃ evarūpaṃ bhikkhuṃ sārajīvitatāya suddhājīviṃ jaṅghabalaṃ nissāya jīvitakappanena akusītatāya atanditaṃ devā pasaṃsanti thomentīti attho .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Vipakkhasevakabhikkhuvatthu pañcamaṃ .