7. Atulaupāsakavatthu

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Atulaupāsakavatthu

Porāṇametan tiV2.189 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto atulaṃ nāma upāsakaṃ ārabbha kathesi .

So hi sāvatthivāsī upāsako pañcasataupāsakaparivāro ekadivasaṃP3.326 te upāsake ādāya dhammassavanatthāya vihāraṃ gantvā revatattherassa santike dhammaṃ sotukāmo hutvā revatattheraṃ vanditvā nisīdi .

So panāyasmā paṭisallānārāmo sīho viya ekacāro , tasmā tena saddhiṃ na kiñci kathesi .

So ‘‘ ayaṃ thero na kiñci kathesī ’’ ti kuddho uṭṭhāya sāriputtattherassa santikaṃ gantvā ekamantaṃ ṭhito therena ‘‘ kenatthena āgatatthā ’’ ti vutte ‘‘ ahaṃ , bhante , ime upāsake ādāya dhammassavanatthāya revatattheraṃ upasaṅkamiṃ , tassa me thero na kiñci kathesi , svāhaṃ tassa kujjhitvā idhāgato , dhammaṃ me kathethā ’’ ti āha .

Atha thero ‘‘ tena hi upāsakā nisīdathā ’’ ti vatvā bahukaṃ katvā abhidhammakathaṃ kathesi .

Upāsakopi ‘‘ abhidhammakathā nāma atisaṇhā , thero bahuṃ abhidhammameva kathesi , amhākaṃ iminā ko attho ’’ ti kujjhitvā parisaṃ ādāya ānandattherassa santikaṃ agamāsi .

Therenāpi ‘‘ kiṃ upāsakā ’’ ti vutte ,‘‘ bhante , mayaṃ dhammassavanatthāya revatattheraṃ upasaṅkamimhā , tassa santike ālāpasallāpamattampi alabhitvā kuddhā sāriputtattherassa santikaṃ agamimhā , sopi no atisaṇhaṃ bahuṃ abhidhammameva kathesi ,‘ iminā amhākaṃ ko attho ’ ti etassāpi kujjhitvā idhāgamimhā , kathehi no , bhante , dhammakathan ’’ ti .

Tena hi nisīditvā suṇāthāti thero tesaṃ suviññeyyaṃ katvā appakamevaM2.210 dhammaṃ kathesi .

Te therassapi kujjhitvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu , atha ne satthā āha –

‘‘ kasmāP3.327 upāsakā āgatatthā ’’ ti ?

‘‘ Dhammassavanāya , bhante ’’ ti .

‘‘ Suto pana vo dhammo ’’ ti ?

‘‘ Bhante , mayaṃ ādito revatattheraṃ upasaṅkamimhā , so amhehi saddhiṃ na kiñci kathesi , tassa kujjhitvā sāriputtattheraṃ upasaṅkamimhā , tena no bahu abhidhammo kathito , taṃ asallakkhetvā kujjhitvā ānandattheraṃ upasaṅkamimhā , tena no appamattakova dhammo kathito , tassapi kujjhitvā idhāgatamhā ’’ ti .

Satthā tassa kathaṃ sutvā ,‘‘ atula , porāṇato paṭṭhāya āciṇṇamevetaṃ , tuṇhībhūtampi bahukathampi mandakathampi garahantiyeva .

Ekantaṃ garahitabboyeva vā hi pasaṃsitabboyeva vā natthiV2.190 .

Rājānopi ekacce nindanti , ekacce pasaṃsanti .

Mahāpathavimpi candimasūriyepi ākāsādayopi catuparisamajjhe nisīditvā dhammaṃ kathentampi sammāsambuddhaṃ ekacce garahanti , ekacce pasaṃsanti .

Andhabālānañhi nindā vā pasaṃsā vā appamāṇā , paṇḍitena pana medhāvinā nindito nindito nāma , pasaṃsito ca pasaṃsito nāma hotī ’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi –

227.

‘‘ PorāṇametaṃP3.328 atula , netaṃ ajjatanāmiva ;

Nindanti tuṇhimāsīnaṃ , nindanti bahubhāṇinaṃ ;

Mitabhāṇimpi nindanti , natthi loke anindito .

228.

‘‘ Na cāhu na ca bhavissati , na cetarahi vijjati ;

Ekantaṃ nindito poso , ekantaṃ vā pasaṃsito .

229.

‘‘ Yaṃ ce viññū pasaṃsanti , anuvicca suve suve ;

Acchiddavuttiṃ medhāviṃ , paññāsīlasamāhitaṃ .

230.

‘‘ Nikkhaṃ jambonadasseva , ko taṃ ninditumarahati ;

Devāpi naṃ pasaṃsanti , brahmunāpi pasaṃsito ’’ ti .

Tattha porāṇametan ti purāṇakaṃ etaṃ .

Atulāti taṃ upāsakaṃ nāmena ālapati .

Netaṃ ajjatanāmivāti idaṃ nindanaṃ vā pasaṃsanaṃ vā ajjatanaṃM2.211 adhunā uppannaṃ viya na hoti .

Tuṇhimāsīnan ti kiṃ eso mūgo viya badhiro viya kiñci ajānanto viya tuṇhī hutvā nisinnoti nindanti .

Bahubhāṇinan ti kiṃ esa vātāhatatālapaṇṇaṃ viya taṭataṭāyati , imassa kathāpariyantoyeva natthīti nindanti .

Mitabhāṇimpīti kiṃP3.329 esa suvaṇṇahiraññaṃ viya attano vacanaṃ maññamāno ekaṃ vā dve vā vatvā tuṇhī ahosīti nindanti .

Evaṃ sabbathāpi imasmiṃ loke anindito nāma natthīti attho .

Na cāhūti atītepi nāhosi , anāgatepi na bhavissati .

Yaṃ ce viññūti bālānaṃ nindā vā pasaṃsā vā appamāṇā , yaṃ pana paṇḍitā divase divase anuvicca nindakāraṇaṃ vā pasaṃsakāraṇaṃ vā jānitvā pasaṃsanti , acchiddāya vā sikkhāyaV2.191 acchiddāya vā jīvitavuttiyā samannāgatattā acchiddavuttiṃ dhammojapaññāya samannāgatattā medhāviṃ lokiyalokuttarapaññāya ceva catupārisuddhisīlena ca samannāgatattā paññāsīlasamāhitaṃ pasaṃsanti , taṃ suvaṇṇadosavirahitaṃ ghaṭṭanamajjanakkhamaṃ jambonadanikkhaṃ viya ko ninditumarahatīti attho .

Devāpīti devatāpi paṇḍitamanussāpi taṃ bhikkhuṃ upaṭṭhāya thomenti pasaṃsanti .

Brahmunāpīti na kevalaṃ devamanussehi , dasasahassacakkavāḷe mahābrahmunāpi esa pasaṃsitoyevāti attho .

Desanāvasāne pañcasatāpi upāsakā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsūti .

Atulaupāsakavatthu sattamaṃ .

Issues

Select Version

Dhammapada-aṭṭhakathā

Dhammapada-aṭṭhakathā