7. Mahādhanavāṇijavatthu
Vāṇijovāti
M2.14P3.21 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto mahādhanavāṇijaṃ ārabbha kathesi .Tassa kira vāṇijassa gehe pañcasatā corā otāraṃ gavesamānā otāraṃ na labhiṃsu .
Aparena samayena vāṇijo pañca sakaṭasatāni bhaṇḍassa pūretvā bhikkhūnaṃ ārocāpesi –
‘‘ ahaṃ asukaṭṭhānaṃ nāma vāṇijjatthāya gacchāmi , ye , ayyā , taṃ ṭhānaṃ gantukāmā , te nikkhamantu , magge bhikkhāya na kilamissantī ’’ ti .
Taṃ sutvā pañcasatā bhikkhū tena saddhiṃ maggaṃ paṭipajjiṃsu .
Tepi corā ‘‘ so kira vāṇijo nikkhanto ’’ ti gantvā aṭaviyaṃ aṭṭhaṃsu .
Vāṇijopi gantvā aṭavimukhe ekasmiṃ gāme vāsaṃ katvā dve tayopi divase goṇasakaṭādīni saṃvidahi , tesaṃ pana bhikkhūnaṃ nibaddhaṃ bhikkhaṃ detiyeva .
Corā tasmiṃ aticirāyante ‘‘ gaccha , tassa nikkhamanadivasaṃ ñatvā ehī ’’ ti ekaṃ purisaṃ pahiṇiṃsu .
So taṃ gāmaṃ gantvā ekaṃ sahāyakaṃ pucchi –
‘‘ kadā vāṇijo nikkhamissatī ’’ ti .
So ‘‘ dvīhatīhaccayenā ’’ ti vatvā ‘‘ kimatthaṃ pana pucchasī ’’ ti āha .
Athassa so ‘‘ mayaṃ pañcasatā corā etassatthāya aṭaviyaṃ ṭhitā ’’ ti ācikkhi .
Itaro ‘‘ tena hi gaccha , sīghaṃ nikkhamissatī ’’ ti taṃ uyyojetvā ,‘‘ kiṃ
P3.22 nu kho core vāremi , udāhu vāṇijan ’’ ti cintetvā ,‘‘ kiṃ me corehi , vāṇijaṃ nissāya pañcasatā bhikkhū jīvanti , vāṇijassa saññaṃ dassāmī ’’ ti so tassa santikaṃ gantvā ‘‘ kadā gamissathā ’’ ti pucchitvā ‘‘ tatiyadivase ’’ ti vutte mayhaṃ vacanaṃ karotha , aṭaviyaṃ kira tumhākaṃ atthāya pañcasatā corā ṭhitā , mā tāva gamitthāti .Tvaṃ kathaṃ jānāsīti ?
Tesaṃ antare mama sahāyo atthi , tassa me kathāya ñātanti .
‘‘ Tena hi ‘ kiṃ me etto gatenā ’ ti nivattitvā gehameva gamissāmī ’’ ti āha .
Tasmiṃ cirāyante puna tehi corehi pesito puriso āgantvā taṃ sahāyakaṃ pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā ‘‘ nivattitvā gehameva kira gamissatī ’’ ti gantvā corānaṃ ārocesi .
Taṃ sutvā corā tato nikkhamitvā itarasmiṃ magge aṭṭhaṃsu , tasmiṃ cirayante punapi te corā tassa santikaṃ purisaṃ pesesuṃ .
So tesaṃ tattha ṭhitabhāvaṃ ñatvā puna vāṇijassa ārocesi .
Vāṇijo
V2.14 ‘‘ idhāpi me vekallaṃ natthi , evaṃ santeM2.15 neva etto gamissāmi , na ito , idheva bhavissāmī ’’ ti bhikkhūnaṃP3.23 santikaṃ gantvā āha –‘‘ bhante , corā kira maṃ vilumpitukāmā magge ṭhitā ,‘ puna nivattissatī ’ ti sutvā itarasmiṃ magge ṭhitā , ahaṃ etto vā ito vā agantvā thokaṃ idheva bhavissāmi , bhadantā idheva vasitukāmā vasantu , gantukāmā attano ruciṃ karontū ’’ ti .
Bhikkhū ‘‘ evaṃ sante mayaṃ nivattissāmā ’’ ti vāṇijaṃ āpucchitvā punadeva sāvatthiṃ gantvā satthāraṃ vanditvā nisīdiṃsu .
Satthā ‘‘ kiṃ , bhikkhave , mahādhanavāṇijena saddhiṃ na gamitthā ’’ ti pucchitvā ‘‘ āma , bhante , mahādhanavāṇijassa vilumpanatthāya dvīsupi maggesu corā pariyuṭṭhiṃsu , tena so tattheva ṭhito , mayaṃ pana taṃ āpucchitvā āgatā ’’ ti vutte ,‘‘ bhikkhave , mahādhanavāṇijo corānaṃ atthitāya maggaṃ parivajjati , jīvitukāmo viya puriso halāhalaṃ visaṃ parivajjeti , bhikkhunāpi ‘ tayo bhavā corehi pariyuṭṭhitamaggasadisā ’ ti ñatvā pāpaṃ parivajjetuṃ vaṭṭatī ’’ ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
123.
‘‘ Vāṇijova bhayaṃ maggaṃ , appasattho mahaddhano ;
Visaṃ jīvitukāmova , pāpāni parivajjaye ’’ ti .
Tattha bhayan ti bhāyitabbaṃ , corehi pariyuṭṭhitattā sappaṭibhayanti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā mahādhanavāṇijo
P3.24 appasattho sappaṭibhayaṃ maggaṃ , yathā ca jīvitukāmo halāhalaṃ visaṃ parivajjeti , evaṃ paṇḍito bhikkhu appamattakānipi pāpāni parivajjeyyāti .Desanāvasāne te bhikkhū saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇiṃsu , sampattamahājanassāpi sātthikā dhammadesanā ahosīti .
Mahādhanavāṇijavatthu sattamaṃ .