5. Uposathikaitthīnaṃ vatthu
Yathā daṇḍenāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā pubbārāme viharanto visākhādīnaṃ upāsikānaṃ uposathakammaṃ ārabbha kathesi .
Sāvatthiyaṃ
M2.38P3.59 kira ekasmiṃ mahāuposathadivase pañcasatamattā itthiyo uposathikā hutvā vihāraṃ agamiṃsu .Visākhā tāsu mahallakitthiyo upasaṅkamitvā pucchi ,‘‘ ammā , kimatthaṃ uposathikā jātatthā ’’ ti .
Tāhi ‘‘ dibbasampattiṃ patthetvā ’’ ti vutte majjhimitthiyo pucchi , tāhi ‘‘ sapattivāsā muccanatthāyā ’’ ti vutte taruṇitthiyo pucchi , tāhi ‘‘ paṭhamagabbhe puttapaṭilābhatthāyā ’’ ti vutte kumārikāyo pucchi , tāhi ‘‘ taruṇabhāveyeva patikulagamanatthāyā ’’ ti vutte taṃ sabbampi tāsaṃ kathaṃ sutvā tā ādāya satthu santikaṃ gantvā paṭipāṭiyā ārocesi .
Taṃ sutvā satthā ‘‘ visākhe imesaṃ sattānaṃ jātiādayo nāma daṇḍahatthakagopālakasadisā , jāti jarāya santikaṃ , jarā byādhino santikaṃ , byādhi maraṇassa santikaṃ pesetvā maraṇaṃ kuṭhāriyā chindantā viya jīvitaṃ chindati , evaṃ santepi vivaṭṭaṃ patthentā nāma natthi , vaṭṭameva pana patthentī ’’ ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
135.
‘‘ Yathā daṇḍena gopālo , gāvo pājeti gocaraṃ ;
Evaṃ jarā ca maccu ca , āyuṃ pājenti pāṇinan ’’ ti .
Tattha pājetīti cheko gopālo kedārantaraṃ pavisantiyo gāvo daṇḍena nivāretvā teneva pothento sulabhatiṇodakaṃ
P3.60 gocaraṃ neti .Āyuṃ pājentīti jīvitindriyaṃ chindanti khepenti .
Gopālako viya hi jarā ca maccu ca , gogaṇo viya jīvitindriyaṃ , gocarabhūmi viya maraṇaṃ .
Tattha jāti tāva sattānaṃ jīvitindriyaṃ jarāya santikaṃ pesesi , jarā byādhino santikaṃ
V2.35 , byādhi maraṇassa santikaṃ .Tameva maraṇaṃ kuṭhāriyā chedaṃ viya chinditvā gacchatīti idamettha opammasampaṭipādanaṃ .
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Uposathikaitthīnaṃ vatthu pañcamaṃ .