12. Subhaddaparibbājakavatthu
Ākāseti idaṃ dhammadesanaṃ satthā kusinārāyaṃ upavattane mallānaṃ sālavane parinibbānamañcake nipanno subhaddaṃ paribbājakaṃ ārabbha kathesi .
So kira atīte kaniṭṭhabhātari ekasmiṃ sasse navakkhattuṃ aggadānaṃ dente dānaṃ dātuṃ anicchanto osakkitvā avasāne adāsi .
Tasmā paṭhamabodhiyampi majjhimabodhiyampi satthāraṃ daṭṭhuṃ nālattha .
Pacchimabodhiyaṃ pana satthu parinibbānakāle ‘‘ ahaṃ tīsu pañhesu attano kaṅkhaṃ mahallake
V2.218 paribbājakeM2.240 pucchitvā samaṇaṃ gotamaṃ ‘ daharo ’ ti saññāya na pucchiṃP3.378 , tassa ca dāni parinibbānakālo , pacchā me samaṇassa gotamassa apucchitakāraṇā vippaṭisāro uppajjeyyā ’’ ti satthāraṃ upasaṅkamitvā ānandattherena nivāriyamānopi satthārā okāsaṃ katvā ,‘‘ ānanda , mā subhaddaṃ nivārayi , pucchatu maṃ pañhan ’’ ti vutte antosāṇiṃ pavisitvā heṭṭhāmañcake nisinno ,‘‘ bho samaṇa , kiṃ nu kho ākāse padaṃ nāma atthi , ito bahiddhā samaṇo nāma atthi , saṅkhārā sassatā nāma atthī ’’ ti ime pañhe pucchi .Athassa satthā tesaṃ abhāvaṃ ācikkhanto imāhi gāthāhi dhammaṃ desesi –
254.
‘‘ Ākāseva padaṃ natthi , samaṇo natthi bāhire ;
Papañcābhiratā pajā , nippapañcā tathāgatā .
255.
‘‘ Ākāseva padaṃ natthi , samaṇo natthi bāhire ;
Saṅkhārā sassatā natthi , natthi buddhānamiñjitan ’’ ti .
Tattha padan ti imasmiṃ ākāse vaṇṇasaṇṭhānavasena evarūpanti paññāpetabbaṃ kassaci padaṃ nāma natthi .
Bāhireti mama sāsanato bahiddhā maggaphalaṭṭho samaṇo nāma natthi .
Pajāti ayaṃ sattalokasaṅkhātā pajā taṇhādīsu papañcesuyevābhiratā .
Nippapañcāti bodhimūleyeva sabbapapañcānaṃ samucchinnattā nippapañcā
P3.379 tathāgatā .Saṅkhārāti pañcakkhandhā .
Tesu hi ekopi sassato nāma natthi .
Iñjitan ti buddhānaṃ pana taṇhāmānādīsu iñjitesu yena saṅkhārā sassatāti gaṇheyya , taṃ ekaṃ iñjitampi nāma natthīti attho .
Desanāvasāne subhaddo anāgāmiphale patiṭṭhahi , sampattaparisāyapi sātthikā dhammadesanā ahosīti .
Subhaddaparibbājakavatthu dvādasamaṃ .
Malavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Aṭṭhārasamo vaggo .