Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

8. Āyuvaḍḍhanakumāravatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Āyuvaḍḍhanakumāravatthu

AbhivādanasīlissātiM1.423 imaṃ dhammadesanaṃ satthā dīghalaṅghikaṃ nissāya araññakuṭiyaṃ viharanto dīghāyukumāraṃ ārabbha kathesi .
Dīghalaṅghikanagaravāsino kira dve brāhmaṇā bāhirakapabbajjaṃ pabbajitvā aṭṭhacattālīsa vassāni tapacaraṇaṃ kariṃsu .
Tesu eko ‘‘ paveṇi me nassissati , vibbhamissāmī ’’ ti cintetvā attanā kataṃ tapaṃ paresaṃ vikkiṇitvā gosatena ceva kahāpaṇasatena ca saddhiṃ bhariyaṃ labhitvā kuṭumbaṃ saṇṭhapesi .
Athassa bhariyā puttaṃ vijāyi .
Itaro panassa sahāyako pavāsaṃ gantvā punadeva taṃ nagaraṃ paccāgami .
So tassa āgatabhāvaṃ sutvā puttadāraṃ ādāya sahāyakassa dassanatthāya agamāsi .
Gantvā puttaṃ mātu hatthe datvā sayaṃ tāva vandi , mātāpi puttaṃ pitu hatthe datvā vandi .
So ‘‘ dīghāyukā hothā ’’ tiP2.236 āha , putte pana vandāpite tuṇhī ahosi .
Atha naṃ ‘‘ kasmā , bhante , amhehi vandite ‘ dīghāyukā hothā ’ ti vatvā imassa vandanakāle kiñci na vadethā ’’ ti āha .
‘‘ Imasseko antarāyo atthi , brāhmaṇā ’’ ti .
‘‘ Kittakaṃ jīvissati , bhante ’’ ti ?
‘‘ Sattāhaṃ , brāhmaṇā ’’ ti .
‘‘ Paṭibāhanakāraṇaṃ atthi , bhante ’’ ti ?
‘‘ Nāhaṃ paṭibāhanakāraṇaṃ jānāmī ’’ ti .
‘‘ Ko pana jāneyya , bhante ’’ ti ?
‘‘ Samaṇo gotamo jāneyya , tassa santikaṃ gantvā pucchāhī ’’ ti .
‘‘ Tattha gacchanto tapaparihānito bhāyāmī ’’ ti .
‘‘ Sace te puttasineho atthi , tapaparihāniṃ acintetvā tassa santikaṃ gantvā pucchāhī ’’ ti .
SoV1.378 satthu santikaṃ gantvā sayaṃ tāva vandi .
Satthā ‘‘ dīghāyuko hohī ’’ ti āha , pajāpatiyā vandanakālepi tassā tatheva vatvā puttassa vandāpanakāle tuṇhī ahosi .
So purimanayeneva satthāraṃ pucchi , satthāpi tatheva byākāsi .
So kira brāhmaṇo sabbaññutaññāṇaṃ apaṭivijjhitvāva attano mantaṃ sabbaññutaññāṇena saṃsandesi , paṭibāhanūpāyaṃ pana na jānāti .
Brāhmaṇo satthāraṃ pucchi –
‘‘ atthi pana , bhante , paṭibāhanūpāyo ’’ ti ?
‘‘ Bhaveyya , brāhmaṇā ’’ ti .
‘‘ Kiṃ bhaveyyā ’’ ti ?
‘‘ Sace tvaṃ attano gehadvāre maṇḍapaṃ kāretvā tassa majjheP2.237 pīṭhikaṃ kāretvā taṃ parikkhipanto aṭṭha vā soḷasa vā āsanāniM1.424 paññāpetvā tesu mama sāvake nisīdāpetvā sattāhaṃ nirantaraṃ parittaṃ kātuṃ sakkuṇeyyāsi , evamassa antarāyo nasseyyā ’’ ti .
‘‘ Bho gotama , mayā maṇḍapādīni sakkā kātuṃ , tumhākaṃ pana sāvake kathaṃ lacchāmī ’’ ti ?
‘‘ Tayā ettake kate ahaṃ mama sāvake pahiṇissāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , bho gotamā ’’ ti so attano gehadvāre sabbaṃ kiccaṃ niṭṭhāpetvā satthu santikaṃ agamāsi .
Satthā bhikkhū pahiṇi , te gantvā tattha nisīdiṃsu , dārakampi pīṭhikāyaṃ nipajjāpesuṃ , bhikkhū sattarattindivaṃ nirantaraṃ parittaṃ bhaṇiṃsu , sattame divase sāyaṃ satthā āgacchi .
Tasmiṃ āgate sabbacakkavāḷadevatā sannipatiṃsu .
Eko pana avaruddhako nāma yakkho dvādasa saṃvaccharāni vessavaṇaṃ upaṭṭhahitvā tassa santikā varaṃ labhanto ‘‘ ito sattame divase imaṃ dārakaṃ gaṇheyyāsī ’’ ti labhi .
Tasmā sopi āgantvā aṭṭhāsi .
Satthari pana tattha gate mahesakkhāsu devatāsu sannipatitāsu appesakkhā devatā osakkitvā osakkitvā okāsaṃ alabhamānā dvādasaP2.238 yojanāni paṭikkamiṃsu .
Avaruddhakopi tatheva paṭikkami , satthāpi sabbarattiṃ parittamakāsi .
Sattāhe vītivatte avaruddhako dārakaṃ na labhi .
Aṭṭhame pana divase aruṇe uggatamatte dārakaṃ ānetvā satthāraṃ vandāpesuṃ .
Satthā ‘‘ dīghāyuko hohī ’’ ti āha .
‘‘ Kīvaciraṃ pana , bho gotama , dārako ṭhassatī ’’ ti ?
‘‘ Vīsavassasataṃ , brāhmaṇā ’’ ti .
Athassa ‘‘ āyuvaḍḍhanakumāro ’’ ti nāmaṃ kariṃsu .
So vuddhimanvāya pañcahi upāsakasatehi parivuto vicari .
Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ passathāvuso , āyuvaḍḍhanakumārena kira sattame divase maritabbaṃ abhavissa , so idāni vīsavassasataṭṭhāyī hutvā pañcahi upāsakasatehi parivuto vicarati , atthi maññe imesaṃ sattānaṃ āyuvaḍḍhanakāraṇan ’’ ti .
Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ,‘‘ bhikkhave , na kevalaṃ āyuvaḍḍhanameva , ime pana sattā guṇavante vandantā abhivādentā catūhi kāraṇehi vaḍḍhanti , parissayatoV1.379 muccanti , yāvatāyukameva tiṭṭhantī ’’ ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
109.
‘‘ AbhivādanasīlissaM1.425P2.239 , niccaṃ vuḍḍhāpacāyino ;
Cattāro dhammā vaḍḍhanti , āyu vaṇṇo sukhaṃ balan ’’ ti .
Tattha abhivādanasīlissāti vandanasīlissa , abhiṇhaṃ vandanakiccapasutassāti attho .
Vuḍḍhāpacāyinoti gihissa vā tadahupabbajite daharasāmaṇerepi , pabbajitassa vā pana pabbajjāya vā upasampadāya vā vuḍḍhatare guṇavuḍḍhe apacāyamānassa , abhivādanena vā niccaṃ pūjentassāti attho .
Cattāro dhammā vaḍḍhantīti āyumhi vaḍḍhamāne yattakaṃ kālaṃ taṃ vaḍḍhati , tattakaṃ itarepi vaḍḍhantiyeva .
Yena hi paññāsavassaāyusaṃvattanikaṃ kusalaṃ kataṃ , pañcavīsativassakāle cassa jīvitantarāyo uppajjeyya , so abhivādanasīlatāya paṭippassambhati , so yāvatāyukameva tiṭṭhati , vaṇṇādayopissa āyunāva saddhiṃ vaḍḍhanti .
Ito uttaripi eseva nayo .
Anantarāyena pavattassāyuno vaḍḍhanaṃ nāma natthi .
Desanāvasāne āyuvaḍḍhanakumāro pañcahi upāsakasatehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhahi , aññepi bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
Āyuvaḍḍhanakumāravatthu aṭṭhamaṃ .